Przedmiotem wynalazku jest sposób wykrywania wad wewnetrznych w czesciach maszyn, a zwlaszcza w walach korbowych.W dziedzinie defektoskopii znane sa liczne metody umozliwiajace wykrywanie wad wewnetrznych w czesciach maszyn oraz badanie struktury materialów. Do najbardziej rozpowszechnionych naleza metody ultradzwiekowe: metoda echa, cienia i rezonansu. Aparatura wykorzystywana w metodach ultradzwiekowych sklada sie z zespolów elektronicznych, których zadaniem jest wytwarzanie i odbiór fal ultradzwiekowych oraz ich zobrazowanie na ekranie lampy oscyloskopowej. Stosowane zespoly elektroniczne sa rózne w zaleznosci od rodzaju metody, uzytych przetworników oraz zakresu czestotliwosci. Wspólna, ujemna cecha tych ukladów jest ich zlozonosc.Metody ultradzwiekowe odznaczajac sie szeregiem zalet, takich jak mozliwosc uzyskania informacji co do usytuowania wady, przyblizonej jej wielkosci i charakteru, posiadaja jednakze te niedogodnosc, ze sa metodami czasochlonnymi oraz wymagaja wysoce wykwalifikowanej obslugi. Prawidlowa ocena wskazan uzyskiwanych na ekranie lampy oscyloskopowej jest jednym z trudniejszych zagadnien w technice pomiarów ultradzwiekowych, Ponadto wyniki pomiaru w duzym stopniu zaleza od •stanu powierzchni oraz ksztaltu badanej czesci. Metody ultradzwiekowe nie nadaja sie do badania czesci o bardzo zlozonych ksztaltach, na przyklad walów korbo¬ wych.Poza metodami ultradzwiekowymi znane sa równiez metody magnetyczne, kolorystyczne oraz fluorescen¬ cyjne. We wszystkich tych metodach wady wewnetrzne czesci, a zwlaszcza pekniecia wykrywa sie w sposób organoleptyczny. Metody te podobnie jak metody ultradzwiekowe wymagaja obslugi o duzym doswiadczeniu i wysokich kwalifikacjach.Omówionych niedogodnosci nie posiada sposób wedlug wynalazku, który polega na tym, ze badana czesc maszyny pobudza sie do drgan swobodnych, które po przeksztalceniu, za pomoca odpowiedniego przetwornika czynnego, na sygnaly elektryczne mierzy sie dla co najmniej t^ech czestotliwosci podstawowych, wynikajacych z ksztaltu badanej czesci, a otrzymane wyniki porównuje sie z wynikami otrzymanymi dla elementów wzorco¬ wych.2 109018 Sposób wedlug wynalazku przy wykorzystaniu nieskomplikowanego ukladu pomiarowego, zapewnia szybka eliminacje czesci wadliwych, Poddana badaniom czesc nie wymaga stosowania dodatkowych operacji, takich jak rozmagnesowanie, mycie, suszenie. Nie wystepuje problem przeoczenia wady, gdyz jej obecnosc jest sygnalizowana przez odpowiednio wyskalowany miernik, wbudowany do przyrzadu pomiarowego.Przyklad wykonania ukladu przyrzadu umozliwiajacego realizacje sposobu wedlug wynalazku jest przed¬ stawiony na rysunku.Przyrzad pomiarowy jest zbudowany w oparciu o analogowe uklady scalone i zawiera nastepujace podze¬ spoly: przetwornik czynny 1, wzmacniacz 2, amplifiltr 3, przeksztaltnik 4, detektor czestotliwosci 5 oraz miernik 6.Sposób wykrywania wad w powiazaniu z dzialaniem przyrzadu jest opisany nizej.Badana czesc pobudza sie do drgan swobodnych, które za pomoca przetwornika 1 sa przetwarzane na sygnal elektryczny wzmacniany we wzmacniaczu 2, a nastepnie filtrowany od zaklócen i szumów w amplifiltize 3. Otrzymany na wyjsciu amplifiltru 3 sygnal sinusoidalny jest przeksztalcany w przeksztaltniku 4 na sygnal prostokatny, który po zdetektowaniu w aperiodycznym detektorze czestotliwosci 5 daje sygnal analogowy pro¬ porcjonalny do czestotliwosci drgan wlasnych badanej czesci. Róznica poziomów sygnalów dla czesci wzorco¬ wych (duza próba statystyczna) wyznacza pole tolerancji na skali miernika 6 wbudowanego w przyrzad.Dla uzyskania w pelni wiarygodnych wyników, pomiar przeprowadza sie dla co najmniej trzech czestotli¬ wosci podstawowych wynikajacych z ksztaltu badanej czesci. Jezeli choc jedna czestotliwosc rózni sie o okreslo¬ na wartosc od pola tolerancji wyznaczonego na skali miernika, oznacza to, ze badana czesc posiada wady wewnetrzne.Przyrzad dzieki swej prostocie nadaje sie do stosowania w warsztatach naprawczych.Zastrzezenie patentowe Sposób wykrywania wad wewnetrznych w czesciach maszyn, znamienny t y m, ze badana czesc pobudza sie do drgan swobodnych, które po przetworzeniu za pomoca przetwornika czynnego ^1) na sygnal elektryczny, mierzy sie dla co najmniej trzech czestotliwosci podstawowych wynikajacych z ksztaltu badanej czesci, a otrzymane wyniki porównuje sie z wynikami uzyskanymi dla elementów wzorcowych. < J^ A/y ru ± U Proc. Poligraf. UP PRL na W ad 120+18 Ceno 45 zl PL