Przedmiotem wynalazku jest sposób wykrywania naprezen pozostajacych w konstrukcjach poprzez ich wyzwalanie za pomo¬ ca nacinania lub usuwania fragmentów konstruk¬ cji.Stan techniki. Znany sposób wykrywania na¬ prezen pozostajacych, które wystepuja w kon¬ strukcjach na skutek prowadzenia takich proce- ców jak: tloczenie, spawanie, zgrzewanie lub ni¬ towanie, polega na naklejeniu na wybrany ob¬ szar konstrukcji rozet lub pojedynczych tensome- trów elektrooporowych, nastepnie poprzez doko¬ nanie tak zwanej trepanacji badanego obszaru konstrukcji polegajacej na stopniowym nacina¬ niu lub usuwaniu fragmentów tej konstrukcji, zachodzi zjawisko wyzwalania tych naprezen, w przypadku ich wystepowania, a wiec zmiana od¬ ksztalcen konstrukcji, która za pomoca wspom¬ nianych tensometrów elektrooporowych jest prze¬ kazywana do aparatury rejestrujacej.Podstawowa wada opisanego sposobu wykrywa¬ nia naprezen pozostajacych jest to, ze odczyt od¬ ksztalcenia konstrukcji dotyczy tylko tego punktu w którym jest naklejony tensometr elektroopo- rowy.Chcac uzyskac w miare pelny obraz wystepu¬ jacych naprezen pozostajacych zachodzi koniecz¬ nosc naklejenia duzej ilosci tensometrów a w zwiazku z tym równiez uzycia odpowiedniej apa¬ ratury pomiarowej pozwalajacej na rejestracje 10 u zmian zachodzacych we wszystkich punktach po¬ miarowych.Nastepna niedogodnoscia wynikajaca ze stoso¬ wania tensometrów elektrooporowych jest ich wrazliwosc na temperature i wilgotnosc. Niedo¬ trzymanie wymaganej temperatury i wilgotnosci powoduje znieksztalcenie wyników.Znany jest równiez sposób badania zmian od¬ ksztalcen konstrukcji za pomoca powloki elasto- optycznej ale wylacznie nadajacy sie do takich przypadków, gdzie zmiany odksztalcen sa wy¬ wolane na skutek obciazania konstrukcji silami zewnetrznymi. Sposób ten polega na naklejeniu na badany obszar powloki elastooptycznej a na¬ stepnie obciazaniu konstrukcji wedlug przyjetych zalozen. Zmiany odksztalcen konstrukcji jakie wy¬ stepuja na skutek przylozonego obciazenia prze¬ nosza sie na powloke elastooptyczna uzewnetrz¬ niajac sie w postaci izochrom, które obserwowane sa za pomoca polaryskopu do swiatla odbitego.Sposób ten jest dogodny do badania, na znacz¬ nych obszarach, odksztalcen powstajacych po zbi¬ lansowaniu sie naprezen pozostajacych z pocho¬ dzacymi od obciazen zewnetrznych, nie pozwala jednak na wyodrebnienie naprezen pozostajacych a wiec w ogóle na stwierdzenie czy naprezenia takie wystepuja w badanej konstrukcji.Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe skutki wynalazku. Wynalazek polega na opracowaniu sposobu wykrywania naprezen pozostajacych na 1082053 108205 4 duzych obszarach badanej konstrukcji nie posia¬ dajacego wymienionych wad i niedogodnosci.Zgodnie z wynalazkiem sposób wykrywania na¬ prezen pozostajacych w konstrukcjach polega na naklejeniu powloki elastooptycznej na wybrany 5 do badan obszar konstrukcji a nastepnie kon¬ strukcje wraz z powloka elastooptyczna poddaje sie trepanacji realizowanej etapowo i po kazdym etapie rejestruje zmiany powstale w powloce elas¬ tooptycznej. io Sposób wedlug wynalazku pozwala na wykry¬ wanie naprezen pozostajacych w konstrukcjach -•*. ^o" --^j0w«lny«fe-«|krzywiznach na stosunkowo duzych orisIdrsFcl* b&ojanej konstrukcji.Zastosowanie powloki elastooptycznej w pola- 15 y -ii ^ftSfli11 Z- treganowaniem badanej konstrukcji wraz - **? « MMiklcyna fpowloka pozwolilo w prosty i do- "^klalmyrivSposób stwierdzic wystepowanie w kon¬ strukcji naprezen pozostajacych. Uzyta w sposo¬ bie powloka elastooptyczna jest równowazna nie- 20 skonczenie duzej ilosci naklejonych tensometrów elektrooporowych o bazie ulamka milimetra. Dzie¬ ki temu obraz zmian odksztalcen konstrukcji po¬ wstajacych w wyniku wyzwolenia naprezen pozo¬ stajacych jest zdecydowanie pelniejszy niz przy 25 stosowaniu tensometrów elektrooporowych.Opis przykladu wykonania sposobu. Przed przy¬ stapieniem do badania konstrukcji pod wzgledem wystepowania w niej naprezen pozostajacych na¬ lezy ustalic obszar na którym badania beda prze- 30 prowadzane.Po przygotowaniu powierzchni przewidzianego do badan obszaru formuje sie na nim powloke elastooptyczna z materialu optycznie czynnego, która po uplynieciu czasu niezbednego do zakon¬ czenia procesu utwardzania przykleja sie do po¬ dloza za pomoca kleju odblaskowego, po czym przystepuje sie do stopniowego nacinania kon¬ strukcji wraz z powloka za pomoca pilki Wlosie¬ nicowej. Po kazdym etapie nacinania wyzwalane w ten sposób naprezenia pozostajace powoduja zmiane odksztalcen konstrukcji, które wywoluja zmiany w powloce, co uzewnetrznia sie w postaci kolejnych rzedów izochrom obrazujacych narasta¬ nie wyzwolonych naprezen pozostajacych.Przebieg zmian rozkladu izochrom obserwuje sie za pomoca polaryskopu do swiatla odbitego lub rejestruje na przyklad przy uzyciu kamery fil¬ mowej.Zastrzezenie patentowe Sposób wykrywania naprezen pozostajacych po¬ legajacy na ich wyzwalaniu, znamienny tym, ze na obszar konstrukcji poddawany badaniu nakle¬ ja sie powloke elastooptyczna, nastepnie kon¬ strukcje wraz z powloka poddaje sie trepanacji, realizowanej etapowo i po kazdym etapie reje¬ struje zmiany powstale w powloce elastooptycz¬ nej.Prukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, zam. 356/80 Cena 45 zl PL