Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wydobywania ropy naftowej ze zbiorowisk w warstwach roponosnych zapomoca zata¬ piania. Tego rodzaju sposoby, zwlaszcza polegajace na zastosowaniu roztworów elektrolitów (weglanu sodu i temu podob¬ nych) byly bardzo szczególowo badane w ostatnich latach. Roztwór jest wtlaczany do piasku roponosnego przez jeden lub kil¬ ka plytkich szybów, ropa zas wyparta jest zbierana zapomoca innych plytkich szy¬ bów. Wydobycie stosunkowo jest niewiel¬ kie, poniewaz roztwór tworzy reakcje z piaskiem albo ropa lub z piaskiem i ropa.Skutecznosc dzialania roztworu zostaje zniweczona praktycznie, gdy roztwór prze¬ sacza sie przez wzglednie krótka odle¬ glosc od miejsca jego doprowadzania.Wynalazek ma na celu utrzymanie skutecznego stezenia czynnika wypieraja¬ cego rope oraz jego odnawiania. Najdo¬ godniej osiaga sie to przez wpuszczanie odczynnika, ulatwiajacego wypieranie ro¬ py, zapomoca przesaczania sie poprzecz¬ nego w plaszczyznie stykania sie ropy z plynem, wypierajacym rope z piasku.Do poziomu piasku roponosnego po¬ glebia sie szyib, "W skalach zas stanowia¬ cych nadklad i podklad przeprowadza sie chodniki, przylegajace do tego piasku, Z chodników wierci isie otwory, sluzace do zbierania ropy, oraz doprowadzania ply¬ nów, wypierajacych rope.Na rysunkach fig. 1 wskazuje w zary¬ sie widok w perspektywie pochylego zloza piasku roponosnego oraz urzadzen do wy-dobywania ropy zapomoca niniejszego spo¬ sobu. Fig. 2 podaje rz,ut poziomy chodni¬ ków, Eg. 3 — widbk Wperspektywie chod¬ ników, przeprowadzonych na trzech pozio¬ mach.Na fig, 1 z szybu / zostaly przeprowa¬ dzone chodniki 2, 3, 4, 5. Chodniki znajdu¬ ja sie w iskale podkladu 6, mieszczacego sie pod piaskiem roponosnym 7. Najko¬ rzystniej bywa, gdy chodniki otaczaja naokolo zloze piasku, z którego ma byc wydobywana ropa. W najnizej przeprowa¬ dzonym chodniku 2, polozonym w upadzie, sa wykonane otwory 8 i polaczone za po¬ srednictwem krócców 9 z przewodem ruro¬ wym 10, który doprowadza roztwór zata¬ piajacy. Aby roztwór mógl byc nalezycie rozprowadzany, konce otworów 24 nalezy rozszerzyc, W razie potrzeby ustawia sie pompe 11 do tloczenia roztworu przewo¬ dem 10 ze zbiornika lla, znajdujacego sie na powierzchni, Glebokie iszyby daja zwy¬ kle dostateczne cisnienie, które izmienia sie w szerokich granicach w zaleznosci od sta¬ nu piasku.Chodniki 3 i 4, przeprowadzone wgóre po upadzie, zawieraja rury 12 i 13, lacza¬ ce sie z rurami 12a i 13a w szybie, sluza- cemi do doprowadzania lub odprowadza¬ nia roztworu zatapiajacego. Zbiornik 13h otrzymuje z rury 13a juz wytloczony roz¬ twór, W odpowiednich odstepach, np. co 30 iji, gdy warstwy piadku nie sa bardzo zbite, z chodników 3 i 4 sa wyprowadzone otwory 14 i 15. Krócce 16 i 17 lacza rury 12 i 13 z temi otworami.Najwyzej polozony w zlozu chodnik 5 jest zaopatrzony w szereg otworów 18, po¬ laczonych z przewodem rurowym 19, zbie¬ rajacym irope, z którym jest polaczona pompa 20 zapomoca przewodu 19*. Pompa tloczy rope przewodem 21 do zbiornika 21 a na powierzchni. Na wszystkich króc¬ cach znajduja sie zawory 22, któremi moz¬ na dowolnie regulowac przeplyw ropy i roztworu. Zawór 22a jest umieszczony w przewodzie 10, w przewodzie zas 19 — za¬ wór 22b. Z chodników 3 i 4 przewiercono szereg otworów próbnych 23.Najbardziej odpowiedni sposób wydo¬ bywania bedzie nastepujacy, Z poczatku zbiera sie rope, która wyplywa z otworów samoczynnie. Gdy wyplyw ropy znacznie sie zmniejszy lub calkiem ustanie, wtla¬ cza sie wtedy przewodem 10, króccami 9 i otworami 8 roztwór wodorotlenku sodu, weglanu sodu, krzemianu sodu lub innego ciala hydrolizujacego w celu wytworzenia jonów hydroksylowych. Zwykle roztwór o stezeniu 0,1 bedizie czesto dostateczny, lecz jezeli istnieje daznosc szybkiego wy¬ czerpania sie moga byc pozadane silniej¬ sze roztwory. Przy stosowaniu weglanu so¬ du, w miare przesaczania sie roztworu przetwarza sie on stqpniowo w dwuweglan sodu wskutek reakcji z piaskiem.Skoro tylko stezenie weglanu zniniej- , szy sie, to swiezy roztwór stezony zostaje wtloczony przez króciec 16 i otwór 14, najlepiej tuz ponizej powierzchni stykania sie czynnika zatapiajacego z iropa. W tej¬ ze chwili nalezy otworzyc zawór na odpo¬ wiednio polozonym króccu 17 tak, ze pew¬ na ilosc juz wyczerpanego roztworu odply¬ wa przez ten zawór i plynie