Przedmiotem wynalazku jest silnik elektryczny tarczowy z regulowana predkoscia obrotowa, który moze byc wyko¬ rzystany zarówno w napedach elektrycznych z regulowana predkoscia obrotowa jak i ukladach automatyki jako element wykonawczy z dogodna regulacja predkosci obrotowej 5 i malym momencie bezwladnosci.Dotychczas znane i stosowane sa silniki tarczowe pradu stalego z drukowanym uzwojeniem wirnika nalezace do grupy silników wykonawczych szybkoreagujacych majace szerokie zastosowanie w ukladach automatyki o sterowaniu 10 analogowym. Silniki te róznia sie od silników pradu stalego w wykonaniu tradycyjnym glównie konstrukcyjnym roz¬ wiazaniem wirnika i technologia jego produkcji. Wirnik z drukowanym uzwojeniem wykonany jest w postaci cienkiej tarczy izolacyjnej, na której z obu stron nadruko- 15 wano uzwojenie nieizolowanym plaskim przewodem mie¬ dzianym. Tak wykonana tarcze i osadzona na wale silnika umieszcza sie w szczelinie magnesów najczesciej trwalych wykonanych ze stopu alnico lub z ferrytów.Silniki tarczowe z drukowanym uzwojeniem wirnika nie 20 wymagaja stosowania oddzielnego komutatora. Metalowo- grafitówe szczotki pracuja bezposrednio na powierzchni nadrukowanych plaskich przewodów miedzianych pokrytych warstwa sodu w celu zwiekszenia ich wytrzymalosci na scieranie. Silniki tarczowe oprócz wielu zalet jak: bardzo 25 mala bezwladnosc, bardzo mala elektromechaniczna stala czasowa, duze gestosci pradu w uzwojeniu wirnika, niski poziom halasu i drgan posiadaja i wady jak: brak dogodnej regulacji predkosci obrotowej (mozna ja uzyskac zmiana napiecia zasilajacego silnik), stosunkowo mala trwalosc 30 wirnika ze wzgledu na szybkie wycieranie sie drukowanych dzialek komutatora, duze straty obciazeniowe z uwagi na duze gestosci pradu w uzwojeniu wirnika, stosunkowo duze gabaryty oraz ograniczenie maksymalnych mocy silników do okolo 1 kW. Wreszcie do zasilania silnika potrzebne jest niskonapieciowe zródlo pradu stalego.Celem wynalazku jest opracowanie nowej konstrukcji silnika tarczowego pozbawionego wyzej wymienionych wad a w szczególnosci zasilanego ze zródla napiecia prze¬ miennego, posiadajacego dogodna i bezstratna regulacje predkosci obrotowej w szerokim zakresie, a takze bardzo male bezwladnosc i stala elektromechaniczna czasowa, prosta konstrukcje i duza trwalosc. Mozliwe jest przy tym budowanie silników tarczowych zarówno duzych jak i ulamkowych mocy.Istota wynalazku jest to, ze tarcza wirnika wykonana z materialu dielektrycznego o duzej wytrzymalosci mechani¬ cznej posiada na swej powierzchni lub wewnatrz pierscien z tasmy pólprzewodnikowej o wlasnosciach w obu kierun¬ kach promieniowych rozpietej swymi metalicznymi dopro¬ wadzeniami miedzy pierscieniami slizgowymi.Zaleta omawianego rozwiazania jest wysoki wspólczyn¬ nik mocy niezalezny od wymiarów szczeliny miedzy sto- janem a wirnikiem, prosta konstrukcja stojana o uzwojeniu skupionym oraz mozliwosc budowy silników o miniaturo¬ wych gabarytach i ulamkowych mocach z regulowana predkoscia obrotowa dla celów automatyki.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wyko¬ nania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój, a fig. 2 — widok z góry silnika tarczowego wyposazonego 108 694w jedna tarcze wirnikowa draz tarcze pólprzewodnikowa sterowana magnetycznie. Stojan tego silnika stanowia | An^i&jfeznc 5,3 l nadbiegunnikami 5, 6 oraz cewkami • elektrycznymi 3, 4; polaczonymi ze soba równolegle i za- -5 £ silanymi ^poprzez^ tyrystorowy uklad ksztaltujacy 8 ze ' ^r^|a ^n^piejpia rzemiennego jednofazowego podlaczonego * -pei-Eaeiski 7.-"W-raczelinie Elektromagnesów znaj&uje -sie tarcza wirnikowa 9 sztywno osadzona na wale 10 ulozysko- vriStfk*&<$^^ 10 Hfe SeAvHSM3tej stronie tarczy wirnikowej 9 wykonanej z materialu dielektrycznego ó duzej wytrzymalosci mecha¬ nicznej znajduje sie pierscien z tasmy pólprzewodnikowej 13 o wlasnosciach tyrystorowych w obu kierunkach pro¬ mieniowych rozpietej swymi metalicznymi doprowadzenia- is mi pomiedzy pierscieniami slizgowymi 14 i 15 do których poprzez szczotki 16, 17, 18, 19 doprowadza sie napiecie przemienne ze zródla podlaczonego do%fcfe*ow*7. Zaciski 20 laeaa 'potencjometr gegukfcjLpscdkoscr obroLowej silnika z tyrystorowym ukladem ksztaltujacym 8. Tyrystorowy 20 uklad ksztaltujacy 8 formuje prad wzbudzenia silnika w postaci prostokatnego pr&bfl^ to^Si^j*^ lecz o zmiennej szerokosci impulsu prostokatnego przy stalej lub zmiennej jego amplitudzie. Strumien magnetyczny wytworzony w rdzeniach magnetycznych 1, 2 w wyniku 25 prteplywu -p*adu wzbudzenia przez cewki elektryczne 3, 4 przenika znajdujace sie aktualnie w szczelinie magne¬ sów segmenty tarczy wirnika wprowadzajac droge magne¬ tyczna w stan przewodzenia znajdujace sie wewnatrz tasmy pólprzewodnikowej -13 ftbfeary-tyrystorowe co.po- .30 woduje przeplyw pradu w owych segmentach tasmy pól¬ przewodnikowej.W wyniku oddzialywania strumienia magnetycznego na prady tasmy pólprzewodnikowej-13 powstaje moment 4 elektromagnetyczny wprowadzajacy 'flJfóMc wiftiika D w ruch obrotowy. Regulacji IJr^d^bsci dbfbtbWej "silnika dokonuje sie poprzez zmiane szerokosci i ^amplitudy im¬ pulsu ffetfstófcamegó ^radu Wzbudzenia realizowana przez ¦tyrystorowy uklad ksztaltujacy 8 na skutek zmian nastawy potencjometru regulacji predkosci dolaczonego do zacisków 20 na wejscie tyrystorowego dkladu ksztaltujacego 8.Wedlug opisanej 2asa% pracymóbsa budowac silniki z wirnikami jedno- lub wielotarczowymi i stojanami w po¬ staci jednego lub kilku rdzeni magnetycznych plaszczo¬ wych przypadajacych-na kazda tarcze wirnika.Podobnie, mozna budowac silniki tarczowe wyposazone w tasmy pólprzewodnikowe o sterowaniu Innym niz magne¬ tycznej, brattikowe/swietlne.Zastrzezenia p*a p'e n to W e Stinfk eletecryczny "tarczowy o regulowanej predkosci obrotowej zasilany obustronnie ze zródla napiecia przemien¬ nego jednofazowego posiadajacy wirnik w postaci jechiej lub kilku tarcz osadzonych na wale silnika i zasilanych ze-zródfelpoprzez szczotki*i,pierscienie slizgowe oraz stojan w postaci jednego lub kilku rdzeni magnetycznych plaszczo¬ wych przypadajacych na kazda tarcze wirnika z umiesz¬ czonymi na nabiegunnikach razeni cewkami elektrycznymi polaczonymi ze soba szeregowo lub równolegle i zasilany¬ mi ze zródla napiecia poprzez elektryczny uklad ksztalto¬ wnika pradu wzbudzenia, znamienny tym, ze tarcza wirnika 9 wykonana z materialu dielektrycznego o duzej wytrzymalosci mechanicznej posiada na swej powierzchni lub vwewnatr2 pierscteia *z Tasmy pólprzewodnikowej 13 o wlasnosciach tyrystorowych w obu kierunkach promienio¬ wych rozpietej swymi metalicznymi doprowadzeniami miedzy pierscieniami slizgowymi 14 i 15.108fiS4 ' 18 Fig. 2 PL