Przedmiotem wynalazku jest uklad komutacji pradu magnesujacego dla zdejmowania krzywej magneso¬ wania i normalnej petli histerezy.Obecnie do komutacji pradu magnesujacego stosuje sie klasyczny uklad w którym zmiana kierunku pradu w uzwojeniu magnesujacym odbywa sie za pomoca przelacznika kierunku pradu. Czynnosc ta jest niezbedna gdyz obieg petli histerezy, a wiec i krzywej magnesowania ustala sie dopiero po kilkakrotnym przemagnesowa- niu. Znany uklad do komutacji pradu magnesujacego zawiera zródlo pradu stalego, rezystory nastawcze umozliwiajace nastawienie zadanej wartosci pradu w uzwojeniu magnesujacym oraz przelacznik blyskawiczny kierunku pradu. Wspomniany uklad sluzyjedynie do wyznaczania krzywej magnesowania.Wyznaczanie calej krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy wymaga wykonania kilkakrotnych zmian polaczen w ukladzie pomiarowym. Dodatkowe czynnosci laczeniowe przy duzej liczbie punktów pomiarowych podczas wyznaczania calej krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy sa klopotliwe dla wykonujacego pomiary, wymaga to od pracownika wysokich kwalifikacji.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu komutacji pradu magnesujacego, który pozwala na wyznaczanie calej krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy bez koniecznosci wprowadzania zmian polaczen w ukladzie pomiarowym,, Cel ten osiagnieto przez opracowanie ukladu, który zawiera glówne zasilajace zródlo pradu polaczone z roboczymi zaciskami wejsciowymi stycznika ujemnego kierunku pradu oraz z roboczymi zaciskami wejscio¬ wymi stycznika dodatniego pradu. Odpowiednie robocze zaciski wyjsciowe stycznika dodatniego kierunku pradu i stycznika ujemnego kierunku pradu polaczone sa równolegle. Z kolei jeden z roboczych zacisków wyjsciowych stycznika dodatniego kierunku pradu i stycznika ujemnego kierunku pradu polaczonyjest do pierwszego zacisku uzwojenia magnesujacego nawinietego na próbke, natomiast drugi roboczy zacisk wyjsciowy stycznika dodatnie¬ go kierunku pradu i stycznika ujemnego kierunku pradu polaczony jest z polaczonymi równolegle roboczymi zaciskami wejsciowymi stycznika rosnacego pradu i stycznika malejacego pradu.Nastepnie roboczy zacisk wyjsciowy stycznika rosnacego pradu jest polaczony do suwaka rezystora nastawczego rosnacego pradu, zas roboczy zacisk wyjsciowy stycznika malejacego pradu polaczony jest do2 106 980 suwaka rezystora nastawczego malejacego pradu. Poczatki zacisków rezystora nastawczego rosnacego pradu i rezystora nastawczego malejacego pradu sa polaczone równolegle i z drugim zaciskiem uzwojenia magnesujacego nawinietego na próbce magnetycznej.Sterowanie ukladu odbywa sie z wlasnego zródla zasilajacego, którego jeden biegun polaczony jest z jednym zaciskiem kazdej cewki styczników i pomocniczego przekaznika, zas drugi biegun polaczony jest z pierscieniem slizgowym przelacznika komutacyjnego oraz ze stykiem przelaczajacym pomocniczego przekaz¬ nika. Styk normalnie zamkniety pomocniczego przekaznika polaczony jest szeregowo ze stykiem normalnie zamknietym stycznika malejacego pradu i drugim zaciskiem cewki stycznika rosnacego pradu, zas styk normalnie otwarty pomocniczego przekaznika polaczony jest szeregowo ze stykiem normalnie zamknietym stycznika rosnacego pradu i druga kc^icówka cewki stycznika malejacego pradu.Przelacznik komutacyjny ma dwie szczotki osadzone srednicowo na osi o pieciu polozeniach. Kazde polozenie szczotki posiada wyprowadzony jeden zacisk. Pierwszy i drugi lewy górny zacisk sa polaczone równolegle i poprzez styk normalnie zamkniety stycznika ujemnego kierunku pradu z drugim zaciskiem cewki stycznika dodatniego kierunku pradu. Trzeci i czwarty prawy górny zacisk sa polaczone równolegle i poprzez normalnie zamkniety styk stycznika dodatniego kierunku pradu z drugim zaciskiem cewki stycznika