Przedmiotem wynalazku jest silnik wysokoprezny, z elektronicznym sterowa¬ niem, wielocylindrowy, cztero- lub dwusuwowy.Dotychczasowy stan techniki. Znane sa silniki wy¬ sokoprezne sterowane mechanicznie, w których wal rozrzadu zaworowego napedzany od walu glówne¬ go silnika porusza zazwyczaj poprzez popychacze, laski i dzwignie, zawory wlotowe i wylotowe a je¬ dnoczesnie napedzajac zespól pomp wtryskowych powoduje za pomoca wtryskiwaczy wtrysk odpo¬ wiedniej dawki paliwa. Czasy otwarcia i zamknie¬ cia zaworów, mierzone w stopniach kata obrotu walu korbowego, dla danego typu silnika sa stale i niezmienne.Znane sa urzadzenia wtryskowe dajace wtrysk paliwa wedlug z góry dobranych konstrukcyjnie katów obrotu walu korbowego, posiadajace jeden wspólny przerzutnik jednostabilny, ustalajacy czas trwania wtrysku. Impulsy wytworzone przez ten przerzutnik sa wzmacniane i poprzez styki mecha¬ nicznego przelacznika kolejnosci pracy sa podawa¬ ne w kolejnosci zaplonów na jeden z elektromag¬ netycznie otwieranych wtryskiwaczy. Przelacznik kolejnosci pracuje synchronicznie z ukladem roz¬ rzadu lub z rozdzielaczem zaplonu. Dla dokladnego dozowania ilosci paliwa wtryskiwanego w bardzo krótkim czasie nalezy jak najbardziej zmniejszyc martwy czas pracy wtryskiwaczy, który zwiazany jest z powstawaniem i zanikaniem pola magnetycz¬ nego. Ponadto w znanych ukladach wtryskowych 10 15 20 30 dla zmniejszenia czasu odpowiedzi wtryskiwaczy doprowadza sie do nich bardzo krótkotrwale im¬ pulsy otwierajace o znacznej wartosci pradu mag¬ nesujacego, po czym umniejsza sie kilkakrotnie prad do wartosci niezbednej dla podtrzymania elektromagnesu wtryskiwacza.Znana jest równiez kontrukcja ukladu wtrysko¬ wego firmy Sofredi, dla silników malej mocy, ujawniona w publikacji „Adaptation de rinjection electroniaue oux moteurs Diesel" CIMAC A-31 1971, charakteryzujaca sie wtryskiwaczem ze wspo¬ maganiem sily elektromagnesu, sila pochodzaca od cisnienia paliwa. Sila ta uzyskiwana na tloczku przeznaczona jest na iglice rozpylacza za posrednic¬ twem popychacza mechanicznego. Elektromagnes wtryskiwacza polaczony jest z ukladem odzysku mocy, którego zadaniem jest gromadzenie energii potrzebnej dla uzyskania szybkiej odpowiedzi wtryskiwacza na impuls sterujacy. Obwód odzyski¬ wania energii ukladu sklada sie z systemów pojem¬ nosciowych.Znany uklad sterowania elektronicznie urzadze¬ nia wtryskowego silnika spalinowego, wedlug pa¬ tentu PRL nr 69027, posiada co najmniej dwa wtryskiwacze otwierane na przemian w odpowied¬ nich chwilach i jeden wspólny dla tych wtryskiwa¬ czy jednostabilny przerzutnik sterujacy, wytwarza¬ jacy impulsy otwierania, których dlugosc zalezy od jednego parametru pracy silnika. Charakteryzuje sie on tym, ze do sterujacego przerzutnika przyla- 108 880108 3 czony jest co najmniej jeden pamieciowy uklad wytwarzajacy impulsy przedluzajace, nastepujace bezposrednio po impulsach podstawowych, wytwa¬ rzanych przez przerzutnik sterujacy, których czas trwania zalezy od czasu trwania impulsu podsta¬ wowego, przy czym czas trwania tego impulsu przedluzajacego jest proporcjonalny do czasu trwa¬ nia impulsu podstawowego.Inne rozwiazania rozdzielacza sygnalów steruja¬ cych zbudowanego z ukladów bramkujacych oma¬ wia patent USA nr 3782338.Elektroniczny uklad sterujacy napedem zaworów wlotowych i wylotowych silnika wysokopreznego omawia patent W. Brytanii nr 1 342 292, w którym elektroniczny generator wytwarza dwa ciagi im¬ pulsów sterujacych elementami wykonawczymi.Znane dotychczas konstrukcje dotycza tylko szczególowych rozwiazan zespolów silnika wysoko¬ preznego, to jest: sterowania wtryskiem paliwa ze szczególnym uwzglednieniem elementów wykonaw¬ czych, sterowania zaworów wlotowych i zaworów wylotowych.Istota wynalazku oraz jego skutki techniczne.W rozwiazaniu wedlug wynalazku, z walem glównym sprzegniety jest cyfrowy przetwornik predkosci kato¬ wej, polaczony dalej z pierwszym wejsciem przelicz¬ nika poprzez element ksztaltujacy. Z drugim wejsciem przelicznika polaczony jest uklad przetworników analogowo-cyfrowych, do których podlaczone sa czujniki parametrów pracy silnika i wymiany la¬ dunku. ^" Pierwsze wyjscie przelicznika polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym;, które dalej podaje do poszczególnych wtryskiwaczy impuls pradowy, o czasie trwania odpowiadajacym czasowi impulsu sterujacego, wypracowanego przez przelicznik. Drugie wyjscie przelicznika polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym, które dalej podaje do poszczególnych zaworów wloto¬ wych impulsy sterujace przetwornikami wykonaw¬ czymi otwarcia i zamkniecia tych zaworów. Trzecie wyjscie przelicznika polaczone jesV z" elektronicz¬ nym urzadzeniem wykonawczym, które dalej po¬ daje do poszczególnych zaworów wylotowych im¬ pulsy -sterujace przetwornikami wykonawczymi otwarcia i zamkniecia tych zaworów. Czwarte wyjscie przelicznika polaczone jest z elektronicz¬ nym urzadzeniem wykonawczym, które Bddzialy- wuje na odbiornik mocy silnika dla zmiany obcia¬ zenia silnika i tym samym optymalnej nastawy dawki paliwa dla danej predkosci obrotowej sil¬ nika.