Przedmiotem wynalazku jest uklad chroniacy zwlaszcza przed skutkami pekniecia rurociagu.Dotychczas znane uklady chroniace rurociag stanowia zainstalowane na stacji nadawczej i sta¬ cji odbiorczej przyrzady pomiarowe takie jak 5 cisnieniomirze oraz przeplywomierze, gdzie przez porównanie wskazan tych przyrzadów na koncu i poczatku rurociagu wnioskuje sie o jego peknie¬ ciu. Nastepnie dokonuje sie osobistej kontroli rurociagu i po stwierdzeniu jego pekniecia zamyka 10 sie zasuwy i wylacza rurociag z eksploatacji. Nie¬ dogodnoscia takiego ukladu jest, ze od pekniecia rurociagu do jego zamkniecia uplywa duzo czasu, powoduje to duzy ubytek cieczy lub gazu z ruro¬ ciagu i zniszczenie terenu przyleglego do ruro- 15 ciagu.Istota wynalazku jest uklad chroniacy zwlaszcza przed skutkami pekniecia rurociagu i polega na zastosowaniu czlonu elektronicznego porównuja- 20 cego wielkosc przeplywu pradów stalych, który polaczony jest swoimi wejsciami z przetwornikami pomiarowymi umieszczonymi na poczatku i na koncu rurociagu, a wyjsciami z zasuwami odcina¬ jacymi umieszczonymi takze na poczatku i na 25 koncu rurociagu oraz obwodem sygnalizujacym nieprawidlowe dzialanie ukladu chroniacego. Po¬ nadto czlon elektroniczny posiada dwa wejscia wyposazone w szeregowo ze soba polaczone opor¬ niki, przy czym suma opornosci oporników na dru- 30 gim wejsciu jest równa wartosci oporników na pierwszym wejsciu.Czlon elektroniczny posiada takze filtr aktywny polaczony od strony jego wejscia z opornikami wejsciowymi, a od strony wyjscia z dwoma prze- rzutnikami Schmitfa poprzez oporniki. szeregowe i diody, przy czym przerzutnik pierwszy jest tak¬ ze polaczony z dodatnim biegunem zasilania po¬ przez opornik polaryzujacy. Czlon elektroniczny posiada takze tranzystor polaczony od strony bazy z opornikami na wejsciu drugim, a od strony ko¬ lektora poprzez diode z filtrem aktywnym. Prze- rzutniki Schmitfa sa wyposazone w tranzystory o przeciwnym typie przewodnictwa polaczone z przekaznikami wykonawczymi, z tym, ze prze¬ kaznik przy przerzutniku pierwszym jest zaopa¬ trzony w zestyki normalnie otwarte, a przekaznik przy przerzutniku drugim jest zaopatrzony w ze¬ styki normalnie zamkniete.Zaleta wynalazku jest, ze podczas pekniecia ru¬ rociagu nastepuje jego samo wylaczenie z eksplo¬ atacji, zmniejsza to ubytek cieczy lub gazu z ruro¬ ciagu, a ponadto przylegly teren do rurociagu nie ulega zniszczeniu.Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony przykladowo na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy ukladu chroniacego zwla¬ szcza przed skutkami pekniecia rurociagu, fig. 2 schemat ideowy czlonu elektronicznego. 108 776s 108 776 4 Uklad chroniacy w wykonaniu wedlug fig. 1 posiada kryzy 3, 4 umieszczone na poczatku i na koncu rurociagu 9. W przypadku pekniecia ruro¬ ciagu 9 przeplyw cieczy lub gazu przez kryze 4 umieszczona na koncu rurociagu 9 jest mniejszy od przeplywu przez kryze 3 umieszczona na po¬ czatku rurociagu 9 a tym samym prad wyjsciowy z przetwornika pomiarowego 6 wspólpracujacego z kryza 4 jest mniejszy od pradu wyjsciowego z przetwornika pomiarowego 5 wspólpracujacego z kryza 3. Obydwa te prady wyjsciowe z prze¬ tworników pomiarowych 5, 6 sa wprowadzane do czlonu elektronicznego 7 porównujacego wielkosc tych pradów stalych. Jezeli róznica tych pradów wprowadzona do czlonu elektronicznego 7 z prze¬ tworników pomiarowych 5, 6 przekroczy pewna okreslona wielkosc, czlon elektroniczny 7 podaje impuls powodujacy zamkniecie zasuw 1, 2 znaj¬ dujacych sie na poczatku i koncu rurociagu 9, a tym samym wylaczenie rurociagu 9 z eksploa¬ tacji. Natomiast w przypadku zaniku napiecia