Przedmiotem wynalazku jest uklad do kontroli zapalarek elektrycznych, stosowanych w robotach strzalowych kopaln z zagrozeniem metanowym, w celu ustalenia wydajnosci strzalowej poprzez sprawdzenie wielkosci i czasu trwania elektrycz¬ nego impulsu strzalowego.^ Dotychczas brak jest prostych w konstrukcji i obsludze, jak równiez dostatecznie wiarygod¬ nych przyrzadów pomiarowych, które stanowilyby wyposazenie sluzby strzalowej kopalni i pozwoli¬ lyby na szybkie i czeste kontrole wydajnosci strzalowej zapalarek oraz ich stopnia bezpieczen¬ stwa przez sprawdzenie wielkosci i czasu trwa¬ nia elektrycznego impulsu strzalowego. Wiadomo, ze efekty roboty strzalowej zaleza od prawidlo¬ wosci odpalenia zapalników elektrycznych, co z ko¬ lei zalezy od zgodnosci elektrycznego impulsu strzalowego zapalarki z jego parametrami znamio¬ nowymi. Natomiast bezpieczenstwo prowadzonych w kopalniach metanowych robót strzalowych za¬ lezy ponadto od czasu trwania elektrycznego im¬ pulsu strzalowego, poniewaz wygenerowanie przez zapalarke tego impulsu o nadmiernie dlugim cza¬ sie trwania stanowi potencjalne zagrozenie wy¬ buchu metanu. Obecnie uszkodzenie lub obnizenie pojemnosci strzalowej zapalarek moze byc stwier¬ dzone podczas przeprowadzonych kontroli atesta- cyjnyeh zapalarek w wyspecjalizowanych zakla¬ dach, które odbywaja sie okresowo, lub po zawie¬ dzionym strzelaniu. Ze wzgledu na duza awaryj- !• ii 25 nosc sprzetu strzalowego stosowanie dotychczas zapalarek o obnizonych parametrach technicznych stanowi powazny problem techniczny i ekono¬ miczny.Celem wynalazku jest opracowanie podrecznego ukladu kontrolnego umozliwiajacego w sposób prosty i jednoznaczny dokonanie ustalenia pra¬ widlowej wielkosci i czasu trwania elektrycznego impulsu strzalowego badanej zapalarki elektrycz¬ nej.Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku przez opracowanie ukladu do kontroli zapalarek, wyposazonego w dwupolówkowy prostownik z opo¬ rowym dzielnikiem trzech rezystorów, polaczonym ze wspólnego punktu pierwszego rezystora i dru¬ giego rezystora poprzez diode do nieodwracajacego fazy pierwszego dyskryminatora sterujacego sa- mopodtrzymujacy sie klucz z optycznym sygnali¬ zatorem. Do wspólnego punktu drugiego rezystora i trzeciego rezystora sa przylaczone poprzez dru¬ ga diode równolegle pierwszy czasowy czlon z in- wertorem, drugi czasowy czlon, nieodwracajacy fazy drugi dyskryminator oraz odwracajacy faze trzeci dyskryminator. Wyjscie z inwertora i dru¬ giego dyskryminatora jest przylaczone do pierw¬ szego logicznego iloczynu, sterujacego drugi sa- mopodtrzymujacy sie klucz z drugim optycznym sygnalizatorem. Wyjscie z drugiego czasowego czlonu i trzeciego dyskryminatora jest przylaczo¬ ne do drugiego logicznego iloczynu, sterujacego 107 2373 107 237 4 trzeci samopodtrzymujacy sie klucz z trzecim op¬ tycznym sygnalizatorem.Uklad wedlug wynalazku umozliwia dyskrymi¬ nowanie elektrycznego impulsu strzalowego zapa¬ larki jednoczesnie na trzech róznych poziomach amplitud i porównywaniu odpowiadajacych im czasów trwania z czasami wzorcowymi. Powyzsze jest wystarczajace do kontroli wydajnosci strza¬ lowej zapalarki przez sprawdzenie wielkoscii cza¬ su trwania jej impulsu, pod zalozeniem w prak¬ tyce zawsze slusznym, ze elektryczny impuls strza¬ lowy zapalarki jest superpozycja tylko dwóch przebiegów, monotonicznie rosnacego i monofo¬ nicznie opadajacego. Amplitudy ewentualnych in¬ nych przebiegów' O charakterze oscylacyjnym sa pomijalnie male. 