-- . ¦ -: 1 W strukturze przelicznika jego pierwsze wejscie jest pier^wszym wejsciem cyfrowego ukladu prze¬ liczania uchybu predkosci obrbtowej o dzialaniu proporcjonalno-calkujacym lub o dzialaniu propor- cjonalno-calkujaco-rózniczkujacym, wejsciem ukla¬ du integratora cyfrowego i "wejsciem iiklaplu steru¬ jacego wysylajacego impulsy o wlasciwej kolejnos¬ ci i odpowiednim czasie trwania oraz drugim wej¬ sciem ukladu przetwarzania parametrów silnika.Natomiast drugie wejscie przelicznika jest pierw¬ szym wejsciem ukladu przetwarzania parametrów silnika, zawierajacego zespól obwodów logicznych, liczników, komparatorów oraz blok pamieci. Pierw- 880 4 sze wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej silnika polaczone jest z trzecim wejsciem ukladu przetwarzania parametrów silnika oraz z pierwszym wejsciem przetwornika cyfrowo-ana- 5 logowego, a jego wyjscie jest pierwszym wyjsciem przelicznika, natomiast drugie wyjscie ukladu prze¬ liczania uchybu predkosci obrotowej polaczone jest z drugim wejsciem komparatora. Równoczesnie z ukladem sterujacym polaczone sa drugie wejscie 10 ukladu integratora cyfrowego, trzecie wejscie kom¬ paratorów i trzecie wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej oraz trzecie wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego.Pierwsze wyjscie ukladu integratora cyfrowego 15 polaczone jest z pierwszym wejsciem pierwszego komparatora, a drugie wyjscie ukladu integratora cyfrowego laczy sie z pierwszym wejsciem drugie¬ go komparatora. Równoczesnie na pierwsze wejs¬ cie trzeciego komparatora podawany jest sygnal 29 optymalnej dawki paliwa. Wyjscie pierwszego kom¬ paratora laczy sie z pierwszym wejsciem pierw¬ szego programowanego licznika czasu, którego wyjs¬ cie stanowi trzecie wyjscie przelicznika, zas wyjs¬ cie drugiego komparatora stanowi czwarte wyjscie 25 przelicznika. Pierwsze wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej stanowi jedno wejscie elementu I, a drugie wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej polaczone z ukladem przetwarzania parametrów silnika stanowi pierw- 30 sze wejscie licznika programowanego. Trzecie wejs¬ cie ukladu przeliczania uchybu predkosci obroto¬ wej stanowi trzecie wejscie licznika programowa¬ nego. Drugie wejscie licznika programowanego po¬ laczone jest z zadajnikiem cyfrowym, o strukturze 35 równoleglej, zas wyjscie elementu I polaczone jest z czwartym wejsciem licznika programowanego.Wyjscie licznika programowanego równoczesnie po¬ laczone jest z jednym wejsciem elementu LUB oraz z blokada stanu zero i' z blokada stanu okreslaja- 40 cego maksymalna dawke paliwa, przy czym wyjs¬ cie blokady stanu zero polaczone jest z drugim wejsciem elementu I. Wyjscie blokady stanu okre¬ slajacego maksymalna dawke paliwa polaczone jest z drugim wejsciem elementu LUB, a wyjscie ele- 45 mentu LtrB polaczone jest z ukladem nastawy wspólczynnika wzrnocnienia proporcjonalnego po¬ przez blok, równoczesnie wyjscie Ukladu nastawy wspólczynnika^'wzmocnienia proporcjonalnego sta¬ nowi drugie wyjscie ukladu przeliczania uchybu 50 predkosci obrotowej.Z wyjsciem ukladu - nastawy wspólczynnika wzmocnienia proporcjonalnego: polaczone sa detek¬ tor oraz pierwsze wejscie ,cyfrowego ^sumatora równoleglego. Detektor polaczony jest z\ jednym 55 wejsciem elementu I, który dalej polaczony jest. z .pierwszym wejsciem integratora cyfrowego, a wyjscie tego integratora polaczona jest, z drugim wejsciem cyfrowego sumatora równoleglego oraz z drugim wejsciem ukladu,,znaku integratora cyf- 60 rowego i z drugim wejsciem blokady integratora cyfrowego, przy'czym drugi sygnal z detektora po¬ dawany jest równoczesnie na drugie wejscie inte¬ gratora cyfrowego ,oraz na pierwsze wejscie ukla¬ du znaku integratora cyfrowego oraz na pierwsze G5 wejscie blokady integratora cyfrowego.108 5 Z wyjscia ukladu znaku integratora cyfrowego podawany jest sygnal na trzecie wejscie cyfrowego sumatora równoleglego, zas wyjscie cyfrowego su¬ matora równoleglego polaczone jest z blokiem, a wyjscie tego bloku stanowi pierwsze wyjscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej.Pierwsze wejscie przetwornika cyfrowo-analogo- wego jest wejsciem licznika binarnego, który po¬ przez dekoder polaczony jest z pierwszym wejsciem przerzutnika bistabilnego, a drugie wejscie przet¬ wornika cyfrowo-analogowego polaczone jest z trzecim wyjsciem ukladu przetwarzania parame¬ trów silnika, natomiast trzecie wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego stanowi jedno wejscie elemen¬ tu I, przy czym wyjscie elementu I polaczone jest z drugim wejsciem licznika binarnego. Sygnal z wyjs¬ cia przerzutnika bistabilnego wprowadzany jest na drugie wejscie elementu I i stanowi ono zarazem wyjscie przetwornika cyfrowo-analogowego.Elektroniczny uklad wykonawczy sterujacy wtryskiwaczami ma zasilacz glówny polaczony z cewka elektromagnesu poprzez tyrystor wlacza¬ jacy i szeregowy kondensator forsujacy, z którym równolegle wlaczona jest dioda z szeregowym opor¬ nikiem. Zas zasilacz pomocniczy o mniejszej mocy zalaczony jest szeregowo z zasilaczem glównym tak, ze jego biegun ujemny jest zwarty z biegunem do¬ datnim zasilacza glównego, natomiast jego biegun dodatni polaczony jest poprzez opornik z kondensa¬ torem gaszacym i poprzez opornik z kondensato¬ rem forsujacym. W rozwiazaniu wedlug wynalazku silnik ma wtryskiwacz, w którego dolnej czesci kor¬ pusu osadzony jest suwliwie tloczek w cylindrycz¬ nej komorze, przy czym z dolna koncówka tego tloczka polaczona jest stykowo iglica, poprzez kon¬ cówke przeciwlegla koncówce stozkowej tej iglicy, która wraz z tloczkiem stanowi zespól róznicowy.Tloczek ma najwieksza srednice wieksza od naj¬ wiekszej srednicy iglicy. Suwak sterujacy wtryski- wacza jest tak uksztaltowany, ze jego