lub nieprawidlowego zadzialania przetworników 5, 6 czlon 7 podaje impuls sygnalizujacy uszkodzenie ukladu chroniacego na obwód sygnalizujacy 8.Czlon elektroniczny wedlug fig. 2 odbiera sygnaly stalopradowe z przetworników znajdujacych sie na poczatku i na koncu rurociagu, które przeplywaja przez opornik 1, oraz przez oporniki 2, 3 w kie¬ runkach przeciwnych, tak, ze powstajace na tych opornikach napiecia stale odejmuja sie od siebie.Podczas gdy przeplywy cieczy lub gazu sa jedna¬ kowe napiecia stale na opornikach sa takze jedna¬ kowe, ich róznica równa sie zero, a czlon elektro¬ niczny zachowuje sie biernie.W przypadku gdy przeplyw na koncu rurociagu jest mniejszy od przeplywu na poczatku, róznica napiec na opornikach wejsciowych jest ujemna, a na wyjsciu filtru aktywnego 4 ukazuje sie tak¬ ze napiecie ujemne. Napiecie to podane przez opor¬ nik 7 oraz diode 8 na pierwszy przerzutnik 5 po¬ woduje jego przejscie w pierwszy stan równowagi, a co za tym idzie zadzialanie przekaznika 15 i po¬ danie przez jego zestyki impulsu na wylaczenie rurociagu. W przypadku zaniku sygnalu stalopra- dowego z przetwornika pomiarowego na koncu rurociagu lub w przypadku wiekszego sygnalu na koncu rurociagu niz na jego poczatku, róznica na¬ piec na opornikach wejsciowych jest dodatnia, a na wyjsciu filtru aktywnego 4 ukazuje sie tak¬ ze napiecie dodatnie. Napiecie to podane przez opornik 9 i diode 10 na drugi przerzutnik 6 po¬ woduje jego przerzucenie w drugi stan równowa¬ gi, oraz zwolnienie przekaznika 17 i podanie przez jego zestyki bierne impulsu sygnalizujacego nie- 5 prawidlowe dzialanie ukladu chroniacego.Zanik napiecia zasilania ukladu powoduje takze odpadniecie przekaznika 17.Zadaniem czlonu elektronicznego jest kontrola jednakowej wielkosci sygnalów stalopradowych 10 z przetworników pomiarowych umieszczonych na poczatku i na koncu rurociagu, a tym samym kon¬ trola jednakowego przeplywu cieczy i gazu na po¬ czatku i na koncu rurociagu. 15 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad chroniacy zwlaszcza przed skutkami pekniecia rurociagu zawierajacy zasuwy, kryzy po- 20 miarowe i przetworniki pomiarowe, znamienny tym, ze posiada czlon elektroniczny (7) porównu¬ jacy wielkosc przeplywu pradów stalych, polaczo¬ ny swoimi wejsciami z przetwornikami pomiaro¬ wymi (5, 6), a wyjsciami z zasuwami odcinaj acy- 25 mi (1, 2) oraz z obwodem sygnalizujacym (8) nie¬ prawidlowe dzialanie ukladu chroniacego. 2. Uklad chroniacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czlon elektroniczny porównujacy wielkosc przeplywu pradów stalych posiada dwa wejscia 30 (I, II) z szeregowo ze soba polaczonymi opornika¬ mi, przy czym suma opornosci oporników (2, 3) na wejsciu drugim (II) jest równa opornosci oporni¬ ków (1) na wejsciu (I) przy czym filtr aktywny (4) polaczony z jednej strony z tymi opornikami (1, 35 2, 3), a z drugiej strony z dwoma przerzutnikami Schmitfa (5, 6) poprzez oporniki szeregowe (7, 9) i diody (8, 10), przy czym przerzutnik (5) jest po¬ laczony poprzez oporniki (11) z dodatnim biegunem zasilania, a takze tranzystor (12) jest polaczony 40 baza z opornikami (2, 3) na wejsciu (II), a kolek¬ torem poprzez diode (13) z filtrem aktywnym (4). 3. Uklad chroniacy wedlug zastrz. 1 albo 2, zna¬ mienny tym, ze przerzutniki (5, 6) sa wyposazone w tranzystory (14, 16) o przeciwnym typie prze- 45 wodnictwa polaczone z przekaznikami wykonaw¬ czymi (15, 17) z tym, ze przekaznik (15) przy prze- rzutniku pierwszym (5) jest zaopatrzony w zestyki normalnie otwarte, a przekaznik (17) przy prze- rzutniku drugim (6) jest zaopatrzony w zestyki 50 normalnie zamkniete. /108 776 fig-1 fig. 2 PL