'i Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym przedstawiono schemat polaczen ukladu do kon¬ troli zapalarek.Uklad wedlug wynalazku zawiera prostownik PD z zaciskami wejsciowymi Zl i Z2 do podlacze¬ nia zacisków strzalowych zapalarki. Do wyjscia prostownika PD podlaczony jest oporowy dzielnik z trzech rezystorów Rl, R2 i R3. Z punktu wspól¬ nego pierwszego rezystora Rl i drugiego rezysto¬ ja R2 jest sterowany poprzez pierwsza diode Dl nieodwracajacy fazy pierwszy dyskryminator KI o progu dzialania, odpowiadajacemu wartosci zna¬ mionowej pradu szczytowego zapalarki, obciazonej rezystancja graniczna. Pierwszy dyskryminator KI steruje pierwszy samopodtrzymujacy sie klucz KS1, który wlacza do stanu swiecenia pierwszy optyczny sygnalizator Ll. Z punktu wspólnego drugiego rezystora R2 i trzeciego rezystora R3 sa sterowane poprzez druga diode D2 pierwszy cza¬ sowy czlon Tl, drugi czasowy czlon T2, nieodwra¬ cajacy fazy drugi dyskryminator K2 oraz odwra¬ cajacy faze trzeci dyskryminator K3. Logiczny iloczyn IL1, sterowany z pierwszego czasowego czlonu Tl poprzez inwertor II oraz bezposrednio z drugiego dyskryminatora K2 jest podlaczony do drugiego samopodtrzymujacego sie klucza KS2, który wlacza do stanu swiecenia drugi op¬ tyczny sygnalizator L2. Drugi logiczny iloczyn IL2, sterowany z drugiego czasowego czlonu T2 i z trze¬ ciego dyskryminatora K3 Jest podlaczony do trze¬ ciego samopodtrzymujacego sie klucza KS3, który wlacza do stanu swiecenia trzeci optyczny sygna¬ lizator L3.Uklad wedlug wynalazku jest prosty w obsludze.Po przylozeniu do zacisków Zl i Z2 elektrycznego impulsu strzalowego badanej zapalarki na anodach obu diod Dl i D2 pojawi sie impuls o polaryzacji dodatniej, który w przypadku dostatecznej ampli¬ tudy wysteruje pierwszy dyskryminator KI, co spowoduje wyzwolenie pierwszego klucza KS1 i wlaczenie na stale pierwszego optycznego sygna¬ lizatora LI. Swiadczy to o zdolnosci zapalarki do _ odpalenia duzej liczby zapalników w polaczeniu szeregowym. W tej samej chwili zostana wyzwolo¬ ne oba czasowe czlony Tl i T2, na których wyj¬ sciu pojawi sie jedynka logiczna. Czas trwania je¬ dynki logicznej na wyjsciu pierwszego czasowego czlonu Tl musi byc krótszy od minimalnego do¬ puszczalnego czasu trwania elektrycznego impulsu strzalowego badanej zapalarki. Czas trwania je¬ dynki logicznej na wyjsciu drugiego czasowego czlonu T2 musi byc nieznacznie dluzszy od maksy- 5 malnego dopuszczalnego czasu trwania elektrycz¬ nego impulsu strzalowego badanej zapalarki. Próg dzialania drugiego dyskryminatora K2 odpowiada wartosci pradu impulsu wzorcowego danego typu zapalarek na odcinku opadajacej czesci charakte¬ rystyki.Dla tak okreslonego progu dzialania czas trwa¬ nia jedynki logicznej na wyjsciu drugiego dyskry¬ minatora K2, -po