odsadzenia tworza co najmniej dwa kanalki obwodowe, a cy¬ linder suwaka ma co najmniej jeden kanalek ob¬ wodowy, tak usytuowany wzgledem odsadzen su¬ waka, ze w dolnym polozeniu tego suwaka, co naj¬ mniej jeden z jego kanalków obwodowych wspólnie z co najmniej jednym z kanalków obowodowych cylindra, laczy hydraulicznie komore tloczka z prze¬ wodem zasilajacym. W górnym polozeniu suwaka jeden z jego kanalków obwodowych wspólnie z kanalkiem obwodowym cylindra laczy komore z przewodem odplywowym. Za suwakiem znajduje sie przewód odprowadzajacy z zaworkiem przele¬ wowym oraz z co najmniej jednym dlawikiem.Wynalazek umozliwia automatyczna nastawe op¬ tymalnych skojarzen parametrów pracy silnika spalinowego takich jak: ilosc doprowadzonego pali¬ wa, przebieg wtrysku, ilosc powietrza, zmiane ob¬ ciazenia poprzez prosty sposób synchronizacji syg¬ nalów wyjsciowych z walem glównym silnika oraz zmiane nastaw katów wyprzedzenia wtrysków, katów otwarcia zaworów jak równiez rozpoczecie pracy poszczególnych cylindrów. Ponadto nastepuje znaczna oszczednosc energii traconej w elementach wykonawczych silnika oraz zmniejszenia glosnosci 880 c pracy silnika poprzez uzyskanie lagodniejszego przebiegu krzywej cisnienia spalania w calym za¬ kresie mocy silnika i wreszcie zmniejszenie toksy¬ cznosci spalin przy zmniejszonym zuzyciu paliwa. s Wynalazek znacznie upraszcza konstrukcje silnika w zakresie pracochlonnosci i materialochlonnosci na przyklad poprzez wyeliminowanie regulatora mechanicznego, pompy wtryskowej i ukladu roz¬ rzadu. Sygnaly niezbedne dla okreslenia parame- 10 trów pracy silnika generowane sa przez cyfrowe elektroniczne urzadzenie sterujace jako funkcje zmiennych wynikajacych z aktualnego stanu sil¬ nika, rodzaju obciazenia oraz wielkosci zadanych.Sygnaly z urzadzenia sterujacego podlegaja przek- 15 sztalceniu na postac analogowa, wzmocnieniu oraz zamianie na postac mechaniczna w odpowiednich przetwornikach i elementach wykonawczych, elek¬ trohydraulicznych i elektropneumatycznych. Uklad moze miec dowolna liczbe cylindrów pracujacych 20 w dowolnej konfiguracji geometrycznej.Sterowanie elektroniczne umozliwia uzyskanie charakterystyki statycznej toru proporcjonalnego ukladu cyfrowego przeliczania uchybu predkosci 25 z nasyceniem od dolu dla stanu zero oraz od góry dla stanu maksymalnego. Zasada synchronicznej pracy ukladu sterujacego uwzglednia synchroniza¬ cje obliczenia uchybu w programowanym liczniku i charakteryzuje sie tym, ze moment rozpoczecia 30 obliczenia uchybu w liczniku odbywa sie w chwili odpowiadajacej okreslonym polozeniom walu sil¬ nika, przy czym impuls odpowiadajacy tym polo¬ zeniom podawany jest na wejscie przerzutnika bi¬ stabilnego, zas na drugie wejscie podawane sa 35 z urzadzenia sterujacego impulsy o czestotliwosci odpowiadajacej czasowi liczenia cyfrowego ukladu.Rozwiazanie dekodera umozliwia zdekodowanie liczby staloznakowej zapisanej w liczniku w liczbe o mozliwych dwóch znakach plus badz minus, a je- 40 dno z wyjsc; dekodera jest wyjsciem znaku. Kon¬ strukcja zadajnika umozliwia uzyskanie uchybów dodatnich i ujemnych predkosci obrotowej w licz¬ niku jako liczby o stalym znaku. Dzialanie ukladu nastawiania poczatku wtrysku polega na wygubie- 45 niu pojedynczych impulsów pochodzacych z prze¬ twornika kata obrotu walu, liczac od impulsu od¬ niesienia, przy czym wartosc kata wyprzedzenia jest 360° skwantowana do wartosci -—, gdzie c — jest ilos- c cia impulsów odpowiadajaca jednemu obrotowi przetwornika. Dzialanie ukladu sterujacego zawo¬ rami polega na tym, ze impuls rozpoczynajacy ruch zaworów wlotowych jak i wylotowych z napedem elektropneumatycznym lub elektrohydraulicznym wypracowany jest przez wygubienie impulsów z przetwornika kata obrotu i pozwala na przyspie¬ szenie badz opóznienie kata otwarcia zaworów wlo- 360° towych o kat odpowiadajacy y gdzie c —* jest c iloscia impulsów odpowiadajaca jednemu obrotowi 60 przetwornika; badz uwzglednia wielokrotnosc tej wartosci w zaleznosci od róznych stanów pracy sil¬ nika. Umozliwia on równiez wydluzenie lute skró¬ cenie czasu otwarcia zaworów wlotowych jak i wy- ocno ¦ lotowych, o wartosci kata -^- lub wielokrotnosc108 880 7 tej wartosci w zaleznosci od róznych stanów pracy silnika.Wtryskiwacz paliwa sterowany elektronicznie po¬ zwala na otrzymanie zmiennej dawki wtryskiwa¬ nego paliwa od wartosci bliskiej zero do wartosci maksymalnej w zaleznosci od obciazenia silnika wy¬ sokopreznego: przy mozliwosci uzyskania w pocza¬ tkowej fazie wtrysku naglego lub stopniowego wzra¬ stajacego natezenia przeplywu paliwa.Objasnienie figur na rysunku. Wynalazek w przy¬ kladzie wykonania uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat sterowania sil¬ nika, fig. 2 — schemat ideowy przelicznika, fig. 3 — — schemat ideowy ukladu przeliczania uchybu pred¬ kosci obrotowej, fig. 4 — schemat ideowy przetwor¬ nika cyfrowo-analogowego, fig. 5 — schemat ideowy elektronicznego urzadzenia wykonawczego fig. 6 — przekrój wtryskiwacza.Przyklad realizacji wynalazku. Silnik wedlug wy¬ nalazku sklada sie z zespolu tlokowo-korbowego 1, zaworów wlotowych 3 i zaworów wylotowych 2 ste¬ rowanych elektropneumatycznie lub elektrohydrau¬ licznie oraz wtryskiwaczy 4, zasilanych paliwem pod wysokim cisnieniem. Z walem glównym sprze¬ gniety jest cyfrowy przetwornik predkosci katowej 5 polaczony z pierwszym wejsciem przelicznika 6 poprzez element ksztaltujacy 7. Z drugim wejsciem przelicznika 6 polaczony