Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji grubych pokladów, polegajacy na wybieraniu naj¬ pierw co najmniej dwóch przystropowych warstw od góry do dolu, a nastepnie odprezonych warstw pozostalych.Znany jest z patentu glównego nr 89 761 sposób wielowarstwowej eksploatacji grubych pokladów, w którym najpierw wybiera sie co najmniej dwie przysitropowe warstwy pokladu od góry do dolu na zawal, a nastepnie warstwy pozostale z dolu do góry rozpoczynajac od warstwy przyspagowej z pod¬ sadzka hydrauliczna. Taka kombinowana eksploa¬ tacja zawalowo-podsadzkowa calkowicie odpreza poklad i eliminuje zagrozenie tapaniami, a tym sa¬ mym pozwala na bezpieczne utrzymanie wyrobisk i zastosowanie efektywnych technologii wybierania.Sposób ten nie moze byc jednak stosowany do wielowarstwowego wybierania grubego pokladu W przypadku koniecznosci ochrony obiektów znaj¬ dujacych sie na powierzchni. Ponadto stosowanie tego sposobu wymaga ukladania kosztownych sztu¬ cznych stropów, wzglednie pólek weglowych pod rumowiskiem zawalowym. Dodatkowe niedogod¬ nosci stwarzaja mocne skaly stropowe, wymaga¬ jaca ich uprzedniego lamania dla uzyskania pel¬ nego zawalu.Rozwijajaca sie eksploatacja pod miastami i o- biektami przemyslowymi, zmusza do opracowywa¬ nia nowych, efektywnych sposobów eksploatacji, które pozwolily by na unikniecie szkód górniczych. 10 1S 20 Brak jest równiez skutecznych rozwiazan umozli¬ wiajacych wykonywanie w sposób przemyslowo- -eksploatacyjny sztucznych stropów, szczególnie . przy stosowaniu obudów zmechanizowanych.Powyzsze problemy rozwiazuje sposób wedlu? wynalazku, którego istota polega na wybieraniu najpierw co najmniej dwóch przystropowych warstw grubego pokladu z podsadzka o skladzie mineralogicznym i granulometrycznym zapewnia¬ jacym po jej sprasowaniu cisnienia nadleglego gó¬ rotworu samoczynne uzyskanie quasi naturalnego stropu dla nizszej warstwy. Nastepnie wybiera sie pozostale warstwy tego pokladu z konwencjonal¬ na podsadzka hydrauliczna od dolu do góry w zna¬ ny sposób. Ponadto mozna równiez warstwe wegla pomiedzy quasi naturalnym stropem i materialem podsadzkowym w jej spagu wybierac systemem zawalowym. Pozostale warstwy pokladu pod quasi naturalnym stropem mozna takze wybierac od gó¬ ry do dolu ze wspomniana podsadzka o odpowied¬ nio dobranym skladzie mineralogicznym i granu^ lometrycznym.Sposób wedlug wynalazku zachowuje wszystkie zalety metody znanej z patentu glównego nr 87 761, a wiec umozliwia bezpieczne i efektywne wybie¬ ranie pokladu grubego, przy jego skutecznym od¬ prezeniu eliminujacym koniecznosc stosowania ry¬ gorów krepujacych eksploatacje. Jednoczesnie spo¬ sób ten zapewnia pelna ochrone obiektów powierz¬ chniowych, calkowite wyeliminowanie strat sub- 107 565107 565 stancji weglowej oraz unikniecie stosowania sztu¬ cznych stropów przy eksploatacji z góry na dól.Przedmiot wynalazku jest przykladowo opisany nizej w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój pionowy pokladu w pierwszej fazie eksploatacji, fig. 2 — przekrój pionowy po¬ kladu w drugiej fazie eksploatacji, to "jest w czysci przyspagowej pokladu weglowego, fig. 3 — ten sam przekrój pokladu w drugiej fazie eksploa¬ tacji przy zastosowaniu alternatywnej wersji spo¬ sobu ,wybierania, a fig. 4 — równiez ten przekrój, przy zastosowaniu kolejnej wersji sposobu wybie¬ rania.Zgodnie z przykladem eksploatacji uwidocznio¬ nym na fig. 1 rysunku, poklad weglowy dzieli sie na cztery warstwy 1, 2, 3 i 4, z których warstwa 1 * wybierana jest z podsadzka 5 o skladzie minera¬ logicznym i granulometrycznym zapewniajacym po jej sprasowaniu cisnieniem nadleglego górotworu 6 samoczynne uzyskanie quasi naturalnego stropu.Podsadzke 5 stanowia materialy odpadowe z za¬ kladów przeróbczych kopaln, badz tez zakladów przygotowania kamienia o nastepujacym skladzie granulometrycznym i mineralogicznym: najwiek¬ szy wymiar ziarn — 50 mm, udzial ziarn mniej¬ szych od 0,1 mim — 20%, udzial lupków ilastych — co najmniej 60°/o, udzial wegla i lupków weglo¬ wych — co najmniej 10%, przy czym korzystna jest wysoka zawartosc w tym materiale lupków ilastych o duzym udziale mineralów grupy illitu i montmorylonitu. Taki sklad podsadzki 5 zapew¬ nia