Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen ob¬ wodu torowego, dla zwiekszenia efektywnej dlu¬ gosci obwodu lub tez zmniejszenia tlumienia w ob¬ wodach torowych.Wiadomym jest, ze w dziedzinie techniki urza- 5 dzen zabezpieczenia ruchu, obwody torowe stosuje sie do dozoru stanu wolnego lub zajetego danego odcinka linii kolejowej. Obecnie maksymalna dlu¬ gosc przypadajaca na jeden obwód torowy wynosi w zaleznosci od jakosci podlozea odcinka linii ko- 10 lejowej najwyzej 2 km. Mimo, ze istnieje czesto koniecznosc tworzenia obwodów torowych dlugos¬ ci 6 — 8 km, przy obecnym poziomie techniki nie jest to mozliwe do zrealizowania. Trudnosc polega, na tym, ze obwód torowy, jako translacyjny uklad 15 elektryczny wykazuje dosc . wysokie specyficzne tlumienie, które wynika stad, ze opornosc podloza toru (definiowana w teletransmisji jako uplywnosc) jest rzedu wielkosci 1 oma. Stad wynika tlumienie przenoszenia wartosci 1 nepera/km, które czyni 20 niemozliwym zasilanie przekaznika torowego na wieksze odleglosci.Dalsza trudnosc oprócz niekorzystnych warun¬ ków spowodowanych tlumieniem polega na tym, ze w zaleznosci od stanu pogody zmienia sie opor¬ nosc podliza, co zagraza niezawodnemu dzialaniu obwodu torowego.Stwierdza sie, ze nie tylko silne tlumienie, lecz równiez- mala czulosc bocznika powoduje niska 30 107 441107 3 tlumienia oraz wieksza czulosc bocznika umozli¬ wiaja z jednej strony tworzenie dluzszych obwo¬ dów torowych (np. 6 —10 km), z drugiej zas stro¬ ny stwarzaja mozliwosc poprawienia jakosci juz istniejacych obowodów, które posiadaja niekorzyst- 5 na opornosc podloza. W obwodzie torowym znaj¬ duja sie wlaczone równolegle do obwodu jeden lub wiecej wzmacniaczy o ujemnej impedancji.Zasada znanych z teletransmisji przwodowej wzmacniaczy o ujemnej impedancji nie moze byc 10 tu bezposrednio zastosowana, poniewaz w zaleznos¬ ci od stanu pogody opornosc podloza zmienia sie w stosunku jak 1 : 20, co czyni niemozliwym kom¬ pensowanie za pomoca ukladu mostkowego.Wzmacniacz obwodu torowego jest przeksztalco- 15 ny w automatyczny obwód samokompensujacy o dzialaniu polegajacym na powolnych zmianach za¬ leznych od pogody. Obwód ten, nagle nastepujace zmiany kompensuje jedynie z pewnym opóznie¬ niem. 20 Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykla¬ dzie wykonania na rysuku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat ukladu polaczen calego obwodu torowego, a fig. 2 przedstawia uklad polaczen wzmacniacza. 25 Jak to wynika z fig. 1, obwód torowy zamkniety jest na swoim jednym koncu generatorem 2 poprzez rezystor stabilizacyjny 3. Drugi koniec obwodu to¬ rowego zamyka przekaznik 4. Wzmacniacz 5 o u- jemnej impedancji wlaczony jest równolegle do so tworzacego tor obwodu torowego.Fig 2 przedstawia uklad polaczen wzmacniacza.W ukladzie znajduja sie: transformator dopasowu¬ jacy 6, który dopasowuje uklad wzmacniacza do impedancji toru, transformator róznicowy 7, który 35 steuje wzmacniaczem 8, transformator wyjsciowy wzmacniacza 9, który zasila uklad mostkowy pow¬ staly z transformatorów 6, 7 oraz impedancji kom¬ pensujacej 10.Dobór impedancji kompensujacej jest bardzo *o wazny ze wzgledu na prawidlowy sposób dzialania obwodu.Wiadomo, ze w czasie suchych lub mroznych warunków pogodowych opornosc podloza obwodu torowego wzrasta, podczas gdy przy wilgotnej po- 45 godzie obserwuje sie zmniejszenie opornosci. W pierwszym przypadku mierzone na torze napiecie wzrasta (przy czym tlumienie obwodu równoczes¬ nie zmniejsza sie), w drugim zas zachodzi obnize¬ nie sie napiecia. Podwyzszone lub obnizone napie- 50 cie sterujace wzmacniacza pojawia sie na wyjsciu.Impedancja kompensujaca 10 dobierana jest w ten sposób, ze przy podwyzszonym napieciu wzrasta takze jej wartosc. Mozna to uzyskac, poniewaz uklad mostkowy pozostaje w stanie równowagi 55 przy róznych opornosciach podloza. Jako impedan¬ cja kompensujaca 10 sa zastosowane w zaleznosci od temperatury rezystory o dodatnim wspólczyn¬ niku cieplnym.Zaleta wymienionych rezystorów polega na tym, 60 ze mimo ich opóznienia w czasie ulegaja wolnym zmianom, dzieki czemu kompensowane sa uzalez¬ nione od zmiany pogody, równoczesnie ich opóz¬ nienie jest korzystne ze wzgledu na raptowne zmiany. 