ujemnego kierunku pradu. Piaty i szósty dolny zacisk sa polaczone równolegle i z drugim zaciskiem cewki przekaznika pomocniczego.Równolegle do dodatkowego zródla zasilania wlaczone jest uzwojenie pierwotne transformatora sygnaliza¬ cyjnego, natomiast do uzwojenia wtórnego jest polaczona równolegle lampka sygnalizujaca zalaczenie napiecia do obwodu sterowania. Jeden zacisk uzwojenia wtórnego transformatora sygnalizacyjnego polaczony jest z jednym zaciskiem kazdej lanipki sygnalizacyjnej, natomiast drugi zacisk uzwojenia wtórnego transformatora sygnalizacyjnego polaczony jest z kazdym normalnie otwartym wejsciowym stykiem pomocniczym kazdego stycznika. Normalnie otwarty wyjsciowy styk pomocniczy kazdego stycznika polaczony jest oddzielnym przewodem z przynalezna kazdemu stycznikowi lampka sygnalizujaca jego stan zalaczenia. Uklad ten ma zastosowanie w zakladach produkcyjnych wytwarzajacych materialy ferromagnetyczne stosowane w elektrotech¬ nice do budowy maszyn, transformatorówi aparatów elektrycznych z którego pobiera sie odcinki próbne z partii na próbki do wyznaczania krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy.Zaleta ukladu jest wzrost szybkosci i dokladnosci komutacji poniewaz w czasie zdejmowania krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy komutacja pradu odbywa sie za pomoca jednego przelacznika komutacyjnego, a ponadto istnieje mozliwosc komutacji pradu od najmniejszych wartosci do dowolnie duzych wartosci wymaganych w praktyce.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia uklad zasilania pradu magnesujacego, a fig. 2 uklad sterowania.W sklad ukladu zasilania pradu wchodzi glówne zasilajace zródlo 37 pradu, które polaczone jest ze stycznikiem 7 dodatniego kierunku pradu i stycznikiem 8 ujemnego kierunku pradu, które sluza do zmiany kierunku pradu w uwojeniu 39 magnesujacym, podczas gdy stycznik 9 rosnacego pradu i stycznik 10 malejacego pradu sluza do zmiany wartosci pradu w uzwojeniu 39. W obwód ze stykiem 9 rosnacego pradu polaczony jest szeregowo rezystor 20 nastawczy rosnacego pradu sluzacy do nastawienia wartosci pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym, zas ze stycznikiem 10 malejacego pradu polaczony jest szeregowo rezystor 21 nastawczy malejacego pradu sluzacy do nastawiania wartosci pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym. Uzwojenie 39 magnesujace nawiniete na próbke 40 magnetyczna wlaczone jest w obwód miedzy polaczone równolegle poczatki rezystora 20 nastawczego rosnacego pradu i rezystora 21 nastawczego malejacego pradu oraz polaczone równolegle odpowiednie zaciski wyjsciowe stycznika 7 dodatniego kierunku pradu i stycznika 8 ujemnego kierunku pradu.Uklad sterowania ma wlasne zasilajace zródlo 38, do którego polaczone jest równolegle uzwojenie pierwotne transformatora 12 sygnalizacyjnego. Uzwojenie wtórne transformatora 12 sygnalizacyjnego polaczone jest równolegle z: lampka 13 sygnalizacyjna, lampka 14 sygnalizujaca zamkniecie normalnie otwartego styku 22 stycznika 7 dodatniego kierunku pradu, lampke 15 sygnalizujaca zamkniecie normalnie otwartego styku 23 stycznika 8 ujemnego kierunku pradu, lampke 16 sygnalizujaca zamkniecie normalnie otwartego styku 24 stycznika 9 rosnacego pradu, lampke 17 sygnalizujaca zamkniecie normalnie otwartego styku 25 stycznika 10 malejacego pradu. Cewka 26 stycznika 9 rosnacego pradu polaczona jest z normalnie zamknietym stykiem 27 stycznika 10 malejacego pradu i normalnie zamknietym stykiem 28 pomocniczego przekaznika 11 polaczona jest równolegle do wlasnego zasilajacego zródla 38. Cewka 29 stycznika 10 malejacego pradu polaczona z normalnie zamknietym stykiem 30 stycznika 9 rosnacego pradu i normalnie otwartym stykiem 28 pomocniczego przekaznika 11 podlaczona jest równolegle do wlasnego zasilajacego zródla 38. Przelacznik 18 