Przedmiotem wynalazku jest mechanizm elewa¬ cji lunety niwelatora libellowego, w którym ruch obrotowy zamieniany jest na posuwisty, prosto¬ padly do osi wokól której odbywa sie obrót.Obecnie zadanie to spelniaja najczesciej mecha¬ nizmy krzywkowe. W mechanizmach tych t ruch obrotowy pokretki powoduje ruch posuwisty sru¬ by, która nastepnie popycha krzywke powodujac obrót jej wokól osi. Dzieki obrotowi krzywki, ko¬ lek wspólpracujacy z jej powierzchnia robocza wykonuje zalozony ruch posuwisty. W takim roz¬ wiazaniu poszczególne mechanizmy sa ze soba luz¬ no powiazane, a wystepujace z tego powodu luzy sa bardzo trudne do skasowania. Powoduje to ko¬ niecznosc rozbudowy \mechanizmu, co z kolei kom¬ plikuje tak wykonawstwo, jak i montaz opisanego mechanizmu. Jedna z zasadniczych wad mecha¬ nizmów krzywkowych jest ich czulosc na nieli¬ niowosc powierzchni roboczej krzywki, co w do¬ kladnych urzadzeniach powoduje powstawanie do¬ datkowych bledów dzialania. Wada jest takze o- graniczona, ze wzgledu na mozliwosc wystepowa¬ nia nieliniowosci powierzchni roboczej krzywki, wielkosc spadku, wig której wykonana jest krzyw¬ ka, a co za tym idzie i ograniczona czulosc me¬ chanizmu. Wszystkie próby zwiekszania czulosci takiego mechanizmu prowadza do jego rozbudo¬ wy i koniecznosci kompletnego przekonstruowa¬ nia. Mechanizmy te odznaczaja sie duzymi gaba- 3< 10 15 20 25 rytami z tendencja rozbudowy w kierunku piono¬ wym.Celem wynalazku jest skoiistruowanie mecha¬ nizmu, w którym wyeliminowane bylyby omówio¬ ne wyzej wady mechanizmu krzywkowego. Cel ten zostal osiagniety przez mechanizm elewacji lu¬ nety niwelatora libellowego, Hrtóry ma oparty o plaszczyzne korpusu piesek polaczony z przesuw¬ nym 'walkiem napedzanym pokretka przez srube róznicowa.Mechanizm wg wynalazku jest zwarty, ma bar¬ dzo male gabaryty a jego czulosc mozna zmie¬ niac przez odpowiednie dobranie róznicy skoków gwintów, zmiane srednicy pctóetki, oraz dobór zakresów kata a zawartego miedzy osia obrotu pokretki, a prosta przechodzaca przez punkt pod¬ parcia i srodek obrotu pieska- Poniewaz przesuw pionowy pieska odbywa sie w funkcji tamgeosa kata a mozemy, dzieki odpowiedniemu doborowi zakresów tego kata przy których bedzie sie odby¬ wala wspólpraca, uzyskiwac rozne, zalozone przez nas czulosci mechanizmu.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania pokazanym na rysunku, który przedstawia przekrój wzdluzny mechanizmu ele¬ wacji lunety niwelatora libellowego.Obrót pokretki 1 ^przeniesiony zostaje przez za¬ bierajacy element 2 laczacy jesdnoozeisnie pokretke 1 z tulejka 3 na róznicowa srube 5. Tulejka 3 za¬ mocowana jest obrotowo w korpusie 11 zas rózni- 1069513 106951 4 cowa sruba 5 ma dzieki wspólpracy zabieraja¬ cego elementu 2 z kanalkiem 4 mozliwosc prze¬ suwu wzdluznego. Ruch wzdluzny uzyskano dzie¬ ki wspólpracy róznicowej sruby 5 z korpusem 11 na gwincie 6. Wysuwajaca sie o wielkosc skoku gwintu 6 róznicowa sruba 5, powoduje przesuw wzdluzny walka 7 rózny od przesuwu róznicowej sruby 5 o wielkosc skoku gwintu 8. Róznica prze¬ suwu bezwzglednego róznicowej sruby 5 i walka 7 spowodowana jest przesuwem walka 7 wzgla¬ dem róznicowej sruby 5 dzieki ich wspólpracy na gwincie 8 i uniemozliwieniu obrotu walka 7.Ruch posuwisty pionowy wzgledem osi obrotu pokretki 1 uzyskano dzieki pieskowi 9, który opie¬ rajac sie o plaszczyzne 10 korpusu 11 i dzieki 10 15 przesuwowi walka 7, przemieszcza sie w kierun¬ ku góra dól.Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizm elewacji lunety niwelatora libello- wego, znamienny tym, ze ma oparty o plaszczy¬ zne (10) korpusu (11) piesek (9) polaczony z prze¬ suwnym walkiem (7) napedzanym pokretka (1) przez róznicowa srube (5). 2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma przesuwna w obrotowej tulei (3) pokretki (1) róznicowa srube (5) z kanalkiem (4) wspólpra¬ cujacym z zabierajacym elementem (2) osadzonym w polkretce (1) i tulei (3).CZYTELN A Urzedu Pateno-.i-.¦.¦¦. hMiff lwu* T Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, zam. 28/80 Cena 45 zl PL