Przedmiotem wynalazku jest pneumatyczne urzadzenie strumienicowe do powodowania przeplywu po¬ wietrza w przewodzie lutniowym, sluzace zwlaszcza do przewietrzania odrebnego wyrobisk górniczych w warun¬ kach duzego zagrozenia gazowego, napedzane sprezonym powietrzem.Znane urzadzenia do przewietrzania odrebnego wyrobisk górniczych zawieraja wentylator wirnikowy i przewód lutniowy zwany lutniociagiem zlozony z odcinków zwanych lutniami. Przewód lutniowy moze byc dzieki temu wydluzony badz skracany przez przylaczenie lub odlaczenie poszczególnych lutni. Przeplyw po¬ wietrza wzdluz przewodu lutniowego jest w znanych urzadzeniach wywolany dzialaniem wentylatora typu wirnikowego. Wspólpraca wentylatora z lutniociagiem powoduje zasysanie powietrza z jednego miejsca wyro¬ biska górniczego, transportowanie go lutniociagiem i wtlaczanie tego powietrza do przestrzeni wyrobiska górni¬ czego w pozadanym miejscu.W znanych urzadzeniach wentylator typu wirnikowego jest napedzany silnikiem elektrycznym lub pneuma¬ tycznym badz wreszcie jest zaopatrzony w silnik elektryczny i pneumatyczny, które dzialaja naprzemian w za¬ leznosci od zagrozenia gazowego wystepujacego w danej chwili.Znana jest takze strumienica wentylacyjna lutniowa z polskiego patentu nr 72961. Zawiera ona zwezke, a w niej centralnie umieszczony przewód doprowadzajacy sprezone powietrze. Sprezone powietrze wydobywaja¬ ce sie z przewodu wywoluje zasysanie przez zwezke powietrza z otoczenia badz przylaczonego do zwezki przewodu i przesylanie tego powietrza wzdluz zwezki ku jej otworowi wylotowemu. Ruch zasysanego powietrza w zwezce odbywa sie w zasadzie wzdluz torów równoleglych wzgledem osi zwezki. W wymienionym wynalazku usytuowano kilka jednakowych dysz napedowych dzialajacych równolegle w ciagu przemieszczanego powietrza Jak wynika z opisu polskiego patentu nr 73567 urzadzenie przewietrzajace moze zawierac dwa urzadzenia wenty¬ lacyjne usytuowane kazde w jednym kanale rozgalezionego przewodu przewietrzajacego.Wada znanych urzadzen wentylacyjnych jest fakt wykorzystania w nich wentylatorów z napedem ele¬ ktrycznym lub pneumatycznym, które ze wzgledów bezpieczenstwa nie moga byc stosowane w kazdych wa¬ runkach pracy. Ponadto wentylatory typu wirnikowego posiadaja wieksza mase i gabaryty, co w trudnych warun¬ kach górniczo-geologicznych utrudnia ich stosowanie, eksploatacje i wieksze koszty uzytkowania. Stosowanie. 2 107656 wentylatora z napedem elektrycznym badz elektiyczno-pneumatycznym jest równiez w niektórych przypadkach niemozliwe i ekonomicznie nieuzasadnione.Zastosowanie w znanych urzadzeniach napedu podwójnego, w którym w zaleznosci od chwilowych wa¬ runków wykorzystuje sie jeden badz drugi silnik spowodowalo skomplikowanie calego ukladu wentylacyjnego, co nie zawsze jest konieczne i uzasadnione. Okazuje sie, ze w strumienicach wentylacyjnych znanych z polskiego patentu nr 72961 równolegle strugi powietrza w kanalach urzadzenia przeplywaja ze znacznymi oporami, co wymaga zuzycia duzej ilosci energii.Celem wynalazku jest pneumatyczne urzadzenie strumienicowe, sluzace do przewietrzania odrebnego wyrobisk górniczych w warunkach silnego zagrozenia metanowego, posiadajace korzystniejsze parametry eksplo¬ atacyjne od dotychczas stosowanych wentylatorów wirnikowych i posiadajace zdolnosc do przewietrzania nisz i innych czesci wyrobiska zwlaszcza miejsc nieprzelotowych, w których gromadza sie szczególnie niebezpieczne gazy wybuchowe.