Przedmiotem wynalazku jest przyrzad plywakowy nastawialny stosownie do róznych poziomów cieczy, nadajacy sie zwlaszcza dla zbiorników, znajdujacych sie pod cisnieniem, jak np. kotly parowe i t. p. Takie urzadzenia plywakowe uzy¬ wane zwykle przy kotlach parowych do regulatorów wodostanu dla uruchomienia zaworów sterowniczych do wodowzka- zów, bezpieczników meldujacych najwyz¬ szy i najnizszy poziom wody i do innych rozmaitych celów, posiadaja plawik uru¬ chomiany odpowiednio przez podnoszacy sie poziom wody. Wynalazek stawia sobie za cel taka konstrukcje urzadzenia plywa¬ kowego, któraby umozliwiala zmiane dzia¬ lania wyporowego ciala plywakowego w ten sposób, zeby to ostatnie dzialalo przy róznych poziomach cieczy, bez ko¬ niecznosci przestawiania zlaczenia, za po¬ srednictwem którego ruch ciala ''¦plywa- kowego zostaje przeniesiony na poruszane czesci. Nastepnie, dzieki wynalazkowi, mozna stosowac zamiast zwyklych pla¬ wików, ciala plywajace ciezsze od wy¬ partej przezen cieczy, skladajace sie z cial pelnych lub bardzo grubosciennych cial wydrazonych, które same przez sie nie sa zdolne do plywania. Dzieki temu unika sie, w zbiornikach znajdujacych sie pod cisnieniem, wad plawików, które latwo zostaja uszkodzone lub zgniecione.Wynalazek polega na tem, ze cialo plywajace zaopatrzone jest nastawialnym z zewnatrz ciezarkiem lub sprezyna, wy- wolujacemiobciazenie lub odciazenie, przez co zmienia sie dzialanie wyporowe ciala plywajacego, czyli, ze to dzialanie wy-porowe moze byc regulowane z zewnatrz dla róznych poziomów cieczy. Urzadze¬ nie wiec dozwala za pomoca prostej zmiany obciazenia lub odciazenia ciala plywajacego regulowac badz sama wy¬ sokosc poziomu cieczy, badz tez jej dzia¬ lanie na cialo plywajace i na uruchomiane przezen mechanizmy.Przenoszenie ruchów ciala plywajacego nazewnatrz odbywa sie za posrednictwem uszczelnianego kolyszacego sie walu. Wal ten osadzony jest w elastycznych kraz¬ kach, które go szczelnie obejmuja i dzieki swej podatnosci nasladuja jego kolyszacy sie ruch obrotowy. Gdy wiec wal prze¬ nosi na zewnetrzne czesci ruchy odby¬ wajace sie wewnatrz cisnieniowej prze¬ strzeni, to nie potrzebuje przezwy¬ ciezac zadnego posuwowego tarcia, jak to bywa przy dlawikowych lozyskach, lecz tylko wage podtrzymujacego i ota¬ czajacego go materjalu; gdy wiec podat¬ nosc tego materjalu jest znaczna, jak to ma miejsce np. przy gumie, zas ruchy obrotowe sa bardzo male, to tarcia w lo¬ zyskach nie maja praktycznie zadnego znaczenia i wTskutek tego moga byc prze¬ noszone nawet bardzo slabe sily. To ma wielki^ znaczenie dla urzadzen, stosowa¬ nych np. do regulowania cisnienia, wska¬ zywania zmian cisnienia i t. p.Nastepnie wynalazek rozprzestrzenia sie takze i na dalsze rozwiniecie wymie¬ nionego urzadzenia i ma cel odciazenia elastycznych lozysk od dzialajacych na wal sil obciazajacych, które wystepuja zwlaszcza przy miernikach spreznosci lub tym podobnych urzadzeniach z dodatkowe- mi obciazeniami. W tym celu wal zostaje osadzony w dwóch elastycznych lozy¬ skach i posiada na obu swych koncach ramiona drazkowe, na które dziala ze¬ wnetrzne obciazenie dodatkowe. W celu odciazenia walu stosunki ramion drazka sa tak wybrane, ze punkty przylozenia dodatkowego obciazenia na obu zewnetrz¬ nych ramionach drazka znajduja sie na jednej plaszczyznie z punktami przylo¬ zenia lub oparcia wewnetrznego drazka.Wtedy wal