jest uklad przetworników analogowo-cyfrowych 8, do którego podlaczone sa czujniki 9 parametrów pracy silnika i wymiany ladunku. Pierwsze wyjscie przelicznika 6 polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym 10, które dalej podaje do poszczególnych wtryski¬ waczy 4 impuls pradowy o czasie trwania odpowia¬ dajacym czasowi dzialania elektromagnesu wtrys¬ kiwacza.Drugie wyjscie przelicznika 6 polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym 11, które dalej podaje do poszczególnych zaworów wlo¬ towych 3 impulsy sterujace przetwornikami wy¬ konawczymi otwarcia i zamkniecia tych zaworów.Trzecie wyjscie przelicznika 6 polaczone jest z elek¬ tronicznym urzadzeniem wykonawczym 12, które da¬ lej podaje do poszczególnych zaworów wylotowych 2 impulsy sterujace przetwornikami wykonawczymi otwarcia i zamkniecia tych zaworów. Czwarte wyjs¬ cie przelicznika 6 polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym 13, które oddzialywu- je na odbiornik mocy 14 silnika dla zmiany jego obciazenia zgodnie z optymalna dawka paliwa dla danej predkosci obrotowej silnika.Konstrukcja przelicznika 6 jest nastepujaca.Z pierwszym wejsciem przelicznika 6 polaczone sa: pierwsze wejscie cyfrowego ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej 15 o dzialaniu propor- cjonalno-calkujacym lub proporcjonalno-calkuja- co-rózniczkujacym, wejscie ukladu integratora cyf¬ rowego 16, wejscie ukladu sterujacego 17 wysylaja¬ cego impulsy o wlasciwej kolejnosci i odpowiednim czasie trwania oraz drugie wejscie ukladu przetwa¬ rzania parametrów silnika 42. Drugie wejscie prze¬ licznika 6 polaczone jest z pierwszym wejsciem ukladu przetwarzania parametrów silnika 42. Trze¬ cie wejscie ukladu przetwarzania parametrów sil¬ nika 42 polaczone jest z pierwszym wejsciem ukla- 8 du przeliczania uchybu predkosci obrotowej 15 i jednoczesnie z pierwszym wejsciem przetwornika cyfrowo-analogowego 18, a jego wyjscie jest pierw¬ szym wyjsciem przelicznika 6. Pierwsze wyjscie 5 ukladu przetwarzania parametrów silnika 42 po¬ laczone jest z drugimi wejsciami komparatorów 19 i 20 i z drugimi wejsciami programowanych licz¬ ników czasu 21 i 22. Drugie wyjscie ukladu przet¬ warzania parametrów silnika 42 polaczone jest z drugim wejsciem ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej 15.Drugie wyjscie ukladu przeliczania uchybu pred¬ kosci obrotowej 15 polaczone jest z drugim wejs¬ ciem komparatora 23. Z ukladem sterujacym 17 po¬ laczone sa: drugie wejscie ukladu integratora cyf¬ rowego 16, trzecie wejscie komparatorów 19, 20 i 23 i trzecie wejscie ukladu przeliczania uchybu pred¬ kosci obrotowej 15 oraz trzecie wejscie przetwor¬ nika cyfrowo-analogowego 18. Natomiast pierwsze wyjscie ukladu integratora cyfrowego 16 polaczone jest z pierwszym wejsciem komparatora 19, a dru¬ gie wyjscie integratora cyfrowego 16 laczy sie z pierwszym wejsciem komparatora 20. Na pierw¬ sze wejscie komparatora 23 podawany jest sygnal optymalnej dawki paliwa. Wyjscie komparatora 19 laczy sie z pierwszym wejsciem programowanego licznika czasu 21, którego wyjscie stanowi drugie wyjscie przelicznika 6. Wyjscie komparatora 20 laczy sie z pierwszym wejsciem programowanego licznika czasu 22, którego wyjscie stanowi trzecie wyjscie przelicznika 6, zas wyjscie komparatora 23 stanowi czwarte wyjscie przelicznika 6.Konstrukcja ukladu przeliczania uchybu pred¬ kosci obrotowej 15 jest nastepujaca. Pierwsze wejs¬ cie tego ukladu 15 stanowi jedno wejscie elementu I 24. Drugie wejscie ukladu 15 stanowi pierwsze wejscie licznika programowanego 25. Trzecie wejs¬ cie ukladu 15 stanowi trzecie wejscie licznika pro- gramowegp 25, a drugie wejscie licznika progra¬ mowego 25 polaczone jest z zadajnikiem cyfrowym 26 o strukturze równoleglej, zas wyjscie elementu I 24 polaczone jest z czwartym wejsciem licznika programowego 25. Wyjscie licznika programowego 25 równoczesnie polaczone jest z jednym wejsciem elementu LUB 27 oraz z blokada stanu zero 28 i z blokada stanu okreslajacego maksymalna dawke paliwa 29, przy czym wyjscie blokady stanu zero 28 polaczone jest z drugim wejsciem elementu I 24, natomiast wyjscie blokady 29 polaczone jest z dru¬ gim wejsciem elementu LUB 27. Wyjscie elementu LUB 27 polaczone jest z ukladem nastawy wspól¬ czynnika wzmocnienia proporcjonalnego 30 poprzez blok 31, równoczesnie wyjscie ukladu nastawy wspólczynnika wzmocnienia proporcjonalnego 30 stanowi drugie wyjscie ukladu przeliczania uchy¬ bu predkosci obrotowej 15.Z wyjsciem ukladu nastawy wspólczynnika wzmocnienia proporcjonalnego 30 polaczone sa de¬ tektor 32 oraz pierwsze wejscie cyfrowego sumatora równoleglego 33, detektor 32 polaczony jest z jed¬ nym wejsciem elementu I 34, który dalej polaczony jest z pierwszym wejsciem integratora cyfrowego 35, wyjscie tego integratora 35 polaczone jest z dru¬ gim wejsciem cyfrowego sumatora równoleglego 33 oraz z drugim wejsciem ukladu znaku integratora 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60108 880 9 cyfrowego 36, i z drugim wejsciem blokady inte¬ gratora cyfrowego 37, sygnal z detektora 32 poda¬ wany jest równoczesnie na drugie wejscie integra¬ tora cyfrowego 35 oraz na pierwsze wejscie ukla¬ du znaku integratora cyfrowego 36 oraz na pierw¬ sze wejscie blokady integratora cyfrowego 37, na¬ tomiast z wyjscia ukladu znaku integratora cyfro¬ wego 36 podawany jest sygnal na trzecie wejscie cyfrowego sumatora równoleglego 33, wyjscie cyf¬ rowego sumatora równoleglego