Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru momentu obrotowego lub skrecajacego, przeno¬ szonego przez wirujacy element, ma który w wy¬ niku przenoszonego momentu, dzialaja sily obwo¬ dowe. Taki rodzaj obciazen wirujacego elementu wystepuje najczesciej w elementach silowych roznego rodzaju skrzynek przekladniowych, a zwlaszcza w skrzymkaoh przekladniowych urzadzen napedowych obrabiarek.Moment obrotowy lub skrecajacy, wystepujacy w elementach silowych urzadzenia napedowego obrabiarki, spelnia1 czesto role parametru steru¬ jacego roboczymi, parametrami procesr skrawania.Dokladny pomiar chwilowych wartosci momentu obrotowego lufo skrecajacego jest wówczas jed¬ nymi z podstawowych warunków prawidlowego funkcjonowania obrabiarki.Znany jest sposób, w którym pomiaru momentu obrotowego lub skrecajacego, przenoszonego przez wirujacy element dokonuje sie poprzez pomiar odksztalcenia elementu sprezystego, stanowiacego integralna czesc elementu wirujacego lub umiesz¬ czonego na tym elemencie przetwornika momentu i poddanego dzialaniu mierzonego momentu. Wada tego sposobu jest koniecznosc odpowiedniego uksztaltowania czesci wirujacego elementu, ma¬ jacej spelniac funkcje elementu sprzezystego lub majacej umozliwic osadzenie przetwornika mo¬ mentu i przenoszenie przez jego element spre¬ zysty mierzonego momentu. Stosowanie tego 10 15 20 30 sposobu w urzadzeniach juz istniejacych lub ma¬ jacych zwasnta konstrukcje jest wiec stosunkowo uciazliwe, a czesto wrecz niemozliwe. Element wirujacy z przetwornikiem momentu posiada mniejsza sztywnosc skretna i w zwiazku z tym jest wrazliwy na przeciazenia. Stosowanie tego sposobu stwarza ponadto szereg klopotów w za¬ kresie przenoszenia sygnalu pomiarowego z ele¬ mentu wirujacego do urzadzen pomiarowych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych wad i niedogodnosci poprzez opracowanie sposobu, który by umozliwial pomiar momentu obrotowego lub skrecajacego przenoszonego przez wirujacy element bez zmiany jego konstrukcji i/lulb ge¬ ometrii.Istota wynalazku polega na tym, ze pomiaru momentu obrotowego lub skrecajacego, przeno¬ szonego przez wirujacy element, dokonuje sie poprzez pomiar .zaleznego od mierzonego mementu ugiecia elementu wirujacego. Ugiecie to, powstaja¬ ce w wyniku dzialania na wirujacy element sil obwodowych, mierzy sie korzystnie za pomoca czujnika przemieszczen, w plaszczyznie prostopad¬ lej do osi obrotu wirujacego elementu i korzy¬ stnie wzdluz linii dzialania sily wypadkowej pochodzacej od dzialajacych na wirujacy element i zaleznych od mierzonego momentu sil obwodo¬ wych oraz przechodzacej przez jego os obrotu.Sposób wedlug wynalazku pozwala na pomiar przenoszonego przez wirujacy element momentu 107 269107 269 obrotowego lub skrecajacego przy uzyciu stosun¬ kowo — prostych i ogólnie dostepnych srodków technicznych. Sposób ten nadaje sie szczególnie do pomiaru momentu obrotowego lub skrecaja¬ cego przenoszonego przez elementy silowe urza¬ dzen przenoszacych ruch obrotowy, a zwlaszcza urzadzen napedowych obrabiarek sterowalnych adaptacyjnie.Sposób wedlug wynalazku zostanie blizej ob¬ jasniony na rysunku przedstawiajacym schema¬ tycznie izasade pomiaru. Przyklad obejmuje po¬ miar momentu obrotowego przenoszonego przez wystepujacy bardzo czejsto w praktyce zespól* skladajacy sie z posredniego kola zebatego 1 osa¬ dzonego na podpartym na obu koncach walku 2 przenoszacego moment obrotowy z kola napedza¬ jacego 3 na kolo napedzane 4, przy czym osie wszystkich kól sa wzgledem siebie równolegle i leza w plaszczyznie pionowej.W wyniku przenoszonego momentu obrotowego na kolo posrednie dzialalja dwie poziome sily ob¬ wodowe 5, które wywoluja uginanie sie walka 2 w plaszczyznie poziomej, przy czym wielkosc tego ugiecia 0—0' jest proporcjonalna do wielkosci przenoszonego momentu obrotowego.Wartosc przenoszonego przez posrednie kolo zebate momentu obrotowego mierzy sie poprzez pomiar ugiecia jego walka. Pomiaru ugiecia tego walka dokonuje sie za pomoca indukcyjnego czujnika przemieszczen 6, który umieszcza sie na wprost walka, w plaszczyznie poziomej prze- 5 chodzacej przez jego os podluzna i tuz w poblizu osadzonego na nim kola zebatego. Czujnik laczy sie z znanym ukladem pomiarowym, który skaluje sie nastepnie przez pomiar wielkosci ugiecia wal¬ ka w funkcji znanych wartosci momentu obro- 10 towego- Zastrzezenie patentowe Sposób pomiaru momentu obrotowego lub skre- 15 cajaeego przenoszonego przez wirujacy element, znamienny tym, ze mierzy sie zalezna od wiel¬ kosci mierzonego momentu, wielkosc ugiecia (0—0') wirujacego elementu (1), przenoszacego mierzony moment, przy czym wielkosci ugiecia 20 <0—G' mierzy sie korzystnie za pomoca czujnika (6) przemieszczen umieszczonego w plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu wirujacego elementu (1), korzystnie wzdluz linii dzialania sily wypad¬ kowej, przechodzacej przez os obrotu i pochodza- 25 cej od sil obwodowych <5) dzialajacych na "wiru¬ jacy element (1) w wyniku przenoszonego przez niego mierzonego momentu.PZG KoszaMn D-ai41 100 egz,. A-4 Cena 45 zl PL