sklejanie poszczególnych ziarn w naturalny sposób i samoczynne uzyskanie statecznego quasi naturalnego stropu o duzej wytrzymalosci, pozwa¬ lajacego na odsloniecie go na przestrzeni od ociosu do tamy podsadzkowej dla wykonania obudowy i urabiania calizny weglowej w drugiej warstwie 2.Warstwa 2 jest wybierana systemem scianowym z wypelnianiem pustki poeksploatacyjnej podsadz¬ ka 5, dla uzyskania calkowitego odprezenia pozo¬ stalych warstw pokladu, to znaczy warstw 3 i 4.Zgodnie z,fig. 2 rysunku, warstwy 3 i 4 sa wy¬ bierane,z dolu do góry, rozpoczynajac od warstwy 4 przy spagu 7 pokladu, stosujac konwencjonalna podsadzke hydrauliczna 8. Przy zastosowaniu al¬ ternatywnej wersji sposobu wybierania uwidocz¬ nionej na fig. 3 rysunku, po wybraniu przyspa¬ gowej warstwy 4, warstwe 3 prowadzi sie na spagu piaskowym systemem zawalowym, dobiera¬ jac wczesniej sklad podsadzki 5 pod katem mozli¬ wosci uzyskania pelnego zawalu quasi naturalnego stropu. Warstwy 3 i 4 grubego pokladu mozna równiez, zgodnie z fig. 4 *rysajnnkiu, wybierac z góry do dolu rozpoczynajac od warstwy 3 pod quasi naturalnym stropem, z wypelnianiem pustki po¬ eksploatacyjnej podsadzka 5 o odpowiednio do¬ branym skladzie mineralogicznym i granulometry¬ cznym.We wszystkich opisanych wariantach sposobu eksploatacji wedlug wynalazku, w dwóch przy- stropowych warstwach 1 i 2 grubego pokladu moz¬ na prowadzic wspólne wyrobiska wentylacyjne i odstawcze, z których wyrobisko wentylacyjne pro¬ wadzi sie w podstropowej warstwie 1, a odstawcze 5, w nizszej warstwie 2. W tym przypadku w sa¬ siedztwie wyrobiska wentylacyjnego i odstawczego uklada sie na spagu podstropowej warstwy 1 od¬ cinki sztucznego stropu na dlugosci okolo 10 me¬ trów dla zabezpieczenia miejsc niepelnego stworze- 10 nia quasi naturalnego stropu. Pozwala to na zna¬ czne ograniczenie robót przygotowawczych co naj¬ mniej w dwóch warstwach eksploatowanego gru¬ bego pokladu. 15 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób eksploatacji grubych pokladów, pole¬ gajacy na wybieraniu najpierw co najmniej dwóch pirzystropowych warstw od góry do dolu, a nastep- 20 nie odprezonych warstw pozostalych, wedlug pa¬ tentu glównego nr 89 761, znamienny tym, ze naj¬ pierw wybiera sie co najmniej dwie przystropowe warstwy z podsadzka o skladzie mineralogicznym i granulometrycznym zapewniajacym po jej spra- 25 sowaniu cisnieniem nadleglego górotworu samo¬ czynne uzyskanie quasi naturalnego stropu dla nizszej warstwy, a nastepnie wybiera sie pozostale warstwy tego pokladu z konwencjonalna podsadz¬ ka hydrauliczna od dolu do góry w znany sposób. 30 2. Sposób eksploatacji grubych pokladów, pole¬ gajacy na wybieraniu najpierw co najmniej dwóch przystropowych warstw od góry do dolu, a nastep¬ nie odprezonych warstw pozostalych, wedlug pa¬ tentu glównego nr 89 761, znamienny tym, ze naj- 35 pierw wybiera sie co najmniej dwie przystropowe warstwy pokladu z podsadzka o skladzie mineralo¬ gicznym i granulometrycznym zapewniajacym po jej sprasowaniu cisnieniem nadleglego górotworu samoczynne uzyskanie quasi naturalnego stropu *0 dla nizszej warstwy, a nastepnie wybiera sie pozo¬ stale warstwy tego pokladu z konwencjonalna pod¬ sadzka hydrauliczna od dolu- do góry w znany sposób, az do warstwy pomiedzy quasi naturalnym stropem i materialem podsadzkowym w jej spagu, 45 która wybiera sie systemem zawalowym. 3. Sposób eksploatacji grubych pokladów, pole¬ gajacy na wybieraniu najpierw co najmniej dwóch przystropowych warstw od góry do dolu, a na¬ stepnie odprezonych warstw pozostalych, wedlug 50 patentu glównego nr 89 761, znamienny tym, ze najpierw wybiera sie co najmniej dwie przystro¬ powe warstwy pokladu z. podsadzka o skladzie mineralogicznym i granulometrycznym zapewnia¬ jacym po jej sprasowaniu cisnieniem nadleglego 55 górotworu samoczynne uzyskanie quasi naturalne¬ go stropu dla nizszych warstw, a nastepnie wy¬ biera sie równiez od góry do dolu pozostale war*- stwy tego pokladu z ta sama podsadzka* rozpoczy¬ najac od wybrania warstwy przy wytworzonym 60 wczesniej quasi naturalnym stropie.107 565 ?k *..'«*» \ -F -. t£ 9. * Fig. 1 J5_ 8 . _6 J_ ._£ J_ 7 3 : \\ r.ifjk"-^.¦*¦*-*-¦* ^ F/g. 2 51IIUMIM! _2_ 3_ 4 :'3-.3 Fig. 4 PL