Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy generator mocy o plynnie regulo¬ wanej czestotliwosci w poblizu 50 Hz, który jest przeznaczony do zasilania w czasie prób i badan aparatury kontrolno-pomiarowej i zabezpieczenio¬ wej. W szczególnosci generator ten ma zastosowa¬ nie pnzy badaniu, .skalowaniu i okresowej kontro¬ li podczestoitliwosciowych i nadczestotliwosciowych przekazników automatyki zabezpieczeniowej, oraz wszedzie tam, gdzie potrzebne jest zródlo prze¬ miennego napiecia o plyimnie regulowanej ampli¬ tudzie w zakresie od 0 do 120 V i nastawianej czestotliwosci w granicach 45 do 55 Hz z do¬ kladnoscia do 0,01 Hz przy obciazeniu rzedu 100 W.Stan techniki. Przedstawicielem znanych ge¬ neratorów o podobnym przeznaczeniu jest na przy¬ klad generator G-50. Do podstawowych podzespo¬ lów tego generatora naleza wzbudnica, wzmac¬ niacz napieciowy, odwracacz fazy, wzmacniacz mocy, zasilacz oraz przekaznik czasowy, który opóznia izalaczanie napiecia anodowego o czas niezbedny na nagrzanie lamp. Generator ten jest malo odporny na przeciazenia, które z reguly powoduja uszkodzenia drogich i trudnodostep¬ nych lamp we wzmacniaczu mocy.Ponadto lampy ulegaja uszkodzeniu w czasie transportu generatora, który ze wzgledu na jego przeznaczenie czesto musi byc przewozony. Rów¬ niez konstrukcja ukladowa przy obecnym stanie techniki jest przestarzala. 10 15 Istota wynalazku. Generator wedlug wyna¬ lazku, oprócz znanych podzespolów, lecz wyko¬ nanych na elementach pólprzewodnikowych, za¬ wiera uklad zabezpieczenia przed przeciazeniem, który w postaci czlonu ograniczajacego wydajnosc pradowa zasilacza, jest wlaczony w obwód zasi¬ lania wzmacniacza mocy. Zabezpieczenie to jest wyposazone w optyczny sygnalizator przeciazenia.Ponadto generator zawiera uklad stalopradowego sprzezenia zwrotnego obejmujacy wzmacniacz mo¬ cy, oraz uklad glebokiego nieliniowego sprzezenia zwrotnego obejmujacy wzmacniacz napieciowy, uklad symetryzujacy, wzmacniacz mocy oraz tran¬ sformator wyjsciowy.W ukladzie stalopradowego sprzezenia zwrotne¬ go znajduje sie przerzutnik zasilany z prostownika dwupolówkowego podlaczonego do jednego z wtór¬ nych uzwojen transfor/maitora wyjsciowego, przy czym wyjscie przerzutnika jest polaczone z wej¬ sciami sterujacymi wzmacniacza mocy poprzez re¬ zystory i kondensatory.Obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego zamy¬ ka sie przez jedno z uzwojen wtórnych transfor¬ matora . wyjsciowego, rezystor, kondensator, ele¬ ment nieliniowy oraz rezystor w obwodzie emi¬ tera tranzystora wzmacniacza napieciowego. Jako element nieliniowy korzystne jest zastosowanie dwóch diod polaczonych przeciwrównolegle.. Zastosowanie zabezpieczenia przed przeciaze¬ niem z optyczna sygnalizacja przeciazenia, zapo- 107 1833 107 183 4 biega uszkodzeniom generatora w wyniku po¬ wstania przeciazen lub zwarc na zaciskach wyj¬ sciowych generatora. Natomiast stalopradowe fprzezenie zwrotne zabezpiecza generator przed pojawieniem sie na jego wyjsciu zbyt wysokiego napiecia w przypadku wylaczenia obciazenia, zas ujemne sprzezenie zwrotne zapewnia stabilnosc i zmniejsza (znieksztalcenie napiecia wyjsciowego.Objasnienie rysunku. Przykladowy uklad gene¬ ratora wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku. Na fig. 1 przedstawiono schemat blo¬ kowy generatora oraz schematy ideowe obu ukla¬ dów sprzezenia zwrotnego i wzmacniacza mocy, zas na fig."2 przedstawiono schemat ideowy ukladu zabezpieczenia przed przeciazeniem wraz z czlo¬ nem sygnalizacji optycznej przeciazenia.Przyklad wykonania wynalazku. Wzbudnica 1, poprzez separator 2 jest polaczona z wejsciem wzmacniacza napieciowego 3, którego wyjscie jest polaczone poprzez separator 4 z wejsciami wzmac¬ niacza mocy 5 obciazonego transformatorem wyj¬ sciowym 6. Punkt symetrii pierwotnego uzwojenia transformatora wyjsciowego 6 jest polaczony z zasilaczem 7 poprzez uklad 8 zabezpieczenia przed przeciazeniem, który jest wyposazony w optyczny sygnalizator przeciazenia 9.Jedno z wtórnych uzwojen transformatora wyj¬ sciowego 6 jest szeregowo polaczone z elementa¬ mi ukladu 10 glebokiego ujemnego sprzezenia zwrotnego. Elementami tymi sa rezystor Rl, kon¬ densator Cl oraz element nieliniowy w postaci dwóch diod Dl, D2 polaczonych w ukladzie prze- ciwrównoleglym. Do drugiego wtórnego uzwoje¬ nia