przylozeniu do zacisków Zl i Z2 impulsu wzorcowego dla danego typu zapalarki, musi byc równy czasowi trwania jedynki logicz¬ nej ma wyjsciu wyzwalanego pierwszego czasowe¬ go czlonu Tl. Jezeli po przylozeniu do zacisków Zl i Z2 elektrycznego impulsu strzalowego bada¬ nej zapalarki czas trwania jedynki logicznej na wyjsciu drugiego dyskryminatora K2 bedzie dluz¬ szy od czasu trwania jedynki logicznej na wyj¬ sciu pierwszego czasowego czlonu Tl, to wówczas logiczny iloczyn IL1 zostanie spelniony. Spowo¬ duje to wyzwolenie drugiego klucza KS2 i tym sa¬ mym wlaczenie do swiecenia drugiego optyczne¬ go sygnalizatora L2. Oznacza to, ze energia elek¬ trycznego impulsu strzalowego zapalarki jest do¬ stateczna. Próg dzialania trzeciego dyskrymimato¬ ra K3 musi byc dobrany na niskim poziomie pra¬ du bezpiecznego. Jezeli czas trwania jedynki lo¬ gicznej na wyjsciu trzeciego dyskryminatora K3 bedzie krótszy od czasu trwania jedynki lo¬ gicznej na wyjsciu drugiego czasowego czlonu T2, to wtedy drugi logiczny iloczyn IL2 zostanie spel¬ niony, co spowoduje wyzwolenie trzeciego klucza KS3 i tym samym wlaczenie do stanu swiecenia trzeciego optycznego sygnalizatora L3. Oznacza to, ze ograniczenie czasu trwania elektrycznego im¬ pulsu strzalowego badanej zapalarki jest prawid¬ lowe. Stad stan prawidlowy kontrolowanej za- palarjki wystepuje wtenczas, gdy po wygenerowa¬ niu przez badana zapalarke elektrycznego impulsu strzalowego zaswieca sie wszystkie trzy optyczne sygnalizatory LI, L2 i L3.Uklad moze byc przystosowany do kontroli wiekszej ilosci zapalarek. Wtedy dla kazdego typu zapalarki nalezy przeznaczyc odrebny, wlasciwie dobrany ioporowy dzielnik trzech rezystorów Rl, R2 i R3.Zastrzezenie patentowe Uklad do kontroli zapalarek, znamienny tym, ze zawiera dwupolówkowy prostownik (PD) z oporo¬ wym dzielnikiem trzech rezystorów polaczonym ze wspólnego punktu pierwszego re¬ zystora (Rl) i drugiego rezystora (R2) poprzez pier¬ wsza diode (Dl) do nieodwracajacego fazy pierw¬ szego dyskryminatora (KI) sterujacego pierwszy samopodtrzymujacy sie klucz (KS1) z optycznym sygnalizatoreni OLI), oraz polaczonym ze wspólne¬ go punktu drugiego rezystora (R2) i trzeciego re¬ zystora (R3) poprzez druga diode (D2) równolegle do pierwszego czasowego czlonu (Tl) z inwertorem (II), dr.ugiego -czasowego czlonu (T2), nieodwraca¬ jacego fazy drugiego dyskryminatora (K2) i od¬ wracajacego faze trzeciego dyskryminatora (K3), 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60107 237 natomiast wyjscie z inwertora (II) i drugiego dy- skrymiinatora (K2) jest przylaczone do pierwszego logicznego iloczynu (IL1) sterujacego drugi samo- podtrzymujacy sie klucz (KS2) z drugim optycz¬ nymi sygnalizatorem (L2), zas wyjscie z drugiego czasowego czlonu (T2) i trzeciego dystaryminatara (K3) jest przylaczone do drugiego logicznego ilo- 6 czynu (IL2) sterujacego trzeci saimopodtrzymujacy sie klucz (KS3) z trzecim optycznym sygnalizato¬ rem (L3), przy czym czas trwania jedynki logicz¬ nej na wyjsciu drugiego czasowego czlonu (T2) jest dluzszy od czasu trwania jedynki logicznej na wyjsciu pierwszego czasowego czlonu (Tl), KS* ^ PL