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku w pneumatycznym urzadzeniu strumienicowym, do powodowania przeplywu w lutniociagu, napedzanym sprezonym powietrzem, w którym zespolem napedzajacym jest strumie- nica pneumatyczna umieszczona w zwezce napedowej z odpowiednimi otworami wywolujaca ruch powietrza po linii srubowej. Wirujace powietrze w zwezce napedowej powoduje równiez wirowanie powietrza w lutniociagu, a tym samym wirowanie mas powietrza wypelniajacego przewietrzane wyrobisko przez co zwieksza sie sku¬ tecznosc wentylacji. Przeprowadzone doswiadczenia wykazaly równiez, ze ruch wirowy po linii srubowej powo¬ duje zmniejszenie sie oporów przeplywu w lutniociagu i zmniejszenia strat.Przedmiot wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyklad pneumatycznego urzadzenia strumienicowego z pojedyncza strumienica, fig. 2 — szeregowe usytuowanie strumienie w zwezce na¬ pedowej wzdluz jej osi, fig. 3 — ustawienie równolegle strumienie w zwezce napedowej wzdluz jej osi, rozgale¬ zionej oddzielnie dla kazdej strumienicy, fig. 4 — zwezke napedowa duzej srednicy, w granicach 400—600 mm, ze strumienicami ustawionymi równolegle wzdluz osi. Na fig. 5 przedstawiono widok z przodu strumienicy z fig. 4, na fig. 6 — przyklad górniczego wyrobiska eksploatacyjnego scianowego prowadzonego w systemie do granic z urzadzeniem do przewietrzania odcinka wyprzedzajacego chodnika podscianowego. zas na fig. 7 górnicze wyrobisko scianowe prowadzone w systemie do granic z urzadzeniem do przewietrzania wedlug wynalazku.Zwezka napedowa 1 ma wykonane na jej obwodzie otwory 2, usytuowane najkorzystniej na obwodzie dyfuzora 3 o regulowanym przekroju, przez które nastepuje dodatkowe zassanie powietrza do komory miesza¬ nia 4. Stwierdzono doswiadczalnie, ze wykonanie w zwezce napedowej 1 otworów 2 poprawia wydajnosc urza¬ dzenia o okolo 50% w stosunku do zwezki napedowej bez otworów, zwezka napedowa 1 ma umieszczona w niej wspólosiowo strumienice pneumatyczna 5 zasilana sprezonym powietrzem przewodem 6.Ze strumienicy 5 wyplywa strumien 7 powietrza napedowego wzdluz osi wzdluznej zwezki napedowej 1.Strumien 7 porusza sie ruchem postepowym i obrotowym tak, iz jego ruch wypadkowy odbywa sie po linii srubowej. Strumien 7 wywoluje ruch mas powietrza wypelniajacego zwezke napedowa 1 wzdluz jej osi na zasadzie wytwarzania podcisnienia w komorze dyfuzora 3, a tym samym ruch powietrza w lutniociagu 8. Na miejsce powietrza odplywajacego z komory mieszania 4 naplywa poprzez komore ssania 9 strumien po¬ wietrza 10 i poprzez otwory dodatkowe 2 strumien powietrza z otoczenia.W przypadku przewodów lutniowych 8 duzej srednicy stosowanych w urzadzeniach do przewietrzania o duzej wydajnosci moze sie okazac, ze jedna strumienica pneumatyczna 5 jest niewystarczajacym srodkiem napedowym powietrza wentylacyjnego. W tych przypadkach w jedna zwezke napedowa 1 o srednicy odpo¬ wiedniej do przewodu