transformatora wyjsciowego 6 jest podlaczony uklad 11 stalopradowego sprzezenia zwrotnego, zas trzecie wtórne uzwojenie jest polaczone po¬ przez uklad wyjsciowy 12 z zaciskami wyjscio¬ wymi generatora.Uklad 8 zabezpieczenia przed przeciazeniem, którego schemat ideowy przedstawia fig 2, zawie¬ ra tranzystor T8, który jest szeregowo wlaczony w obwód zasilania wzmacniacza mocy 5, zespól elementów do kontroli pradu z rezystorami Rl— R3 i tranzystorem T9, oraz zespól elementów do kontroli napiecia, w sklad -którego wchodzi dioda Zenera D i tranzystor T10. Baza tranzystora T8 jest polaczona z wyjsciami zespolów kontroli pra¬ du i napiecia.Z ukladem 8 zabezpieczenia przed przeciaze¬ niem wspólpracuje optyczny sygnalizator przecia¬ zenia 9. Sklada sie on z przerzutnika zbudowa¬ nego na tranzystorach Tl, T2 oraz z zarówki syg¬ nalizacyjnej 1& Wejscie sterujace przerzutnika jest równolegle podlaczone do rezystora R3.Podstawowym podzespolem ukladu 11 stalopra¬ dowego sprzezenia zwrotnego jest przerzutndk Schmitta zbudowany na tranzystorach T6, T7.Wejscie sterujace tego przerzutnika jest podla¬ czone poprzez ogranicznik napiecia zlozony z re¬ zystora R2 i diody Zenera D7 oraz dwupolówko- wy prostownik D3-S-D6 do jednego z wtórnych uzwojen transformatora wyjsciowego 6. Spadek napiecia na rezystorze R5, który znajduje sie w obwodzie kolektora tranzystora T6, jest doprowa¬ dzony poprzez rezystor R9, diode D9 oraz rezy¬ story RIO i Rll do obu wejsc przeciwsobnego wzmacniacza mocy 5.Zastosowanie ukladu 8 zabezpieczenia przed przeciazeniem wraz z optycznym sygnalizatorem przeciazenia 9, oraz dwóch ukladów sprzezenia zwrotnego, znacznie poprawia parametry eksplo¬ atacyjne generatora.W szczególnosci uklad 8 zabezpieczenia przed przeciazeniem, którego istota dzialania polega na zwiekszeniu rezystancji w obwodzie zasilania wzmacniacza mocy 5 w przypadku, gdy prad w tym obwodzie przekroczy ustalona wielkosc, daje niezawodne zabezpieczenie przed uszkodzeniem elementów w stopniu wyjsciowym generatora. Na¬ tomiast uklad 11 stalopradowego sprzezenia zwrot¬ nego, poprzez zmiane punktu pracy tranzystorów wzmacniacza mocy 5, zmniejsza wspólczynnik wzmocnienia tego wzmacniacza 5 a tym samym ogranicza amplitude napiecia wyjsciowego gene¬ ratora w przypadku, gdy w nieobciazonym gene¬ ratorze amplituda tego napiecia przekroczy za¬ dana wielkosc.Zastosowanie w generatorze ukladu 10 glebo¬ kiego ujemnego sprzezenia zwrotnego, w którego obwodzie znajduje sie nieliniowy element w po¬ staci przeciwrównolegle polaczonych dwóch diod Dl, D2, ma na celu zmniejszenie znieksztalcen nieliniowych napiecia wyjsciowego oraz poprawie¬ nie stabilnosci stopni wzmacniajacych.Zastrzezenia patentowe 1. Tranzystorowy generator mocy, zwierajacy zasilacz, wzbudnice, wzmacniacz napieciowy, uklad symetryzujacy i wzmacniacz mocy, znamienny tym, ze zawiera uklad (8) zabezpieczenia przed przeciazeniem, który jest wlaczony w obwód za¬ silania wzmacniacza mocy (5) i sklada sie z czlo¬ nu (8) ograniczajacego wydajnosc pradowa zasi¬ lacza (7) i z czlonu (9) sygnalizacji optycznej, a ponadto zawiera uklad (11) stalopradowego sprzezenia zwrotnego obejmujacego wzmacniacz mocy (5), oraz uklad (10) glebokiego nieliniowe¬ go ujemnego sprzezenia zwrotnego obejmujacego wzmacniacz napieciowy (3), uklad symetryzujacy (4), wzmacniacz mocy (5) i transformator wyj¬ sciowy (6). 2. Tranzystorowy generator mocy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad (11) stalopra¬ dowego sprzezenia zwrotnego stanowi przerzutnik zasilany z dwupolówkowego prostownika podla¬ czonego do oddzielnego wtórnego uzwojenia tran¬ sformatora (6) wyjsciowego, przy czym wyjscie przerzutnika jest polaczone poprzez rezystor (R9), diode (D9) oraz rezystory (RIO, Rll) z wejsciami sterujacymi Wzmacniacza mocy (5). 3. Tranzystorowy generator mocy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad (10) glebokie¬ go nieliniowego ujemnego sprzezenia zwrotnego stanowi obwód utworzony z szeregowego polacze¬ nia oddzielnego uzwojenia wtórnego transforma¬ tora (6) wyjsciowego, rezystora (Rl), kondensatora (Cl), elementu nieliniowego najkorzystniej prze¬ ciwrównolegle polaczonych diod (Dl, D2) oraz re¬ zystora wlaczonego w obwód emitera tranzystora (T3) we wzmacniaczu napieciowym (3). ii u 30 35 A0 45 60 65 m107 183 Uvy V T* i Y WY P 4 fte.2- PL