komutacyjny106980 3 sluzy do zmiany kierunku i wartosci pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym. Pierscien 31 slizgowy po którym slizgaja sie szczotki 19 polaczony jest z jednym biegunem wlasnego zasilajacego zródla 38. Zaciski lewe górne 1 pierwszy i 2 drugi przelacznika 18 komutacyjnego polaczone sa równolegle i poprzez normalnie zamkniety styk 32 stycznika 8 ujemnego kierunku pradu z cewka 33 stycznika 7 dodatniego kierunku pradu oraz z drugim biegunem wlasnego zasilajacego zródla 38.Zaciski prawe górne 3 trzeci i 4 czwarty przelacznika 18 komutacyjnego polaczone sa równolegle i poprzez normalnie zamkniety styk 34 stycznika 7 dodatniego kierunku pradu z cewka 35 stycznika 8 ujemnego kierunku pradu oraz drugim biegunem wlasnego zasilajacego zródla 38. Zaciski dolne 5 piaty i 6 szósty przelacznika 18 komutacyjnego polaczone sa równolegle i z cewka 36 pomocniczego przekaznika 11 oraz z jednym biegunem wlasnego zasilajacego zródla 38.Komutacja pradu magnesujacego w celu ustalenia sie krzywej magnesowania i normalnej petli histerezy w próbce 40 magnetycznej z nawinietym uzwojeniem 39 magnesujacym odbywa sie w ten sposób, ze rezystorem 20 nastawczym rosnacego pradu i rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie minimalna wartosc pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym w przelaczniku 18 komutacyjnym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 2 w polozenie 3 uzyskujac przez to zmiane kierunku pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie na przemian stycznika 7 dodatniego kierunku pradu lub stycznika 8 ujemnego kierunku pradu, z kolei rezystorem 20 nastawczym rosnacego pradu i rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie wieksza wartosc pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 2 w polozenie 3. Nastawiajac nastepnie kolejno rosnace wartosci pradu i postepujac w ten sam sposób dochodzi sie do nastawienia w uzwojeniu 39 magnesujacym maksymalnej wartosci pradu, któremu odpowiada wartosc indukcji nasycenia w próbce 40 magnetycznej dla dodatniego kierunku pradu. * . .Nastepnie szczotki 19 przestawia sie z polozenia 2 w polozenie 1, a rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie prad o mniejszej wartosci w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 1 w polozenie 2, uzyskuje sie przez to dwie rózne wartosci pradu nastawiona i maksymalna w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie na przemian stycznika 9 rosnacego pradu lub stycznika 10 malejacego pradu. Z kolei rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie kolejna mniejsza wartosc pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 1 w polozenie 2.Nastawiajac nastepnie kolejno malejace wartosci pradu i postepujac w ten sam sposób dochodzi sie do nastawienia w uzwojeniu 39 magnesujacym minimalnej wartosci pradu, nastepnie przestawiajac szczotki 19 z polozenia 1 w polozenie 0 otrzymuje sie dodatnia wartosc indukcji remanentu w próbce 39 magnetycznej.Z kolei przestawiajac szczotki 19 z polozenia 0 w polozenie 4 uzyskuje sie zmiane kierunku pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie stycznika 8 ujemnego kierunku pradu, po czym rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie nastepna wieksza wartosc pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym i potem przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 4 w polozenie 3 uzyskujac przez to zmiane wartosci pradu nastawiona i maksymalna w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie na przemian stycznika 9 rosnacego pradu lub stycznika 10 malejacego pradu.Nastawiajac kolejno rosnace wartosci pradu i postepujac w ten sam sposób dochodzi sie do nastawienia w uzwojeniu 39 magnesujacym maksymalnej wartosci pradu, któremu odpowiada wartosc indukcji nasycenia dla ujemnego kierunku