Przedmiotem wynalazku jest sposób odbioru sygnalów elektrycznych, dwuwstegowych z fala nosna, modulowanych amplitudowo, stosowany zwlaszcza w radiodyfuzji.Dotychczas odbiór sygnalów AM odbywa sie metoda przemiany czestotliwosci, czyli superhetrodynowa lub metoda wykorzystujaca uklady synchrodynowe. Zasada dzialania odbiorników superheterodynowych polega na tym ze odebrany przez antene zmodulowany sygnal elektryczny wielkiej czestotliwosci zostaje najpierw przetwarzany w stopniu przemiany na sygnal o innej stalej dla danego odbiornika — wielkiej czestotliwosci, zwanej czestotliwoscia posrednia, który jest nastepnie wzmacniany we wzmacniaczu czestotliwosci posredniej i podlega detekcji. Czestotliwosc fali nosnej sygnalu odbieranego jest przetwarzana na czestotliwosc posrednia przez zastosowanie generatora lokalnego wielkiej czestotliwosci, zwanego czesto heterodyna, którego czestotliwosc drgan rózni sie od czestotliwosci sygnalu odbieranego o czestotliwosc posrednia.Metoda odbioru wykorzystujaca uklady synchrodynowe polega na doprowadzaniu do detektora synchrodynowego zmodulowanego sygnalu uzytecznego i niemodulowanego sygnalu o czestotliwosci fali nosnej sygnalu uzytecznego, przy zachowaniu zgodnosci faz obu sygnalów.Sposób odbioru z przemiana czestotliwosci posiada szereg wad, z których najwazniejszymi sa: istnienie czestotliwosci lustrzanych i trudnosci z zapewnieniem wspólbieznosci przestrajania obwodów wejsciowych i heterodyny. Czestotliwosci lustrzane maja rózne wartosci w zaleznosci od czestotliwosci sygnalu uzytecznego i do ich wytlumienia niezbedne sa filtry przestrajalne o duzej selektywnosci. Bledy wspólbieznosci zmniejszaja selektywnosc, czulosc i odpornosc odbiornika na zaklócenia. W systemie odbioru wykorzystujacym uklady synchrodynowe wielkie trudnosci sprawia zapewnienie stabilnej w czasie synchronizacji i synfazowosci sygnalów doprowadzonych do detektora synchronicznego, szczególnie dla zakresu fal krótszych niz hektometrowe. Zaleta tego systemu jest, w przypadku spelnienia wyzej wspomnianych wymagan, duza odpornosc systemu na sygnaly niepozadane.2 108 786 Celem wynalazku jest usuniecie wyzej opisanych niedogodnosci przez opracowanie sposobu odbioru mo¬ dulowanych amplitudowo sygnalów elektrycznych dwuwstegowych z fala nosna, w którym czestotliwosci lust¬ rzane maja wartosci stale, wszystkie obwody przestrajane sa dla jednej czestotliwosci oraz zapewniony jest warunek zgodnosci faz przy detekcji synchrodynowej.W sposobie wedlug wynalazku zmodulowany sygnal elektryczny uzyteczny wielkiej czestotliwosci jest wydzielany wstepnie i wzmacniany we wzmacniaczu wielkiej czestotliwosci. Obwody rezonansowe tego wzmacniacza maja pasmo przenoszenia nie wieksze niz mniejsze z pasm okreslonych wartosciami: czestotliwosci posredniej i czestotliwosci sygnalu, takie jednak, aby zapewnialo przeniesienia calego widma sygnalu.Ograniczenia na szerokosc pasma wynikaja z koniecznosci tlumienia sygnalów niepozadanych. W celu stlumienia sygnalów lustrzanych o stalych wartosciach równych czestotliwosci posredniej i jej drugiej harmonicznej, sygnal z wyjscia wzmacniacza przechodzi poprzez uklad dwóch eliminatorów dostrojonych do czestotliwosci lustrzanych, a nastepnie w stopniu przemiany zostaje przesuniety w góre widma czestotliwosci o wartosc czestotliwosci posredniej, która dostarcza do stopnia przemiany lokalny generator czestotliwosci posredniej.Z wyjscia stopnia przemiany sygnal dostarczany jest do mieszacza poprzez obwód wydzielajacy, którym jest filtr górnoprzepustowy o czestotliwosci granicznej równej czestotliwosci sygnalu odbieranego, w celu stlumienia sygnalów niepozadanych. Jednoczesnie na drugie wejscie mieszacza podaje sie niemodulowany sygnal elektryczny o czestotliwosci fali nosnej z lokalnego generatora fali nosnej. Z produktów przemiany, na wyjsciu mieszacza, wydziela sie zmodulowany sygnal elektryczny o czestotliwosci posredniej. Uzyskany sygnal elektry¬ czny o czestotliwosci posredniej podlega wzmocnieniu w rezonansowym wzmacniaczu czestotliwosci posredniej.Róznica faz sygnalu uzytecznego z lokalnego generatora fali nosnej przenosi sie na zmodulowany sygnal o cze¬ stotliwosci posredniej, przy czym konieczne jest zachowanie warunku wspólfazowosci tego sygnalu z niemodu- lowanym sygnalem o czestotliwosci posredniej przy detekcji synchrodynowej. W tym celu detektor synchro- dynowy zawiera uklad porównywania fazy, którego napiecie wyjsciowe, proporcjonalne do róznicy faz, sygna¬ lów podawanych do detektora synchrodynowego, wyrównuje fazy tych sygnalów sterujac przesuwnikiem fazo¬ wym, poprzez który niemodulowany sygnal o czestotliwosci posredniej dociera do detektora. Na wyjsciu aete- ktora otrzymujemy sygnal modulujacy.W przypadkach, gdzie nie jest istotna duza wiernosc odbioru, np. w telegrafii tonowanej lub przenoszeniu sygnalów mowy, korzystne jest poddawanie wzmocnionego zmodulowanego sygnalu o czestotliwosci posredniej zwyklej detekcji obwiedni.