65 441 4 Sposób dzialania przedstawionego na fig. 2 uk¬ ladu polaczen jest nastepujacy: Podawane z generatora 2 do obwodu torowego 1 napiecie zmienne okerslonej czestotlwosci przeka¬ zywane jest poprzez transformator dopasowujacy 6 z uzwojenia pierwotnego transformatora rózni¬ cowego 7 i impedancji kompensujacej 10 do ukla¬ du mostkowego. Powstaly prad zmienny wytwarza w uzwojeniu wtórnym transformatora róznicowe¬ go 7 napiecie, które steruje wzmacniaczem 8 o li¬ niowej charakterystyce.Ze wzgledu na to, ze wzmocnione sygnaly poda¬ wane sa do centraalnej galezi wspomnianego uk¬ ladu mostkowego, uklad ten jest w stanie równo¬ wagi, jesli impedancja kompensujaca 10 i trans¬ formowana impedancja obwodu torowego 1 sa wza¬ jemnie równe we wspomnianej galezi, dzieki cze¬ mu do uzwojenia wtórnego transformatora rózni¬ cowego 7 nie jest doprowardzone napiecie z wyj¬ scia wzmacniacza 8, natomiast wzmocniony syg¬ nal wzmacniacza 8 pojawia sie na transformatorze dopasowujacym, przy czym, po przelaczeniu tego samego sygnalu z odpowiednia faza, do obwodu torowego 1 transformowane jest wzmocnione na¬ piecie, którego faza jest zgodna z faza napiecia pierwotnego. Odprowadzone do obwodu 1 napiecie juz wzmocnione powoduje zmniejszenie tlumienia obwodu torowego 1.Jesli tlumienie obwodu torowego 1 zmniejsza sie np. wskutek zmiany warunków stanu pogody, za¬ klócony jest stan wspomnianego ukladu mostko¬ wego, dzieki czemu wzmacniacz 8 sterowany jest odpowiednio na miare swojego niezrównowazenia poprzez wlasny sygnal wyjsciowy. Stosunki faz transformatora róznicowego sa tak dobrane, ze w przypadku zmniejszajacego sie tlumienia liniowe¬ go sygnal wyjsciowy wzmacniacza 8 sumuje sie z sygnalem sterujacym, a poprzez transformator róznicowy 7 podawany jest na wejscie tego samego wzmacniacza. W tych warunkach dzieki ukladowi mostka wzrasta samozasilajace napiecie jako 'sku¬ tek powstalego dodatniego sprzezenia zwrotnego, wartosc impedancji kompensujacej 10 z powodu swojej nieliniowej charakterystyki takze wzrasta, dzieki czemu wytwarza sie znowu stan równowagi mostka, jednakze temu stanowi przyporzadkowana jest wyzsza wartosc napiecia.Jesli zwieksza sie tlumienie obwodu torowego 1 wówczas ma miejsce odwrotny proces, a stan rów¬ nowagi mostka jest do tego stopnia zachwiany, ze podawane z powrotem napiecie wzmacniacza 8 jest odejmowane od napiecia pochodzacego z kie¬ runku obwodu torowego i dzieki temu maleje am- lituda sygnalu doprowadzonego do ukladu mostko¬ wego. Wartosc impedancji kompensujacej 10 ma¬ leje z powodu zmniejszajacego sie napiecia i stan równowagi mostka zostaje wytworzony przy niz¬ szym napieciu.Aby mozna bylo uniknac, ze wywolany przez znajdujacy sie na ponownie rozpatrywanym odcin¬ ku pociag, stan zwarcia wzmacniacza o ujemnej impedancji osiagnal stan ekstremalny, impedancja kompensujaca 10 zawiera takze równiez wlaczony szeregowo z nieliniowa opornoscia 6 dodatnim wspólczynnikiem cieplnym rezystor, który ograni-107 441 6 cza najnizsza wartosc impedancji kompensujacej 10.Znajac teoretyczny sposób dzialania wzmacnia¬ cza o ujemnej impedancji mozna zauwazyc, ze wskutek przylaczonego do obwodu wzmacniacza zmniejsza sie wedlug fig. 1 tlumienie przenoszenia obwodu torowego oraz podnosi sie czulosc bocznika.W praktyce mozna osiagnac, ze obwód torowy z opornoscia podloza 0,5 oma/km poprzez zastoso¬ wanie jednego lub wiecej wzmacniaczy odcinka jest równowazny obwodowi z opornoscia podloza 5 omów/km.Zastrzezenia patentowe .1. Uklad polaczen obwodu torowego, znamienny tym, ze z obwodem torowym (1) polaczony jest równolegle przynajmniej jeden, zaopatrzony w czlon kompensujacy wzmacniacz (5) o ujemnej im¬ pedancji wewnetrznej, oraz ze czlon kompensuja¬ cy (10) wzacniacza o ujemnej impedancji zawiera 10 15 20 zalezna od napiecia impedancje opózniona w cza¬ sie. 1. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wzmacniacz (5) o ujemnej impedancji zawiera uk¬ lad mostkowy skladajacy sie z transformatora dopasowujacego (6) zalaczonego do obwodu toro¬ wego (1), transformatora róznicowego (7) z uzwo¬ jeniem pierwotnym polaczonym szeregowo z uz¬ wojeniem wtórnym transformatora (6), oraz z im¬ pedancji kompensujacej (10), przy czym z uzwoje¬ niem wtórnym transformatora róznicowego (7) jest polaczone wejsciem obwodu wzmacniacza (8), któ¬ rego wyjscie jest dolaczone do srodkowej galezi obwodu mostka. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze impedancja kompensujaca (10), poza zalezna na¬ pieciowo i opózniona w czasie oraz o dodatnim wspólczynniku cieplnym impedancja, zawiera rów¬ niez rezystor o linowej charakterystyce, ogranicza¬ jacy najnizsza wartosc rezystancji wspomnianej impedancji. 2 3 ¦*—. ,+ y Fig. 1 Fig. Z PL