Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania jakosciowego i ilosciowego czastek aerozolowych, wystepujacych w gazach polegajacy na frakcjonowanej filtracji gazu przy zastosowaniu filtrów ze szkla spiekanego, ze szczególnym uwzglednieniem oznaczania czastek aerozolowych kwasu siarkowego. Znajomosc stezenia wagowego i dyspersyjnosci czastek aerozolowych wystepujacych-w gazach i stanowiacych zanieczyszcze¬ nia tych gazów jest bardzo wazna przy projektowaniu i^rzadzen i sposobów oczyszczania gazów z tych zanieczyszczen. Dotychczas znane sa nastepujace metody oznaczania zawartosci czastek aerozolowych w gazach z równoczesnym okresleniem ich rodzaju oznaczenie przy pomocy impaktorów kaskadowych róznego rodzaju, ppmiary z wykorzystaniem techniki optycznej, pomiary w których wykorzystuje sie sile odsrodkowa, pomiary z wykorzystaniem techniki laserowej oraz pomiary przy pomocy termicznych urzadzen stracajacych.Tylko nieliczne z wymienionych metod moga znalezc zastosowanie w pomiarach przemyslowych. W po¬ miarach przemyslowych znalazly zastosowanie metody wykorzystujace sile odsrodkowa. W metodach tych czasteczki aerozolowe o okreslonej frakcji wydzielane sa w odpowiednio do tej frakcji zaprojektowanym cyklonie a pozostala czesc wydzielona jest na odpowiednim filtrze. Wada tej metody jest to, ze przy jej pomocy mozna uzyskiwac jedynie rozdzial frakcyjny stosunkowo duzych czastek tj. wiekszych od ok. 5/im. W pomiarach przemyslowych znalazly ponadto zastosowanie strumieniowe separatory zwane impaktorami kaskadowymi.Zasada dzialania tego przyrzadu oparta jest na bezwladnosciowym osadzaniu czastek aerozolowych na plaszczyznach omywanych strumieniem gazu. W przyrzadzie gaz przeplywa przez kilka szeregowo ustawionych dysz o malejacej srednicy otworów. Naprzeciw kazdej z dysz umieszczony jest odpowiedni talerzyk, w który uderza strumien gazu. Na talerzyku tym osadzaja sie czastki mgly o okreslonej wielkosci. Przy oznaczeniach ^dyspersyjnosci czastek aerozolowych za pomoca impaktora kaskadowego wystepuja bledy spowodowane tym, ze grubsze krople uderzajac o przednie przegrody, ulegaja rozbiciu na drobniejsze kropelki i trafiajac na nastepne przegrody podwyzszaja mierzony tam udzial kropel o malych srednicach. Impaktory kaskadowe posiadaja te niedogodnosc, ze wymagaja indywidualnego wykonawstwa przyrzadu oraz, ze stosunkowo klopotliwe jest samo2 107 170 wykonawstwo pomiarów przy pomocy tego przyrzadu. Ponadto przy rozbiciu czastek na wiecej niz dwie frakcje wystepuja bledy wynikajace z koagulacji czastek aerozolowych wywolanej przeplywem gazu z duza predkoscia przez dysze. Przy projektowaniu urzadzen do wydzielania z gazu cieklych czastek aerozolowych i przy ocenie ich dzialanie wystarczajaca jest poza znajomoscia ilosciowa tych czastek w gazie znajomosc jakosciowa tych czastek z rozbiciem na dwie frakcje, przy czym zakres rozdzialu frakcyjnego musi byc odpowiednio dobrany dla okreslonego rodzaju aerozolu. Celem niniejszego wynalazku bylo opracowanie takiego sposobu oznaczania w gazie cieklych czastek aerozolowych takich jak czastki mgly kwasu siarkowego, kwasu fosforowego, kwasu solnego i innych, która pozwalalaby na oznaczenie ilosciowe wyrazone masa tych czastek w jednostce objetosci gazu oraz jakosciowe, okreslajace procentowa zawartosc czastek mgly przy podziale na przynajmniej dwie frakcje rózniace sie wielkoscia czastek z mozliwoscia regulacji zakresu tego podzialu obejmujacego równiez czastki drobne to jest rzedu 1/Ltm i mniejsze. r Wedlug wynalazku analize ilosciowa i skladu frakcyjnego czastek aerozolowych kwasnych cieczy ptewadzi sie przepuszczajac analizowany gaz przez zestaw zlozony z przynajmniej dwóch filtrów ze szkla spiekanego z predkoscia liniowa wieksza od 0,1 m/s zaleznie od zakresu rozdzialu frakcyjnego czastek mgly, przy czym jak do 30/im.