pradu. Nastepnie rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie prad o mniejszej wartosci w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 4 w polozenie 3 uzyskuje sie przez to dwie rózne wartosci pradu nastawiona i maksymalna w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie na przemian stycznika 9 rosnacego lub stycznika 10 malejacego pradu.Nastawiajac kolejno mniejsze wartosci pradu i postepujac w ten sam sposób dochodzi sie do nastawienia w uzwojeniu 59 magnesujacym minimalnej wartosci pradu, nastepnie przestawiajac szczotki 19 z*polozenia 4 w polozenie 0 otrzymuje sie ujemna wartosc indukcji w\próbce 40 magnetycznej. Z kolei przestawiajac szczotki 19 z polozenia 0 w polozenie 1 otrzymuje sie zmiane kierunku pradu w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie stycznika 7 dodatniego kierunku pradu.Nastepnie rezystorem 21 nastawczym malejacego pradu nastawia sie prad o wiekszej wartosci w uzwojeniu 39 magnesujacym, po czym przestawia sie kilkakrotnie i cyklicznie szczotki 19 z polozenia 1 w polozenie 2, uzyskuje sie przez to dwie rózne wartosci pradu, nastawiona i maksymalna w uzwojeniu 39 magnesujacym poprzez zalaczanie na przemian stycznika 9 rosnacego pradu i stycznika 10 malejacego pradu. Nastawiajac kolejno wieksze wartosci pradu i postepujac w ten sam sposób dochodzi sie do nastawienia w uzwojeniu 39 magnesujacym maksymalnej wartosci pradu, któremu odpowiada indukcja nasycenia dla dodatniego kierunku pradu.4 106 980 Zastrzezeniepatentowe / Uklad komutacji pradu magnesujacego posiadajacy glówne zasilajace zródlo, przelacznik blyskawiczny do zmiany kierunku pradu, rezystory nastawcze sluzace do nastawiania wartosci pradu w uzwojeniu magnesujacym nawinietym na próbke magnetyczna, znamiennny tym, ze ma uklad zasilania pradu oraz uklad sterowania polaczone ze soba cewkami (33, 35, 26, 29) styczników (7, 8, 9, 10), przy czym uklad zasilanisma stycznik (7) dodatniego kierunku pradu, stycznik (8) ujemnego kierunku pradu, których jedne robocze zaciski wyjsciowe polaczone sa z uzwojeniem (39) magnesujacym, a drugie z równolegle polaczonymi roboczWii zaciskami wejsciowymi stycznika (9) rosnacego pradu i stycznika (10) malejacego pradu, zas roboczy zacisk wyjsciowy stycznika (9) rosnacego pradu jest polaczony do suwaka rezystora (20) nastawczego rosnacego pradu, natomiast roboczy zacisk wyjsciowy stycznika (10) malejacego pradu jest polaczony do suwaka rezystora (zl) malejacego pradu, przy czym poczatki zacisków rezystora (20) nastawczego rosnacego pradu i rezystora (21) nastawczego malejacego pradu sa polaczone z drugim zaciskiem uzwojenia (39) magnesujacego, natomiast uklad sterowania ma wlasne zasilajace zródlo (38) do którego podlaczony jest równolegle obwód w sklad którego wchodza polaczone szeregowo pierscien (31) slizgowy, szczotki (19) obrotowe i zacisk (1) pierwszy, zacisk (2) drugi, styk (32) normalnie zamkniety stycznika (8) ujemnego kierunku pradu, cewka (33) stycznika (7) dodatniego kierunku pradu, oraz czesc drugiego obwodu w sklad którego wchodza zacisk (3) trzeci, zacisk (4) czwarty polaczony ze stykiem (34) normalnie zamknietym stycznika (7) dodatniego kierunku pradu i cewka (35) stycznika (8) ujemnego kierunku pradu oraz czesc trzeciego obwodu w sklad którego wchodza zacisk (5) piaty, zacisk (6) szósty polaczony z cewka (36) przekaznika (11) pomocniczego jak równiez obwód, który zawiera styk (28) normalnie zamkniety przekaznika (11) pomocniczego polaczony ze stykiem (27) normalnie zamknietym stycznika (10) malejacego pradu i cewka (26) stycznika (9) rosnacego pradu, lub styk (28) normalnie- otwarty przekaznika (11) pomocniczego polaczonego ze stykiem (10) normalnie zymknietym stycznika (9) rosnacego pradu i cewka (29) stycznika (10) malejacego pradu.-C-i 37- 1* ©J^O—— J3=£ \-X-^ Cl F'f1106 980 Fig.2 PL