polaczone jest z blokiem 38, a wyjscie bloku 38 stanowi pierwsze wyjscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obro¬ towej.Konstrukcja przetwornika cyfrowo-analogowego 18 jest nantepujaca: pierwsze wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego 18 polaczone z pierwszym wyjsciem ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej 15 jest wejsciem licznika binarnego 39, który poprzez dekoder 40 polaczony jest z pierw¬ szym wejsciem przerzutnika bistabilnego 41, drugie wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego 18 sta¬ nowi drugie wejscie przerzutnika bistabilnego 41 i polaczone jest z trzecim wyjsciem ukladu przet¬ warzania parametrów silnika 42, natomiast trzecie wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego 18 sta¬ nowi jedno wejscie elementu I 43, przy czym wyjs¬ cie elementu I 43 polaczone jest z drugim wejsciem licznika binarnego 39, a sygnal z wyjscia przerzut¬ nika bistabilnego 41 podawany jest na drugie wejs¬ cie elementu I 43. Stanowi ono zarazem wyjscie przetwornika cyfrowo-analogowego 18. Elektronicz¬ ny uklad wykonawczy 10, sterujacy wtryskiwaczami ma zasilacz glówny 44 polaczony z cewka elektro¬ magnesu 46 poprzez tyrystor wlaczajacy 47 i szere¬ gowy kondensator forsujacy 49, z którym równole¬ gle wlaczona jest dioda 50 z szeregowym oporni¬ kiem 51, a zasilacz pomocniczy 45 o mniejszej mo¬ cy zalaczony jest szeregowo z zasilaczem glównym 44 tak, ze jego biegun ujemny jest zwarty z biegu¬ nem dodatnim zasilacza glównego, natomiast jego biegun dodatni polaczony jest poprzez opornik 52 z kondensatorem gaszacym 54 i poprzez opornik 53 z kondensatorem forsujacym 49, który laduje sie z zasilacza pomocniczego tak, ze po zapaleniu ty¬ rystora wlaczajacego napiecie na kondensatorze forsujacym dodaje sie do napiecia zasilacza glów¬ nego, powodujac przeplyw silnego impulsu prado¬ wego przez uzwojenie elektromagnesu, a po rozla¬ dowaniu kondensatora prad plynie przez diode 50 i opornik 51 az do chwili, gdy nastapi zgaszenie tyrystora wlaczajacego poprzez zapalenie tyrystora gaszacego 48. Wtryskiwacz 4 paliwa ma korpus 55 polaczony z korpusem 56 rozpylacza poprzez wkladke pierscieniowa 57. Elementem mocujacym obydwa korpusy jest nakretka kolnierzowa 58. Roz¬ pylacz zawiera iglice 59, której stozkowa koncówka osadzona jest w gniezdzie komory wtryskowej 60.Koncówka iglicy, przeciwlegla stozkowej, pola¬ czona jest stykowo z dolna koncówka tloczka 61, który osadzony jest suwliwie, swobodnie w kierun¬ ku osiowym, w cylindrycznej komorze 62. Tloczek wraz z iglica, stanowi zespól róznicowy. Najwie¬ ksza srednica tloczka jest wieksza od najwiekszej srednicy iglicy. Tloczek polaczony jest hydraulicz¬ nie z suwakiem sterujacym 63, który ma odsadze- 10 nia 64 sterujace w czasie ruchu suwaka przeply¬ wem cieczy w ukladzie zasilajacym. Odsadzenia 64 tworza co najmniej dwa kanalki obwodowe 65 i 66.Cylinder 67 suwaka 63 ma co najmniej jeden ka- nalek 68. Jest on tak polozony wzgledem odsadzen 64 suwaka, ze w dolnym polozeniu suwaka, jeden z jego kanalków obwodowych 65 wspólnie z kanal- kiem obwodowym 68 cylindra 67 laczy hydraulicz¬ nie komore 62 tloczka 61 z przewodem zasilajacym 69 i 70.W górnym polozeniu suwaka, jeden z jego kanal¬ ków obwodowych 66 wspólnie z kanalkiem obwo¬ dowym 68 cylindra laczy komore 62 z przewodem odplywowym 71. Za suwakiem 63 znajduje sie przewód odprowadzajacy 72 i zaworek przelewowy 73, który ma dwie dysze dlawiace 74 i 75. Suwak sterujacy sprzezony jest mechanicznie ze zwora 76 elektromagnesu 77, przy czym na czesci trzona su¬ waka stanowiacej lacznik ze zwora osadzona jest sprezyna zwrotna 78, pomiedzy tuleja zderzakowa 79 i pierscieniem talerzowym 80.Opis dzialania. Sygnaly wyjsciowe z przeliczni¬ ka 6 doprowadza sie odpowiednio do wtryskiwaczy 4 silnika oraz do przetworników hydraulicznego lub pneumatycznego systemu otwierania zaworów wlotowych 3 i wylotowych 2 wspólsterujacych op¬ tymalnym przebiegiem pracy silnika. Dodatkowy sygnal z przelicznika 6 moze byc kierowany do od¬ biornika mocy 14 dla ksztaltowania poziomu ob¬ ciazenia silnika, optymalnego dla zadanej pred¬ kosci obrotowej.Zasadnicza cecha rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze wypracowuje ono sygnaly sterujace za¬ worami i wtryskiwaczami we wspólnym ukladzie liczacym. Przelicznik 6 sklada sie z cyfrowego ukla¬ du przeliczania uchybu predkosci obrotowej 15 o dzialaniu proporcjonalno-calkujacym lub pro- porcjonalno-calkujaco-rózniczkujacym, cyfrowego ukladu przetwarzania parametrów silnika 42, przetwornika cyfrowo-analogowego 18 przetwarza¬ jacego liczbe w czas trwania impulsu, ukladu ste¬ rujacego 17, komparatorów 19, 20 i 23, ukladu in¬ tegratora cyfrowego 16 oraz zespolu programowa¬ nych liczników czasu 21 i 22. Cyfrowy uklad prze¬ liczania uchybu predkosci obrotowej 15 sklada sie z zadajnika 26 o budowie równoleglej, cyfrowego licznika programowanego 25, blokady licznika sta¬ nu zero 28 oraz blokady stanu okreslajacego ma¬ ksymalna dawke paliwa 29, elementów LUB 27, ukladu nastawy wspólczynnika wzmocnienia proporcjonalnego 30, dekodera 32 stanowiacego detektor uchybów ujemnych, integratora cyfrowego 35, ukladu blokady integratora cyfrowego 37, ukladu znaku integratora cyfrowego 36 oraz cyfrowego sumatora równoleglego 33. Ponadto cyfrowy uklad przeliczania Uchybu predkosci obrotowej 15 posiada zespól bramek, w szczególnosci elementy I 24, 34 oraz bloki 31 i 38, jak równiez przerzutnik inicju¬ jacy kazdorazowo cykl pracy. W zadajniku 26 na¬ stawia sie wartosc zadana predkosci obrotowej w postaci cyfrowej, która jest przekazywana równo¬ legle do licznika programowanego 25, jako zwie¬ kszona o maksymalna co do bezwzglednej wartosci ujemna wartosc uchybu, mieszczaca sie w zakresie liniowego odcinka charakterystyki ukladu przelicza¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6011 nia uchybu predkosci obrotowej 15. Powoduje to, ze po odjeciu liczby impulsów wychodzacych z prze¬ twornika 5 w scisle okreslonym czasie od liczby prze¬ kazanej z zadajnika 26, w programowanym liczniku 25 pozostaje zawsze liczba dodatnia odpowiadajaca uchybowi regulacji. Liczba ta podlega jeszcze ko¬ rekcji w zaleznosci od aktualnych sygnalów wyjs¬ ciowych z przetworników analogowo-cyfrowych 8, a nastepnie zapamietaniu w bloku 31 na jeden takt pracy cyfrowego ukladu przeliczania uchybu pred¬ kosci obrotowej 15. . r ¦ W bloku pamieci 38 z pewnym opóznieniem zos¬ taje zapamietana liczba odpowiadajaca sumie uchybu regulacji i calki z uchybu badz dodatkowo rózniczki uchybu. Praca cyfrowego ukladu przeli¬ czania uchybu predkosci obrotowej 15 steruje uklad sterujacy 17, którego zadaniem jest wyslanie im¬ pulsów we wlasciwej kolejnosci i o odpowiednim czasie trwania. Niektóre impulsy moga sie pokry¬ wac w czasie. Uklad sterujacy 17 pracuje z okres¬ lonym taktem, zsynchronizowanym wybranym pun¬ ktem polozenia walu, przy czym moment podania sygnalów uzalezniony jest równiez od innych pa¬ rametrów pracy silnika. Wyjscie ukladu 15 pola¬ czone jest poprzez elementy I oraz blok 38 z wejs¬ ciem przetwornika 18, przetwarzajacego liczbe za¬ pisana w bloku 38 na czas trwania impulsu. Wyjs¬ cie przetwornika 18 steruje bezposrednio elektro¬ nicznym urzadzeniem wykonawczym 10 wtrysku paliwa. Poczatek wtrysku jest ustalony przez uklad przetwarzania parametrów silnika 42 w zaleznosci od aktualnych parametrów pracy silnika.Doprowadzenie impulsów sterujacego z elektro¬ nicznego urzadzenia sterujacego 10 do elektromag¬ nesu 77 wtryskiwacza 4 powoduje przemieszczenie jego zwory 76 wraz z suwakiem sterujacym 63 w krancowe polozenie, przy którym nastepuje od¬ ciecie doplywu paliwa nad tloczek 61 i otwarcie wyplywu sprezonego nad tloczkiem paliwa poprzez przewód 81, cylinder 67 suwaka oraz zawórek prze¬ lewowy 73. Sila wypadkowa wynikajaca z róznicy srednic pomiedzy tloczkiem 61 i iglica 59 rozpyla¬ cza jest wówczas skierowana ku górze, co powo¬ duje otwarcie iglicy i wtrysk paliwa. Przerwanie impulsu sterujacego elektromagnesem 77 powoduje przemieszczenie zwory 76 i suwaka sterujacego 63, pod wplywem sily sprezyny zwrotnej 78, w prze¬ ciwlegle krancowe polozenie, przy którym otwarta jest droga doplywu paliwa pod wysokim cisnieniem nad tloczek 61. Tloczek dociska wówczas iglice 59 rozpylacza do gniazda, powodujac przerwanie wtrysku.Do sterowania zaworami wlotowymi 2 i wyloto¬ wymi 3 sluza w przeliczniku 6 uklad przetwarza¬ nia parametrów silnika 42, uklad integratora cyf¬ rowego 16, uklad cyfrowych komparatorów 19 i 20 oraz uklady programowanych liczników czasu 21 i 22. Uklad integratora cyfrowego 16 jest polaczo¬ ny z wyjsciem elementu ksztaltujacego 7, zas kom¬ paratory cyfrowe 19 i 20 sterowane sa przez uklad integratora cyfrowego 16 oraz uklad przetwarzania parametrów silnika 42 poprzez przetworniki ana¬ logowo-cyfrowe 8. Wlasciwy cykl pracy elektro¬ nicznych urzadzen wykonawczych 11 i 12 ustala uklad sterujacy 17 lacznie z ukladem integratora 880 12 cyfrowego 16. Czas otwarcia zaworów wlotowego i wylotowego oblicza uklad przetwarzania parame- rów silnika 42 i zostaje on ustalony poprzez uklady programowanych liczników czasu. Poczatek otwarcia 5 zaworów zalezy równiez od warunków pracy silnika oblicza uklad przetwarzania parametrów silnika 42 i zostaje on ustalony komparatorami 19 i 20. Cyf¬ rowy uklad przetwarzania parametrów silnika 42 steruje wspólnie poczatkiem wtrysku, czasem trwa¬ lo nia wtrysku, poczatkiem otwarcia zaworów oraz czasem ich otwarcia, w zaleznosci od aktualnych parametrów pracy silnika, z wyjatkiem predkosci obrotowej. Elektroniczny uklad wykonawczy 10 stanowi tyrystorowy wzmacniacz impulsowy z for- 15 sowaniem, którego tyrystor wlaczajacy wlaczony jest szeregowo z cewka elektromagnesu 77 wtryski¬ wacza 4.W ukladzie tym kondensator forsujacy zalaczany jest w pierwszej chwili szeregowo z zasilaczem, 20 przy czym laduje sie on z oddzielnego zródla. Za¬ konczenie impulsu pradowego jest spowodowane przez impuls gaszacy. W ukladzie znajduje sie za¬ bezpieczenie zapewniajace odciecie paliwa w przy¬ padku przekroczenia nastawianej wartosci maksy- 25 malnego czasu wtrysku uznanego za dopuszczalny.Optymalizacje obciazenia silnika spalinowego rea¬ lizuje sie poprzez oddzialywanie na odbiornik mo¬ cy 14. Zadanie to spelnia elektroniczne urzadzenie wykonawcze 13, sterowane z wyjscia ukladu 15, 30 wspólnego dla regulacji predkosci i mocy poprzez komparator 23, na którego pierwszym wejsciu na¬ stawia sie zalozona dawke optymalna. Dawka ta jest automatycznie nastawiana w funkcji predkos¬ ci zadanej. Wyjscie komparatora 23 jest trójwar- 35 tosciowe, przy czym poszczególne wartosci sygnalu wyjsciowego powoduja zwiekszenia obciazenia, zmniejszenie obciazenia lub pozostawienie ob¬ ciazenia na poprzednim poziomie. Wartosc srednia obciazenia moze ulegac zmianie od wtrysku do 40 wtrysku.Zastrzezenia patentowe 1. Silnik wysokoprezny z elektronicznym stero- 45 waniem, wielocylindrowy, cztero- lub dwusuwowy, który obok zespolu tlokowo-korbowego ma zawory wlotowe i wylotowe sterowane elektropneumatycz- nie lub elektrohydraulicznie oraz wtryskiwacze za¬ silane paliwem pod wysokim cisnieniem, ze stero- 50 waniem zaleznym co najmniej od jednego parame¬ tru pracy silnika, znamienny tym, ze z walem glównym sprzegniety jest cyfrowy przetwornik predkosci katowej (5) polaczony dalej z pierwszym wejsciem przelicznika (6) poprzez element ksztal- 55 tujacy (7), równoczesnie z drugim wejsciem prze¬ licznika (6), polaczony jest uklad przetworników analogowo-cyfrowych (8), do którego podlaczone sa czujniki (9) parametrów pracy silnika i wymiany ladunku, pierwsze wyjscie przelicznika polaczone 60 jest z elektronicznym urzadzeniem wykonawczym (10), które dalej podaje do poszczególnych wtryski- waczy impuls pradowy o czasie trwania odpowia¬ dajacym czasowi dzialania elektromagnesu wtrys¬ kiwacza, natomiast drugie wyjscie przelicznika (6) 85 polaczone jest z elektronicznym urzadzeniem wy-k^^cz^w^JtJJ^.kJ^ d^jjpdajev|io poszczegól¬ nych vzaworijj^^ 'jpsjab-i wornikarmV,wyj^ i zamkniecia tyQhV#awor^ (6)- pa: laczo^J^ nawczym^(l^ £q; noszeBetólt n^ch zaw^jir£wq waoJ^w^cii,rJ5W sterufece prze- ^fe^?^^w» ^s^^1,16 ^J^^iP12^21*^ <6 ^?^SaBC\4f^ z :^fe^WicT?W^^ucza^iu^ajw^ $ccy^^^^^d^^^t Je£P 9bq^enja. zgodn^ z^jgnal^ n^f^ay^a-a^ki ,pa£^a,;41a daWfcgTftfc: czesnie z pierwszym wbiciem .cy^wego ukladu eg^pzftPJft^iHCftrMs Pr4)l^X(^tow^a «5) ^^^ika^^^a <*§&»**« t«%ai^s^ctem; Md^^^uJ««iauT9!rP A«5»ttfcc^o^,jrapuj«* yfgj^ie%aJ#a4u^ j^e^czani^jiii^iylHi ^p?gdlgftfeir Pr^^^z-^^F^ana^^w^g^o (W,, ,*., jfgQi wjf^gjfeite^i: i^M^r^^y##§^^ WP&ffl°lhlW& liRW&&mczasfc^k h 2a)fI 4Mtou$iej ($ fRlfffBiPfr/^F *M»«fca¥^^iW©;^klanU(5F^^ ^WlH^^^^o^^&S^weii^W, natomtas* l^^^^topfj Hl«)R9^pilCfefcs1i^^wgimi wej*e cigm o^pa^at^a^^fe^g^^^^lni^;^ rtfktedsm s&SttW#TO[ <*? ^P»e «)diaigte«38Gifcia yUOadju (18), natomiast pierwsze w^J$cie(^klftitoiifiteS|rato-i: ra cyfrowego (16) polaczone jest z pierwszym wejs¬ ciem komparatora (19), a drugie wyjscie ukladu integratora cyfrowego (16) laczy z pierwszym wejs¬ ciem komparatora (20), równoczesnie na pierwsze wejscie komparatora (23) podawany jest sygnal optymalnej dawki paliwa, natomiast wyjscie kom¬ paratora (19) laczy sie z pierwszym wejsciem pro¬ gramowanego licznika czasu (21), którego wyjscie stanowi drugie wyjscie przelicznika (6), a wyjscie komparatora (20) laczy sie z pierwszym wyjsciem programowanego licznika (22), którego wyjscie sta¬ nowi trzecie wyjscie przelicznika (6), zas wyjscie komparatora (23) stanowi czwarte wyjscie przelicz¬ nika (6). 3. Silnik wysokoprezny z elektronicznym stero¬ waniem wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze prze- licznik j(6) i$a Rierwsze wejscie pojaczepae f6wn% cae^ie :z ^erwsflappi wejsciein cyfrgprego . ukjadu gr^ic^a^^t^uiahyb^ pcQdfc$sci<: obrotowej-/.n (U) ot< fiz^alajniuj p^oporcjonaJnp-call^ccrrizfticrtijia-, ? 5 cyo^z^^ej^i^m ukladu integratora ey#owegOjf((l6) i^wijjteeep; u$#du sterujacego (IJ) wydajacego impulsy, p^w^asciweJi kolejnosci j;, o^oi^ednto czasieii^rw^a^pra^ ^0^ifugin.^ujsci^m ,ufcla4tt prze^arz^njta, par^met^w silnifea ,<42K; natomiast ((w ou^vVweisqe nfffaeMcznika (& ipsteczone.*iip*\ z pier^szymj wiciem; uj^ft^^rzet^(ftr^nia. pa**- melyóiec silnifca i M^h równoez^snia^: jtrggeie wejfaia uk^^^^etwarzACkia vaTam&6w?*}leitei 4ito?VQ~ la^zorie jest z-JSfirwsiym JKTjsoiem ukla4» przpli* 4* c^rua[W*ylHi predhosoi abrotowei -.fUlii jedno*, c^esni^^ i^ecwszy^i wej^ienv^^z«tl«coi3iacaL cyfira-j wp-ajiakAow^T^*)^ jggo W3#eie ies^©iervw»ym ^^j^c^ni gE?$ti6Wka Woa PJecw|«eiiwyji«^ ulda- dj*«?et»fa^nia B^ametr^w^ffln^kl (#)l ipoiacx^n ap ne ^t^cfcWm* ¥^QiaW( k3^P^r^tor6\t (lftiEfti i;^^ujfeii (wej^am :i^ogr4im«paflyo^,:liozttilkwic czi^tt.Wjiw^^fib^f^^ s«Klsc4Kutóftdttj|wfcetwarzac* Q^cpa^mf|iApoi^ika iui ^olaoz«Ae/ie6t z jdria* g^a ^«ine4§m ujula ^ ketfciYh©fei^ tolgie;)wyjscie uJfe^ur:pr?f^»ania;rwhj(^;£pr^^ (WitPrttWJl»zoiBtttf»ttv^W«m JtotnpiEatora) (2%^^r^WiJO«^n^oL cuktaote[flteruiacyin x (l^rpp^- laiWPsne isa, ^fWifr w^jtóej \Aiailcv. integrat^tait£^falo-i |# Wftfi^i^i .IWcj^iiiwd*^ ii |3t)ii tr^q[ajgiV^o^j^a^u^ predka^ atw^iOfwa (15icoi^^traew< wejscie:priact^i ' w^ni3*at -r qylrj9WO?eiQal«tgOfweg«ao^tf),w natomiast PW^^pe.^jljsaia uktodjankit^grtib^ gcatfggweeeiitf^ II p^lacgene jeet js f^^ejpwflteym iv«iAciem7i|ojiitpaBatcwa^ (lSkofl^drugit)^t^jsine u^k^urinte ejsfEopfc*] gojdtt^lacry rsjf^rt |p»rwsiym: weisi^emikoniparar- tcirtt mii tf^itftficónierJoa; Ri6twiaer»yeisclesiEoniHi PWft^lur» e(3^ podawany: jest •tfijgnal?