Przedmiotem wynalazku jest uklad automatycznego odlaczania baterii zasilaja¬ cej, przeznaczony do urzadzen elektronicznych z zasilaczem sieciowym, zwlaszcza do radioodbiorni¬ ków przenosnych, umozliwiajacy samoczynne odla¬ czenie napiecia baterii zasilajacej w momencie wlaczenia zasilacza sieciowego.Stan techniki. Znane sa diodowe i tranzystoro¬ we uklady automatycznego odlaczania baterii zasi¬ lajacej, przy czym sa one dotychczas najczesciej wykonywane przy pomocy germanowych tranzy¬ storów mocy, których kolektor i baza polaczone sa ze soba galwanicznie. Tak zbudowane uklady z tranzystorem charakteryzuja sie mniejszym spad¬ kiem napiecia zasilajacego, w porównaniu ze spad¬ kiem tego napiecia wystepujacym w ukladzie z za¬ stosowana dioda.Niedogodnosc zwiazana ze stosowaniem germa¬ nowych tranzystorów mocy polega na tym, ze za¬ nika ich produkcja i dlatego coraz bardziej zwiek¬ szaja sie trudnosci zaopatrzeniowe, oraz szybko wzrastaja ich ceny, a wada znanych ukladów, zwiazana z powyzszymi klopotami jest to, ze za¬ stapienie tranzystora germanowego przez krzemo¬ wy w identycznym polaczeniu, wplywa niekorzy¬ stnie na sprawnosc techniczna ukladów, poniewaz nastepuje w nich wówczas kilkakrotnie wiekszy spadek napiecia zasilajacego, spowodowany wla¬ czonym obciazeniem.Istota wynalazku. Cecha znamienna ukladu au- li 15 25 tomatycznego odlaczania baterii zasilajacej, zgod¬ nego z wynalazkiem, jest to, ze zawiera on- tranzy¬ stor krzemowy, którego zlacze emiter-kolektor, za posrednictwem jednej z jego elektrod, polaczone jest szeregowo z bateria zasilajaca. Drugi jej bie¬ gun, poprzez lacznik i rezystor polaryzacyjny, do¬ laczony jest do bazy tego tranzystora. Ponadto, baza ta przez diode, rezystor i mase ukladu pola¬ czona jest z druga elektroda zlacza emiter-kolek¬ tor tranzystora. Odpowiednie wlaczenie elektrod diody, a takze bezposrednie polaczenie baterii za¬ silajacej z elektroda tranzystora i wlasciwy dobór jego typu (npn lub pnp), uzaleznione sa od poten¬ cjalu zasilania (ujemnego lub dodatniego), jaki po¬ winien byc dolaczony do masy zasilanego urza¬ dzenia elektronicznego.Zalety wynalazku. Nowy uklad pozwala na za¬ stosowanie w nim tranzystorów krzemowych, któ¬ re sa latwiej dostepne i tansze od tranzystorów germanowych, przy czym uklad ten zapewnia lep¬ sze lub co najmniej równorzedne parametry tech¬ niczne zasilania, a takze poprawia niezawodnosc jego dzialania.Objasnienie rysunku. Przykladowy uklad auto¬ matycznego odlaczania baterii zasilajacej przedsta¬ wiony jest na rysunku w postaci schematu ideo¬ wego.Przyklad wykonania wynalazku. Uklad zgodny z wynalazkiem zawiera krzemowy tranzystor T, polaryzacyjny rezystor Rl, diode D wraz z rezy- 107 540107 540 storem R2, oraz lacznik L i zasilajaca baterie B.W obwód jednej z elektrod zlacza emiter-kolek- tor tranzystora T i jego bazy, wlaczone sa szere¬ gowo zasilajaca bateria B, lacznik L oraz polary¬ zacyjny rezystor Rl. Druga elektroda tego zlacza tworzy zamkniety obwód z baza tranzystora T poprzez diode D, rezystor R2 i mase ukladu. Elek¬ trody elementów pólprzewodnikowych T i D, oraz bieguny zasilajacej baterii B wlaczone sa w spo¬ sób uzalezniony od polaczenia masy urzadzenia elektronicznego z ujemnym lub dodatnim biegu'- nem zasilacza. Sieciowy zasilacz wlacza sie pomie¬ dzy mase ukladu a biegun zasilajacej baterii B, który polaczony jest z lacznikiem L, natomiast ob* ciazenie ukladu dolacza sie do jego masy i punkt, w którym lacznik L polaczony jest z polaryza¬ cyjnym rezystorem Rl.Najczesciej spotykanymi w praktyce sa urza¬ dzenia" elektroniczne^ z ujemnym biegunem zasila¬ nia na ich ¦ masie* a w zwiazku z tym stosowany jest w ukladach tranzystor T typu npn, i wów¬ czas katoda diody D polaczona jest z baza tego tranzystora T.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku polega na tym, ze po wlaczeniu urzadzenia zasilanego* do pracy za pomoca lacznika L, zasilajaca bateria B jest automatycznie odlaczana, gdy jej napiecie jest nizsze od napiecia zasilacza sieciowego.W ukladzie automatycznego odlaczania baterii nasilajacej, zgodnym z wynalazkiem, zalriia&t tran¬ zystora krzemowego moze byfc stosowany traWzy^ stor germanowy, i wtedy uklacl taki pozw&la nit uzyskanie mniejszego spadku napiecia zasilajacego 5 podczas pracy urzadzenia elektronicznego.Zastrzezenie patentowe Uklad automatycznegD odlaczenia baterii zasila- 10 jacej, wykonany przy pomocy tranzystora-, stoso¬ wny w urz^dzenia^Ch elektronicznych, zwlaszcza w radioodbiornikach przenosnych, wyposazonych w zasilacz sieciowy, znamienny tym, ze zawiera krzemowy tranzystor (T), którego zlacze emiter- 15 -kolektor, za posrednictwem jednej z jego elek¬ trod, polaczone jest szeregowo z zasilajaca ba¬ teria (Ii), a dru]gi z jej biegunów, poprzez lucznik (L) oraz polaryzacyjny rezystor (ftl), dolaczony jest do bazy tranzystora (T), która ponadto przez *& diode (D) i rezystor (fe2) oraz mase ukladu, pola¬ czona jest z pozostala elektroda zlacza emiter-ko- lektor tranzystora (T), przy czym bezposrednie po¬ laczenie tranzystora (T) z biegunem zasilajacej ba¬ terii (B), jak równiez wlasciwe wlaczenie elektrod 25 diody (D) i zwiazane z tym dobranie odpowied¬ niego tranzystora {*) typu nrh lub pnp zalezy od tego, czy ujemny lub dodatni potencjal zasila¬ nia dolaczony jest do masy zasilanego urzadzenia elektronicznego.WZGraf. Z-d2- 749/80 -- 110 Cena 45 zl PL