rurami 13 i 13a do zbiornika 13. Tymczasem zamyka sie zawory regulujace doplyw roztworu przez otwory 8. Wtlaczanie roztwoim z jednej strony izloza piasku i odprowadza¬ nie go z drugiej przeciwleglej strony wy¬ twarza przesaczanie sie poprzeczne. Ste¬ zony odczynnik w tern saczeniu sie po- przecznem jest wchlaniany przez juz wy¬ czerpany roztwór, który w ten sposób po¬ wraca zasadniczo do swej pierwotnej sku¬ tecznosci. Stezony roztwór moze byc do¬ starczany, w razie potrzeby, zapomoca o- osobnego przewodu rurowego zamiast ze zbiornika z roztworem lla.Miejsce odpowiednie, w celu doprowa¬ dzenia odczynnika wzmacniajacego, mozna okreslic, obserwujac warunki zapomoca — 2 —próbnych otworów 23. Teotwory moga byc zamykane i otwierane co pewien czas do zbadania/ Gdy roztwór (zatapiajacy osia¬ gnie poziom otworu próbnego, czesc jego zbiera sie i analizuje. Jezeli roztwór wy¬ czerpuje sie, nalezy dodac wiecej odczyn¬ nika.Odleglosc pomiedzy chodnikami 3 i 4 powinna wynosic od 100 do 300 m, zalez¬ nie od przepuszczalnosci piasku i innych warunków. Jezeli odleglosc bedzie wieksza od podanej, to poprzeczne przesaczanie sie odczynnika wzmacniajacego nie da sie u- skutecznic. Chodnik 5 moze znajdowac sie w odleglosci 100 m lub wiecej od chodnika 4, przyozem odleglosc jest mierzona wzdluz upadu. Ten sposób najlepiej zastosowac na calej wydajnej powierzchni piasku. W niektórych razach odcinki zloza piasku sa tak ochronione, ze mozna je wyrabiac od¬ rebnie, nie tracac zbyt wiele zatapiajacego roztworu na sasiednie pola piasku. Np. po¬ rowate pasmo ropneigo piasku zuzywa sie czasami wigóre i wdól wzdluz upadu zlo¬ za. Jezeli takie pasma sa otoczone war¬ stwami scislemu, to daja sie one wyrabiac skutecznie zapomoca niniejszego sposobu.Przesaczanie roztworu przez piasek win¬ no odbywac sie mozliwie równomiernie w celu unikniecia gromadzenia sie ropy. Za¬ sadniczo równomiernosc mozna osiagnac przez sledzenie otworów próbnych i regu¬ lowanie zaworów 22 w ten sposób, by zmniejszyc lub zwiekszyc doplyw roztwo¬ ru do piasku i pobierania z niego ropy.Szybkosc przesaczania sie ropy pnzez pia¬ sek winna byc niewielka od 15 do 30 cm na dobe. Przy takiej szybkosci jest dosc czasu do wyparcia ropy, zatrzymanej wskutek przylegania powierzchniowego i wloskowatosci, oraz na wyrównanie pozio¬ mu przesaczajacego sie roztworu. Aczkol¬ wiek na rysunku pokazano tylko jeden górny chodnik, nalezy miec na uwadze, ze inne chodniki, skierowane równolegle do rozciaglosci zloza, moga byc wykonane az do jego wierzcholka. W miare saczenia sie zatapiajacego roztworu, który wypiera przed soba rope, otwory w kazdym chod¬ niku, polozonym w górze zloza, po kolei staja sie miejscami do wtryskiwania roz¬ tworu, nastepny zas zkolei chodnik wyz¬ szy sluzy do zbierania ropy.Na fig. 3 przeprowadzono szereg chod¬ ników 25, 26, 27 wbok na zwiekszajacych sie glebokosciach szybu 28, az do miejsc przylegajacych i polozonych ponizej (po¬ chylego zloza piasku roponosneigo 29. La¬ czace chodniki poprzeczne 25a, 26a i 21a sa skierowane po rozciaglosci. Jezeli uklad zloza na to pozwala, chodniki mozna prze¬ prowadzic w skale nadkladu powyzej pia¬ sku. Wykonane z chodników 27 otwory swidrowe 30 siegaja wgóre, aby w pew¬ nych odstepach od siebie odprowadzac ro¬ pe z piasku. Zatapiajacy zloze roztwór jest wtlaczany przewodem 31 w chodniku 27 i przez otwory 32 — w chodniku 27a.Roztwór dodatkowy lub inny odczynnik wzmacniajacy, sluzacy do utrzymania sku¬ tecznego stezenia roztworu, jest wtryski¬ wany, w miare potrzeby, przez otwory swidrowe 30 wpoblizu powierzchni styka¬ nia sie miedzy roztworem a ropa. Rope zbiera sie zapomoca rur 33, polozonych w chodniku 26 wyzszej czesci zloza i w szy¬ bie 28. Kazdy z chodników, polozonych w upadzie, jest uzyty najpierw do wydoby¬ wania ropy i nastepnie do wtryskiwania roztworu zatapiajacego.Roztwór moze byc nagrzany przed wpuszczeniem go do piasku lub tez do pia¬ sku mozna doprowadzic cieplo. Zamiast dodawania swiezego wodorotlenku sodu, weglanu sodu lub podobnych roztworów, mozna odnawiac roztwór, znajdujacy sie w piasku. W razie stosowania weglanu so¬ du mozna odprowadzac roztwór i nagrze¬ wac go w celu przeksztalcenia dwuwegla¬ nu na weglan. Odnowiony roztwór mozna wtedy zpowrotem wtryskiwac do piasku, - 3 -dodajac lub nie dodatkowa ilosc odczyn¬ nika, wypierajacego rope. PL