^r4yinaiaeji II a^^icii^wiip^i,i^onliAst'vWrt4cib icpHAara4Qtaii(lA la««rq«fe)^ r|H%twitjrm'/^ws9JSci«itt c^ogranloHWHiego licsanflca c^a^u^ti^^t6xeg wyjsoie^getoofiikL ;$},,a^ laoajii5i«^«'jpiesws^m ^H^scieraiifrogffamó»lan«gai II licziit^ar (ató^bk|tói»gftiwyjstfLfe) stolowi tiiemeowyjifo ci^pfzetóMmte (fi^^Brt fWf4sciriko^ara1nta^i(tf^ stanowi e^racli wr^t^^rz&l^zifika (6^i ammcfca '*Stel?Ss-Wy^p^zliy ^°^^o^^nyn\r:yte^^:i v^^feW\^»iig zast^^/^irii' so sze wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej (15) stanowi jedno wejscie elementu I (24), a drugie wejscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej (15) stanowi pierwsze wejscie licznika programowanego (25), zas trzecie wejscie 55 ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej ;(15) stanowi trzecie wejscie licznika programowa¬ nego (25), a drugie wejscie licznika programowa¬ nego (25) polaczone jest z zadajnikiem cyfrowym (26) o strukturze równoleglej, zas wyjscie elementu 60 I (24) polaczone jest z czwartym wejsciem licznika programowanego (25), natomiast wyjscie licznika programowanego (25) równoczesnie polaczone jest z jednym wejsciem elementu LUB (27) oraz z blo¬ kada stanu zero (28) i z blokada stanu okreslaja- 65 cego maksymalna dawke*paliwa (29), przy czym /108 880 15 16 wyjscie blokady stanu zero (28) polaczone jest z drugim wejsciem elementu I (24), natomiast wyjs¬ cie blokady (29) polaczone jest z drugim wejsciem elementu LUB (27), a wyjscie elementu LUB (27) polaczone jest z ukladem nastawy wspólczynnika wzmocnienia proporcjonalnego (30) poprzez blok (31), równoczesnie wyjscie ukladu nastawy wspól¬ czynnika wzmocnienia proporcjonalnego (30) sta¬ nowi drugie wyjscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej (15), natomiast z wyjsciem ukladu nastawy wspólczynnika wzmocnienia pro¬ porcjonalnego (30) polaczone sa detektor (32) oraz pierwsze wejscie cyfrowego sumatora równolegle¬ go (33), natomiast detektor (32) polaczony jest z je¬ dnym wejsciem elementu I (34), który dalej pola¬ czony jest z pierwszym wejsciem integratora cyf¬ rowego (35), a wyjscie tego integratora (35) pola¬ czone jest z drugim wejsciem cyfrowego sumatora równoleglego (33) oraz z drugim wejsciem ukladu znaku integratora cyfrowego (36) i z drugim wejs¬ ciem blokady integratora cyfrowego (37), przy czym sygnal z detektora (32) podawany jest równoczesnie na drugie wejscie integratora cyfrowego (35) oraz na pierwsze wejscie ukladu znaku integratora cyf¬ rowego (36) oraz na pierwsze wejscie blokady in¬ tegratora cyfrowego (37), natomiast z wyjscia ukla¬ du znaku integratora cyfrowego (36) podawany jest sygnal na trzecie wejscie cyfrowego sumatora rów¬ noleglego (33), zas wyjscie cyfrowego sumatora rów¬ noleglego polaczone jest z blokiem (38), a wyjscie tego bloku (38) stanowi pierwsze wyjscie ukladu przeliczania uchybu predkosci obrotowej (15). 5. Silnik wysokoprezny z elektronicznym stero¬ waniem wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierw¬ sze wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego (18) polaczone z pierwszym wyjsciem ukladu przelicza¬ nia uchybu predkosci obrotowej (15) jest wejsciem licznika binarnego (30), który poprzez dekoder (40) polaczony jest z pierwszym wejsciem przerzutnika bistabilnego (41), a drugie wejscie przetwornika cyf¬ rowo-analogowego (18) stanowi drugie wejscie prze¬ rzutnika bistabilnego (41) i polaczone jest z trze¬ cim wejsciem ukladu przetwarzania parametrów sil¬ nika <42), natomiast trzecie wejscie przetwornika cyfrowo-analogowego (18) stanowi jedno wejscie elementu I (43), przy czym wyjscie elementu I (43) polaczone jest z drugim wejsciem licznika binar¬ nego (39), natomiast sygnal z wyjscia przerzutnika ^bistabilnego (41) podawany jest na drugie wejscie elementu I (43) i stanowi ono zarazem wyjscie przetwornika cyfrowo-analogowego (18). 6. Silnik wysokoprezny z elektronicznym stero¬ waniem wedlug zastrz. 1, który ma elektroniczne 5 urzadzenie wykonawcze sterujace wtryskiwaczami, znamienny tym, ze zasilacz glówny (44) elektronicz¬ nego urzadzenia wykonawczego polaczony jest z cewka (46) elektromagnesu wtryskiwacza poprzez tyrystor wlaczajacy (47) i szeregowy kondensator 10 forsujacy (49), z którym" równolegle wlaczona jest dioda (50) z szeregowym opornikiem (51), a zasilacz pomocniczy (45) o mniejszej mocy zalaczony jest szeregowo z zasilaczem glównym (44) tak, ze jego biegun ujemny jest zwarty z biegunem dodatnim 15 zasilacza glównego (44), natomiast jego biegun do¬ datni polaczony jest poprzez opornik (52) z konden¬ satorem gaszacym (54) i poprzez opornik (53) z kon¬ densatorem forsujacym (49). 7. Silnik wysokoprezny z elektronicznym stero- 2a waniem wedlug zastrz. 1, majacy wtryskiwacz pa¬ liwa z rozpylaczem, w którego korpusie osadzona jest iglica, z suwakiem sterujacym wtrysk oraz z elektromagnesem, lcfórego zwora polaczona jest mechanicznie z suwakiem, znamienny tym, ze 25 w dolnej czesci korpusu (55) wtryskiwacza osadzo¬ ny jest suwliwie tloczek (61) w cylindrycznej ko¬ morze (62), przy czym z dolna koncówka tego tlocz¬ ka polaczona jest stykowo iglica (59), poprzez kon¬ cówke przeciwlegla koncówce stozkowej tej iglicy, 30 która wraz z tloczkiem (61) stanowi zespól rózni¬ cowy, w którym tloczek (61) ma najwieksza sred¬ nice wieksza od najwiekszej srednicy iglicy (59), ponadto suwak sterujacy (63) jest tak uksztaltowa¬ ny, ze jego odsadzenia tworza co najmniej dwa ka- S5 nalki obwodowe (65 i 66) a cylinder (67) suwaka (63) ma co najmniej jeden kanalek obwodowy (68), tak usytuowany wzgledem odsadzen suwaka (63), ze w dolnym polozeniu suwaka co najmniej jeden z jego kanalków obwodowych (65) wspólnie z co 40 najmniej jednym z kanalków obwodowych (68) cy¬ lindra (67), laczy hydraulicznie komore (62) tloczka (61) z przewodem zasilajacym (69 i 70), natomiast w górnym polozeniu suwaka (63) jeden z jego ka¬ nalków obwodowych (66) wspólnie z kanalkiem 4B obwodowym (68) cylindra laczy komore (62) z prze¬ wodem odplywowym (71), natomiast za suwakiem (63) znajduje sie przewód odprowadzajacy (72) z za- workiem przelotowym (73) oraz z co najmniej jed¬ nym dlawikiem (74) i (75).108 880 Ffj.-f ii 15 19 16 10 23 17 Rg-2108 880 1 43 40 k\ Fig-* Fi9.3 44 tl Sk W 50 LDA — Zakl. 2. Zam. 2557/80. 100 egz.Cena 45 zl PL