lutniowego, wbudowuje sie wiecej niz jedna strumienice 5 rozmieszczajac je wzdluz osi szeregowo jak to pokazano na fig. 2 lub równolegle co przedstawia fig. 3 lub fig. 4. Przy równoleglym usytuowa¬ niu strumienie, jak to pokazano na fig. 3 poszczególne zwezki napedowe 1 laczy sie za pomoca laczników 11 z kanalem 12, a ten z kolei z lutniociagiem 8.W systemie eksploatacji scianowej „do granic" pola wykonywane sa chodniki przyscianowe, podsciano- wy 13 i nadscianowy 14 z wyprzedzeniem w stosunku do czola sciany 15. Chodniki te sa slepe i w zwiazku z tym nie sa dostatecznie przewietrzane pradem 16 swiezego powietrza wentylacji glównej kopalni, co powoduje groma¬ dzenie sie niebezpiecznych gazów wydzielajacych sie ze zloza i zagrozenia gazowe.W celu likwidacji powstajacego zagrozenia gazowego, zwlaszcza metanowego, te wyprzedzajaca czesc wyrobiska górniczego przewietrza sie lutniociagiem 8 polaczonym z pneumatycznym urzadzeniem strumienico¬ wym wedlug wynalazku, które jest umieszczone w pradzie 16 swiezego powietrza wentylacji glównej kopalni.Strumien 17 powietrza wyplywajacego z lutniociagu przewietrza wyrobisko i wypycha niebezpieczne gazy chod¬ nikiem przyscianowym do pradu 16 swiezego powietrza wentylacji glównej kopalni.W przypadku krótkich lutniociagów wyplywajacy strumien 17 powietrza wiruje powodujac równiez wiro-107656 3 wanie mas powietrza w przypadku wyrobiska 13,14, co zwieksza skutecznosc wymieszania i usuniecia niebez¬ piecznych nagromadzen gazów z nisz, narozy i innych czesci przewietrzanych miejsc pracy.W przypadku eksploataqi systemem od granic przewietrzaniu podlega równiez czesc chodnika przysciano- wego, utrzymywanego ze wzgledów eksploatacyjnych, która nie jest przewietrzana wentylacja glówna kopalni.Urzadzenie wedlug wynalazku moze równiez w sposób bezpieczny pracowac przy odwróconym kierunku prze¬ plywu powietrza przez lutniociag w tzw. wentylacji ssacej, tj. przy wysysaniu mieszanin niebezpiecznych gazów z wyrobiska lub miejsc pracy.Urzadzenie wedlug wynalazku moze miec równiez zastosowanie w warunkach zagrozenia gazowego, pylo-, wego oraz innymi substancjami szkodliwymi dla zdrowia w przemyslach chemicznych, tekstylnym, stocznio¬ wym itp.Zastrzezenia patentowe 1. Pneumatyczne urzadzenie strumienicowe do powodowania przeplywu powietrza w przewodzie lutnio¬ wym, sluzace zwlaszcza do przewietrzania odrebnego wyrobisk górniczych, napedzane sprezonym powietrzem, zawierajace zwezke napedowa ze strumienica w osi zwezki, znamienne t y m, ze ma co najmniej jeden otwór (2) umieszczony na obwodzie napedowej zwezki (1), najkorzystniej w dyfuzorze (3), pozwalajacy na do¬ datkowe zassanie powietrza do komory mieszania (4), oraz ma umieszczona w zwezce napedowej (1) co najmniej jedna strumienice pneumatyczna (5), nadajaca powietrzu napedzanemu ruch wirowy po linii srubowej, której wylot jest usytuowany wspólosiowo do zwezki napedowej i jest usytuowany w komorze mieszania (4), najko¬ rzystniej na poczatku dyfuzora (7). - 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze wielkosc otworów (2) w zwezce napedowej (1) jest regulowana.F/6 Z107656 FIG 4 FIGS F/6 6 FIG 7 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL