Przedmiotem wynalazku jest zintegrowany uklad hydrauliczny przeznaczony do prze¬ gubowych maszyn roboczych, zwlaszcza do ladowarek samobieznych.Stan techniki. Znane sa uklady hydrauliczne, które maja wyodrebnione dwa obiegi przeznaczone dla obslugi ukladu skretu podwozia maszyny oraz jej ukladu roboczego. Obiegi te zasilane sa oddzielnymi pompami.Moce tych pomp sa duze, gdyz musza one zapewnic maksymalne chwilowe wydatki dla kazdego ukladu osobno.Ponadto duze wydatki pomp, nawet przy biegu jalowym powoduja znaczne straty mocy, spowodowane oporami przeplywu. Wlaczanie ukladu skretu wyposazonego w pompy o duzej mocy w czasie dzialania ukladu robo¬ czego powoduje zaklócenia w pracy maszyny na skutek przeciazenia silnika napedowego. Rozwiazanie wedlug wynalazku ma na celu zmniejszenie ilosci i lacznego wydatku stosowanych w maszynach pomp hydraulicznych oraz wyeliminowanie zaklócen w pracy silnika napedowego.Istota wynalazku: W ukladzie hydraulicznym wedlug wynalazku zastosowano jeden obieg dla skretu pod¬ wozia i ukladu roboczego. Obieg ten jest wyposazony w jedna pompe i zawór zespolony laczacy funkcje regula¬ tora przeplywu, dzielnika wydatku i rozdzielacza skretu. Zawór ten jest umieszczony pomiedzy pompa, a roz¬ dzielaczami ukladu roboczego i silownikami ukladu skretu. Zawór zespolony sklada sie z dwóch czesci, z których jedna obsluguje silowniki skretu w zaleznosci od ruchów kierownicy, a druga reguluje i dzieli wydatek pompy w zaleznosci od chwilowego zapotrzebowania, jednak z zachowaniem priorytetu ukladu skretu.W czesci rozdzielczej zaworu zespolonego znajduje sie tloczek plywajacy, który przy nieczynnym ukladzie skretu podlega jednostronnemu dzialaniu cisnienia czynnika roboczego i sciskajac sprezyne ustalajaca, przesuwa sie z polozenia równowagi odcinajac calkowicie przeplyw do ukladu skretu. W tej sytuacji caly wydatek pompy jest kierowany do rozdzielacza ukladu roboczego. Poniewaz przesuniecie tloczka plywajacego jest wywolane brakiem równowazacego cisnienia z nieczynnego ukladu skretu, wszelkie przelaczenia rozdzielacza ukladu ro¬ boczego nie maja wplywu na jego polozenie i nie zaklócaja funkcji rozdzielczej zaworu zespolonego. Z chwila uruchomienia ukladu skretu, gdy pod dzialaniem mechanicznym przesuwa sie tloczek czesci zaworu zespolo¬ nego obslugujacej silowniki skretu, nastepuje wzrost cisnienia po drugiej stronie tloczka plywajacego, co wraz2 108 599 z dzialaniem sprezyny wywoluje przesuniecie tloczka i proporcjonalne rozdzielenie wydatku pompy na uklad skretu i uklad roboczy.W tym momencie jest realizowana funkcja rozdzielacza zaworu zespolonego. Cisnienie równowazace wywo¬ lane praca ukladu skretujest zalezne od chwilowego zapotrzebowania tego ukladu, to znaczy wzrasta proporcjo¬ nalnie do oporów skretu i wymaganej predkosci dzialania, dyktowanej przez predkosc obracania kolem kiero¬ wnicy. Wzrost tego cisnienia powoduje odpowiednie przesuwanie tloczka plywajacego w kierunku przymykania przeplywu do ukladu roboczego.Cisnienie sterujace ruchami tloczka plywajacego sa doprowadzone z przelotu glównego zaworu zespolo¬ nego przez maly otworek i wydrazenie tloczka z jednej strony i przez kanal w korpusie czesci rozdzielczej zaworu z pierscieniowego podtoczenia znajdujacego sie w korpusie czesci zaworu sterujacej skretem do komory znajdujacej sie z drugiej strony tloczka.W przelocie glównym korpusu zaworu zespolonego znajduje sie kryza oraz zawory zwrotny i przelewowy.W korpusie czesci sterujacej znajduje sie tloczek ustalony w polozeniu neutralnym za pomoca ukladu sprezyn oraz podtoczenia pierscieniowe laczace wzaleznpsci od wychylenia tloczka sterujacego przelot glówny z od¬ powiednia strona silowników skretu lub ze zbiornikiem.Ruchy tloczka w czesci sterujacej wywolane dzialaniem mechanizmu kierowniczego realizuja funkcje sterowania skretem, a dzieki samoczynnemu przemieszczaniu sie tloczka plywajacego pod wplywem róznicy cisnien zawór zespolony pelni funkcje regulatora przeplywu, zapewniajac konieczny ze wzgledów bezpie¬ czenstwa priorytet zsilania ukladu skretu. Dodatkowa korzyscia z zastosowania zaworu zespolonego jest zabez¬ pieczenie ukladu hydraulicznego przed skutkami utraty szczelnosci ukladu roboczego w czasie dzialania skretu maszyny.Gwaltowny spadek cisnienia w czesci roboczej ukladu powoduje jej odciecie przez tloczek plywajacy zaworu zespolonego, nawet przy niewielkim przeplywie w ukladzie skretu.Poniewaz w zintegrowanym ukladzie hydraulicznym zastosowano tylko jedna pompe, powstala mozliwosc zmniejszenia calkowitej ilosci czynnika roboczego znajdujacego sie w obiegu bez obawy nadmiernego wzrostu temperatury. Ponadto zastosowanie pojedynczej pompy i regulatora wydatku poprawilo warunki obciazenia silnika napedowego, zmniejszajac wahania poboru mocy i wykluczajac mozliwosc przeciazania.Objasnienie figur rysunku. Przyklad wykonania hydraulicznego ukladu przegubowych maszyn samobie¬ znych pokazano na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad hydrauliczny na tle sylwetki ladowarki w^Widoku z boku, fig. 2 przedstawia przekrój podluzny zaworu zespolonego, a fig. 3 przedstawia schemat pola¬ czen ukladu.Jak pokazano na rysunku uklad hydrauliczny wedlug wynalazku sklada sie z zaworu zespolonego 1 polaczonego ukladem dzwigniowym 2 z przekladnia kierownicza 3. Pompa hydrauliczna 4 jest polaczona ze zbiornikiem 5 i z zaworem zespolonym 1. Pompa 4 jest sprzegnieta z silnikiem 6. Silowniki 7 skretu sa polaczo¬ ne z zaworem zespolonym 1. Rozdzielacz 8 ukladu roboczego jest polaczony ze zbiornikiem 5 i z zaworem zespolonym 1 poprzez zawór zwrotny 30. Silowniki 9 podnoszenia wysiegnika i silowniki 10 przechylu lyzki sa polaczone z rozdzielaczem 8 ukladu roboczego. Zawór krzyzowy 11 jest polaczony równolegle z silownikami 7 skretu.Zawór zespolony 1 sklada sie z korpusu 12 czesci rozdzielczej zblokowanego z korpusem 13 czesci steruja¬ cej.Wewnatrz korpusu 12 jest umieszczony tloczek plywajacy 14 ze sprezyna ustalajaca 15. W przedniej czesci tloczka 14 znajduje sie wydrazenie 16 z otworem 17. W przelocie glównym 18 laczacym korpus 12 i korpus 13 znajduje sie kryza 19 i zawór zwrotny 20. Pomiedzy kryza 19 i zaworem zwrotnym 20 znajduje sie zawór przelewowy 21. W korpusie 13 znajduje sie tloczek 22, którego polozenie neutralne jest ustalone przez uklad sprezyn 23. Korpus 13 ma wylot Z polaczony ze zbiornikiem 5, a wyloty C\ i C2 korpusu 13 sa polaczone z silownikami 7 skretu. Korpus 13 ma trzy pierscieniowe podtoczenia 24, 25 i 26 znajdujace sie pomiedzy wylotem C2 i ukladem sprezyn 23. Podtoczenie 25 jest polaczone kanalem 27 z glównym przelotem 18 pomie¬ dzy kryza 19 i zaworem zwrotnym 20. Kanal 29 laczy podtoczenie pierscieniowe 26 z komora 28 korpusu 12.Wylot R korpusu 12 jest polaczony z rozdzielaczem 8 ukladu roboczego poprzez zawór zwrotny 30, a wylot P z pompa hydrauliczna 4.Przy nieczynnym ikldzie skretu tloczek 22 zaworu zespolonego 1 znajduje sie w polozeniu neutralnym pod dzialaniem uklad., sprezyn 23.Wyloty Cl i C2 oraz przelot glówny 18 sa odciete. Komora 28 jest polaczona ze zbiornikiem 5 poprzez kanal 29 i wylot Z. Tloczek plywajacy 16 jest maksymalnie przesuniety w kierunku sprezyny 15, która znajduje sie w najwiekszym napieciu. Caly wydatek pompy 4 jest kierowany do rozdzielacza 8 ukladu roboczego. Stan ten nie ulega zmianie przy przesterowaniu rozdzielacza 8.108 599 3 Uruchomienie ukladu skretu nastepuje poprzez dzialanie przekladni kierowniczej 3 za posrednictwem ukladu dzwigniowego 2 na tloczek 22 w zaworze zespolonym 1. Nastepuje wówczas w zaleznosci od kierunku skretu, polaczenie wylotu Cl ze zbiornikiem 5, a wylotu C2 z przelotem glównym 18 lub odwrotnie. Jednoczes¬ nie nastepuje polaczenie komoiy 28 z przelotem glównym 18 za posrednictwem kanalów 29 i 27 oraz pod- toczen pierscieniowych 26 i 25 przy jednoczesnym odcieciu polaczenia komory 28 z przelewem na zbiornik 5.Powyzszy proces powoduje uruchomienie tloczka plywajacego 14 i w konsekwencji rrozdzielenie wydatku pompy 4 na uklad skretu i uklad roboczy z zachowaniem priorytetu dla ukladu skretu.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad hydrauliczny przegubowych maszyn samobieznych przeznaczony do napedu skretu i ukladu roboczego, znamienny tym, ze ma jedna pompe (4) i zawór zespolony (1) wlaczony równolegle pomie¬ dzy pompe (4) a rozdzielaczem (8) ukladu roboczego i silownikami (7) ukladu skretu. 2. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawór zespolony (1) sklada sie z czesci rozdzielczej, pomieszczonej w korpusie (12) i czesci sterujacej znajdujacej sie w korpusie (13), przy czym wewnatrz korpusu (12) znajduje sie tloczek plywajacy (14) ze sprezyna ustalajaca (15) zaopatrzony w wydra¬ zenie (16) i otworek (17) laczacy je z przelotem glównym (18) w którym jest umieszczona kryza (19), zawór zwrotny (2) i zawór przelewowy (21), podczas gdy w korpusie (13) umieszczony jest tloczek (22) ustalony przesuwnie ukladem sprezyn (23) oraz wykonane sa podtoczenia pierscieniowe (25 i 26) polaczone z jed - nej strony z kanalem (27) prowadzacym do przelotu glównego (18) i kanalem (29) prowadzacym do ko - mory (28) w korpusie (12), a z drugiej strony poprzez podtoczenia pierscieniowe (24) i wydrazenie w tlo¬ czku (22) z wylotem przelewowym (Z) korpusu (13).108 599 ^pgm B* "JJz/mJ Zl . \jL Fig2 w X X u Fig 3 30 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 45 zl PL