-Nastepny filtr w zestawie posiada pory o srednicach minimum dwukrotnie mniejszych od srednicy por w filtrze poprzedzajacym. Zakres rozdzialu frakcyjnego czastek zalezy od doboru predkosci przeplywu gazu przez filtry oraz od porowatosci zastosowanych filtrów. Po przepuszczeniu okreslonej objetosci gazu zestaw nalezy rozmontowac i nastepnie poszczególne filtry przeplukac woda destylowana do odczynu obojetnego, po czym okresla sie zawartosc kwasu w popluczynach odrebnie z kazdego filtru, najkorzystniej metoda miareczko¬ wania. Wynik miareczkowania odnosnie sumarycznej ilosci kwasu zebranego na wszystkich filtrach, podzielony przez ilosc przeciagnietego gazu okresla mase czastek mgly rozproszonej w jednostce objetosci analizowanego gazu. Z ilosci kwasu oznaczonego w popluczynach z poszczególnych filtrów okresla sie procentowa zawartosc poszczególnych frakcji czastek mgly wydzielonych na tych filtrach. O rodzaju czastek wydzielonych na poszczególnych filtrach decyduje odpowiedni dobór porowatosci tych filtrów oraz predkosc przeplywu gazu.Sposób wedlug wynalazku objasniony jest blizej na zalaczonym rysunku i w ponizszym przykladzie.P rz y k l ad. Gaz zawierajacy czastki mgly kwasu siarkowego pobierany jest do analizy w sposób izokinetyczny sonda szklana 1 zakonczona fajka. Sonda umieszczona jest w otworze gazociagu 2 a otwór sondy skierowany jest prostopadle do kierunku przeplywu gazu. Sonda polaczona jest z filtrem szklanym 3 posiadajacym porowata plytke ze szkla spiekanego w której pory maja srednice 120—140/im. Filtr ten z kolei polaczony jest z nastepnym filtrem 4 posiadajacym porowata plytke ze szkla spiekanego, w której pory maja srednice 11 do 13/im. Za filtrami znajduje sie pluczka 5 z woda, w której absorbowane sa zanieczszczenia gazowe. Gaz w ilosci 0,8m3/h przeciagany jest przez zestaw pompa prózniowa 6 i nastepnie tloczony do gazomierza 7.W opisanym tu przykladzie przy przeciaganiu analizowanego gazu przez zestaw analityczny na filtrze pierwszym wydzielone sa czastki mgly wieksze od 0,5/im, natomiast na filtrze drugim pozostale czastki.Zawartosc mgly H2S04 w gazie z podzialem na obie frakcje okresla sie na podstawie analizy acydymetrycznej roztworów otrzymanych z przeplukiwania poszczególnych elementów zestawu. Przy zawartosci mgly w gazie powyzej 2 g/Nm3 nalezy gaz przeciagac przez ok. 5 minut, przy zawartosci do ok. 50 mg/Nm3 do ok. 1,5 g/Nm3 przez ok. 10 minut a przy zawartosci ponizej 30 mg/Nm3 przez okres ok. 15 minut.Zastrzezenie patentowe Sposób oznaczania ilosciowego i jakosciowego czastek aerozolowych cieczy kwasnych w gazie przy zastosowaniu filtrów ze szkla spiekanego, znamienny tym, ze analizowany gaz przepuszcza sie przez zestaw zlozony szeregowo z przynajmniej dwóch filtrów ze szkla spiekanego, w którym wielkosc por pierwszego filtra jest mniejsza od 300 /im lecz nie mniejsza od 30 /im, w którym wielkosc por kazdego nastepnego filtra jest przynajmniej dwukrotnie mniejsza od wielkosci por filtra poprzedzajacego i przy przeplywie gazu przez te filtry z predkoscia wieksza od 0,1 m/s na kazdym z tych filtrów wydzielane sa czastki mgly o okreslonych srednicach, po czym filtry sa przeplukiwane a nastepnie analizowana jest miareczkowo lub w inny sposób ilosc kwasu wydzielonego na kazdym z tych filtrów.107 170 PL