Przedmiotem wynalazku jest zamek pokrywy do otworów, zwlaszcza rur wiertniczych i piezome¬ trycznych, uniemozliwiajacy zdjecie pokrywy przez osoby niepowolane.Do pomiarów zmieniajacego sie poziomu zwier- 5 ciadla wody w warstwach wodonosnych gruntu na róznych glebokosciach, przekraczajacych niekiedy 300 metrów i do pobierania próbek wody — sto¬ suje sie najczesciej piezometry, umieszczone cza¬ sami po kilka w rurze oslonowej w jednym otwo- 10 rze wiertniczym. Wszelkie zanieczyszczenie lub za¬ sypanie otworu uniemozliwia prawidlowe pomia¬ ry. W warunkach eksploatacyjnych istnieje nie¬ bezpieczenstwo nieumyslnego zanieczyszczenia 0- tworu wiertniczego lub zasypania przez niepowo- 15 lane osoby postronne, co spowodowaloby koniecz¬ nosc kosztownego gruntownego oczyszczenia tego otworu lub wiercenia nowego otworu.Stan techniki. Znane sa zamki do pokryw lub glowic rur wiertniczych w postaci klódki lub 20 wkretów, czy srub mocujacych o specjalnym gwin¬ cie lub ksztalcie. Zamkniecia te nie gwarantuja jednak pelnego zabezpieczenia, gdyz bywaja nisz¬ czone przez osoby niepowolane, a nadto ulegaja korozji w agresywnej atmosferze otworu wiertni- 25 czego i sa klopotliwe w praktyce szczególnie tam, gdzie dla dokonania pomiarów lub pobierania pró¬ bek wody wymagane jest czeste oraz szybkie otwie¬ ranie i zamykanie otworów. Równiez „Zamek po¬ krywy do otworów, zwlaszcza wiertniczych" we- 30 dlug patentu PRL nr 73 513 — wyposazony w sprezyste zaczepy otwierane za pomoca klucza wkrecanego w gwintowany otwór w pokrywie — nie daje pelnej gwarancji zabezpieczenia, gdyz pc wyjeciu gwintowanego korka cienki trzpien klucza, naciskajacy na mechanizm zamka, daje sie zastapic cienkim pretem stalowym, umozliwiajac osobom niepowolanym zdjecie pokrywy.Cel wynalazku. Celem wynalazku jest opraco¬ wanie szybkosprawnego zamka pokrywy do rur otworów wiertniczych i piezometrycznych, gwa¬ rantujacego pelne zabezpieczenie przed niepowo¬ lanymi osobami i niezawodnego w dzialaniu rów¬ niez w atmosferze powodujacej korozja.Istota wynalazku. W rozwiazaniu wedlug wy¬ nalazku — zapadkowy klucz wklada sie do zamka przez otwór w pokrywie. Pod otworem tym, za pomoca podkladki przykrecanej do pokrywy, umo¬ cowana jest obrotowo napedowa sruba zamka, dajaca sie obracac wokól jej osi podluznej przy pomocy tego klucza. Na nagwintowanym trzpie¬ niu napedowej sruby znajduje sie nakretka z ramionami, których konce umieszczone sa w od¬ powiednich prowadnicach zwiazanych ze scianka oslonowej rury. Nakretka ta dociskana jest w kierunku pokrywy za pomoca ciernej tarczy i sprezyny umocownej pod nia na koncu trzpienia napedowej sruby. Prowadnice siegaja w glab rury i zakonczone sa lukowymi ryglujacymi wykroja¬ mi. Podczas obracania napedowa sruba dla za- 106 735aii 3 mkniecia pokrywy — nakretka oraz jej ramiona przesuwaja sie w glab rury, zas konce ramion, pod dzialaniem ciernej tarczy i sprezyny wpadaja w ryglujace wykroje prowadnic i zostaja tam zaryglowane, powodujac docisniecie pokrywy do wylotu rury. Gwintowany trzpien napedowej sru¬ by ma postac rurki z przelotowym, cylindrycz¬ nym otworem na klucz. W sciankach tej rurki znajduje sie co najmniej jeden wykrój, w który wprowadza sie odpowiednio skonstruowana zapad¬ ke klucza, umozliwiajaca obracanie napedowa sru¬ ba wokól jej osi. ¦ Elementy zamka narozne na uszkodzenie pod dzialaniem korozji sa wykonane z materialu odpornego na korozje.Klucz sluzacy do zamykania i otwierania zam¬ ka, ma na wystajacym z pokrywy, pogrubionym koncu, uchwyt do obracania, zas w czesci srod¬ kowej trzpienia, o srednicy mniejszej niz srednica przelotowego otworu w napedowej srubie, ma szczelinowy wykrój, w którym obrotowo umocowa¬ na jest zapadka naciskana sprezonym zespolem i wysuwajaca sie lub chowajaca w tym wykrpju przy pokrecaniu w odpowiednim kierunku regu¬ lacyjnym wkretem, umieszczonym w gwintowanym otworze wzdluz osi klucza od strony uchwytu.Przyklad wykonania. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia oslonowa rure otworu wiertniczego z nalozona pokrywa, zamkiem i kluczem w przekroju podluznym, fig. 2 — przedstawia zakonczenie prowadnicy rygluja¬ cym wykrojem w widoku od srodka rury, zas fig. 3 — sam klucz zapadkowy w przekroju po¬ dluznym. Pokrywa 1, zamykajaca wylot oslonowej fury ma na srodku otwór na zapadkowy klucz 2.Pod otworem tym, za pomoca przysrubowanej pod¬ kladki 3, umocowana jest wspólsrodkowo za szer¬ szy kolnierz napedowa sruba 4 z przelotowym o- tworem 5 i wykrojem 6 sluzacym do obracania sruba 4 za pomoca klucza 2. Trzpien napedowej sruby 4 ma zewnetrzny gwint prawoskretny, na który nalozona jest nakretka 7 ze sztywnymi ra¬ mionami 8, a pod nia na koncu sruby 4 umoco¬ wana jest cierna tarcza 9 z dociskajaca sprezyna 10.Podczas zamykania pokrywy przez obracanie w lewo napedowa sruba 4, konce ramion 8 nakret¬ ki 7 przesuwaja sie w dól, poruszajac sie w pro¬ wadnicach 11 wycietych w sciance oslonowej ru¬ ry. Towarzyszy temu sciskanie sprezyny 10. Pro¬ wadnice 11 zakonczone sa u dolu lukowymi wy¬ krojami 12, ryglujacymi ruch ramion 8 w prowad¬ nicach. Po osiagnieciu najnizszego polozenia, przy dalszym obracaniu napedowa sruba 4 w lewo, konce ramion 8 przemieszczaja sie w luku wykro¬ ju 12 i nastepnie odepchniete rozprezeniem spre¬ zyny' 10, przy obrocie sruby 4 w prawo — prze¬ suwaja sie do góry w haczykowaty koniec wy¬ kroju 12, powodujac zaryglowanie zamka i docis¬ niecie pokrywy 1 do wylotu rury. 4 Przy otwieraniu pokrywy 1 nalezy najpierw scisnac nieco sprezyne 10 obracajac srube 4 w lewo, a nastepnie obracac w prawo, podnoszac nakretke 7 z ramionami 8 w prowadnicach 11, co 5 umozliwi zdjecie pokrywy 1 z rury. Zapadkowy klucz 2, sluzacy do obracania napedowa sruba 4, ma postac okraglego preta o srednicy nieco mniej¬ szej od srednicy przelotowego otworu 5 w nape¬ dowej srubie«4 i ma na wystajacym z pokrywy 10 li pogrubionym koncu uchwyt 13 sluzacy do o- bracania nim, oraz regulacyjny wkret 14 sluzacy do wysuwania lub chowania zapadki 15. Wzdluz osi klucza przewiercony jest otwór ze szczelino¬ wym wykrojem 16, w którym Umocowana jest 115 obrotowo wychylna zapadka 15. Do chowania za¬ padki 15 w szczelinowym wykroju !i6, sluzy u- mieszczony na koncu klucza sprezynowy zespól 17, naciskajacy na krzywke zapadki.Sprezyny oraz wspólpracujace ze soba elementy 20 zamka pokryte sa powloka antykorozyjna.Zastrzezenia patentowe 1. Zamek pokrywy do otworów, zwlaszcza rur 25 wiertniczych i piezometrycznych, zawierajacy klucz wkladany przez otwór w pokrywie rury oslono¬ wej, znamienny tym, ze pod otworem w pokrywie (1), korzystnie za pomoca podkladki (3) umocowa¬ na jest obrotowo napedowa sruba (4), dajaca sie 30 obracac za pomoca zapadkowego klucza (2) wokól jej osi, zas na gwintowanym trzpieniu napedo¬ wej sruby (4) znajduje sie, dociskana w kierunku pokrywy (1) za pomoca ciernej tarczy (9) ze spre¬ zyna (10), nakertka (7) z ramionami (8), których 35 konce umieszczone sa w prowadnicach (11) zwia¬ zanych ze scianka oslonowej rury i zakonczonych ryglujacymi wykrojami (12), przy czym elementy zamka narazone na uszkodzenie dzialaniem korozji wykonane sa z materialów odpornych na korozje. 40 2. Zamek pokrywy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze gwintowany trzpien napedowej sruby (4) ma postac rurki z przelotowym, cylindrycznym otworem (5) na zapadkowy klucz (2) oraz z wy¬ krojami (6) w sciankach rurki, w które to wykro- 45 je (6) wprowadza sie zapadke (15) zapadkowego klucza (2), aby obracac napedowa sruba (4). 3. Zamek pokrywy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zapadkowy klucz (2) ma na wystajacym z pokrywy koncu uchwyt (13) do obracania kluczem, 50 zas w czesci srodkowej trzpienia, o srednicy mniejszej od srednicy przelotowego otworu (5) w napedowej srubie (4), ma wykrój (16), w którym umocowana jest zapadka (15) wysuwajaca sie lub chowajaca w tym wykroju przy pokrecaniu w od- 55 powiednim kierunku regulacyjnym wkretem (14), umieszczonym w gwintowanym otworze wzdluz osi klucza (2) od strony uchwytu (13), przy czym krzywka zapadki (15) naciskana jest sprezynowym zespolem (17).106 735 ~FTgZ106 735 V///////////^ FigJ Bltk 2029/79 r. 110 egz. A4 Cena 45 zl PL