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze wszystkie strojone obwody rezonansowe dostrajane sa do jednej czestotliwosci, umozliwiajac wspólbieznosc ich przestrajania w wymaganym zakresie, co zwieksza czulosc i selektywnosc odbioru oraz upraszcza uklady elektroniczne. Ponadto w sposobie wedlug wynalazku czestotliwosci lustrzane maja wartosci stale, zalezne tylko od wyboru czestotliwosci posredniej i mozna je latwo tlumic. Przy detekcji synchrodynowej kompensacja róznicy faz odbywa sie po stronie stalej czestotliwosci posredniej, co umozliwia duza stabilnosc pracy i wierny odbiór. Gdy nie jest wymagana wielka czulosc odbiornika, sposób wedlug wynalazku umozliwia budowe prostych technologicznie urzadzen odbiorczych, zwlaszcza w postaci ukladu scalonego.Sposób jest objasniony blizej na rysunku, który jest schematem blokowym urzadzenia elektrycznego.Zmodulowany sygnal elektryczny uzyteczny o czestotliwosci fs zostaje wzmocniony wstepnie w strojonym wzmacniaczu 1 wielkiej czestotliwosci. Selektywnosc wzmacniacza jest taka, aby wzmacnial cale widmo sygnalu, lecz aby przenoszone pasmo nie bylo wieksze niz mniejsza z szerokosci okreslonych wartosci czestotliwosci posredniej fp i czestotliwosci sygnalu fs. Nastepnie sygnal jest doprowadzany do iloczynowego stopnia przemiany 3 poprzez uklad dwóch eliminatorów 2 dostrojonych na stale do czestotliwosci posredniej fp i jej drugiej harmonicznej 2 fp, w celu stlumienia czestotliwosci lustrzanych. Do stopnia przemiany 3 doprowadzony jest jednoczesnie niemodulowany synnal o czestotliwosci posredniej fp, z lokalnego generatora 4.Z wyjscia stopnia przemiany 3 otrzymany sygnal doprowadzony jest na wejscie mieszacza 6, poprzez obwody wydzielajace 5, bedace filtrem górnoprzepustówym o granicznej czestotliwosci sygnalu uzytecznego fs.Jednoczesnie do mieszacza 6 doprowadzany jest niemodulowany sygnal, o czestotliwosci fs sygnalu uzytecznego, z lokalnego generatora fali nosnej 7. Na wyjsciu mieszacza 6 znajduje sie wzmacniacz rezonansowy 8 wydzielajacy i wzmacniajacy sygnal o czestotliwosci posredniej fp. Z wyjscia wzmacniacza 8 sygnal podawany jest na wejscia detektora synchrodynowego obwiedni 9 i detektora fazoczulego 10. Do detektora fazowego 10 doprowadza sie jednoczesnie sygnal z lokalnego generatora 4 sygnalu o czestotliwosci posredniej fp, Napiecie wyjsciowe detektora fazoczulego 10, proporcjonalne do róznicy faz sygnalów wejsciowych, steruje przesuwnik fazowy 11 — przez który doprowadza sie do detektora synchrodynowego 9 sygnal z lokalnego generatora czestotliwosci posredniej 4 — tak, ab fazy obu sygnalów dochodzacych do detektorów byly równe. Na wyjsciu detektora 9 otrzymuje sie sygnal modulujacy amplitude sygnalu uzytecznego.108 786 3 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób odbioru zmodulowanych amplitudowo sygnalów elektrycznych dwuwstegowych z fala nosna, znamienny tym, ze sygnal uzyteczny wydzielony wstepnie w szerokopasmowych obwodach rezonanso¬ wych strojonego wzmacniacza (1) wielkiej czestotiwosci, przechodzi przez eliminatory (2) stalych czestotliwosci lustrzanych i jest przesuwany w widmie czestotliwosci o wartosc czestotliwosci'posredniej w góre a nastepnie podaje sie go przez obwód wydzielajacy (5) na jedno z wejsc mieszacza (6) przy czym jednoczesnie na drugie wejscie mieszacza (6) podaje sie niemodulowany sygnal o czestotliwosci fali nosnej sygnalu uzytecznego z lo¬ kalnego generatora (7) a z produktów przemiany wydziela sie sygnal o czestotliwosci posredniej i wzmacnia go, po czym poddaje detekcji w detektorze synchrodynowym. 2. Sposób wedlug zasirz. 1, znamienny tym, ze pasmo przenoszenia obwodów rezonansowych strojonego wzmacniacza (1) wielkiej czestotliwosci jest nie wieksze od mniejszego z dwóch pasm, których -szerokosci sa okreslone wartosciami czestotliwosci sygnalów uzytecznego i czestotliwosci poiredniuj. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze obwód wydzielajacy (5) jest filtrem górnoprzepustowym dostrojonym do czestotliwosci granicznej równej czestotliwosci sygnalu uzytecznego. 4. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze do przesuwania sygnalu w widmie czestotliwosci i do detekcji synchrodynowej wykorzystuje sie jeden generator lokalny czestotliwosci posredniej (4).HI M*H. 8 11 h £ 10 i PL