znajduje sie pod rcwnoczes- nem dzialaniem dwóch przeciwleglych sil, dzialajacych w przeciwleglych kierunkach, wskutek czego sily te równowaza sie wzajemnie i pozostaje tylko ruch obrotowy.Ten obrót przez odpowiednia dlugosc ramion drazka moze byc tak maly, ze elastyczne krazki lozyskowe oddaja sie same w sobie, nie wywolujac zadnego widocznego oporu. Wskutek odciazenia walu elastyczne lozyska sa zawsze równo¬ miernie obciazone, dzieki czemu zostaja unikniete jednostronne szarpania, a przez to zwieksza sie trwalosc lozysk i zacho¬ wuje sie ich szczelnosc.Na rysunku przedstawiony jest dla przykladu na fig. i sposób wykonania wynalazku, a mianowicie regulator po¬ ziomu wody z automatycznem zasilaniem.Fig 2 przedstawia detal. Fig,^ do 6 przed¬ stawiaja jako przyklad wykonania miar- kownik preznosci, przyczem fig. ^ przed¬ stawia jego przekrój podluzny, zas fig. ^ poprzeczny, podczas gdy fig. j i 6 sa to widok boczny oraz z góry.W sciane kotla a wstawiona jest okry¬ wa b w ksztalcie rury, do której we¬ wnatrz kotla przylaczona jest rura za¬ bezpieczajaca c. W tych rurach b i c znajduje sie masywne cialo plywajace /, zawieszone za posrednictwem preta d na ramieniu e. Ramie e umieszczone jest w zagietej nasadce g okrywy c i osadzo¬ ne na osi /?, wychodzacej, stosownie do celu, w tylnej czesci okrywy g przez dlawice 5 nazewnatrz. Do tego zewnetrz¬ nego konca osi przymocowane jest ramie drazka /, zawieszone na sprezynie k.Sprezyna ta przymocowana jest do piers¬ cienia nastawnego m, przesuwajacego sie wzdluz rury n lub preta lub temu po¬ dobnego tak, ze przez ten przesuw zo¬ staje zmienione napiecie sprezyny k. Ramie — 2 —i dziala na zawór sterowniczy o, za po¬ srednictwem którego zostaje wlaczone lub wylaczone automatyczne urzadzenie zasilajace. Zakrzywiona nasadka okrywo¬ wa g, w której kolysze sie ramie e, moze byc, jak to pokazane na rysunku, napel¬ niona uszczelniajaca ciecza.Za posrednictwem opisanego urzadze¬ nia drazkowego e, i oraz preta df plawik/ zawieszony jest na sprezynie k przez która w pewnym stopniu zostaje odciazony i mia¬ nowicie odpowiednio do kazdorazowo nastawianego napiecia sprezyny. Napiecie sprezyny zostaje tak nastawione, ze ply¬ wak wraz ze swoim urzadzeniem do zawieszania oraz drazkowem utrzy¬ muje sie przez sprezyne w równowadze przy pewnej okreslonej glebokosci zanu¬ rzenia, a wiec przy pewnej wysokosci poziomu wody. Jezeli poziom wody obniza sie, to plywak staje sie ciezszym i prze¬ zwycieza sile sprezyn}', przyczem drazek i opuszcza sie i przestawia zawór sterow¬ niczy o. Przez to zostaje doprowadzona do kotla woda zasilajaca, przyczem przez podniesienie sie poziomu wody plywak znów staje sie lzejszy, sprezyna k zaczyna dzialac i przestawia znowu zawór ste¬ rowniczy o.Jak widzimy, ustawienie sie plywaka zalezy bezposrednio od napiecia sprezyny i im ono bedzie mocniejszem, tern mniejsza bedzie glebokosc zanurzenia, przy którem nastepuje ustawienie sie urzadzenia. Od¬ wrotnie, glebokosc zanurzenia bedzie wiek¬ sza przez zmniejszenie napiecia sprezyny.W pierwszym wypadku plywak zaczyna dzialac przy niskim poziomie, w drugim zas przy wysokim poziomie wody. Za pomoca wiec tego urzadzenia przez prosta zmiane napiecia sprezyny moze byc roz¬ maicie zmieniana wysokosc poziomu wo¬ dy lub tez jej dzialanie na urzadzenie plywakowe.W ten sam sposób moze byc zasto¬ sowany do zewnetrznego nastawienia po¬ ziomu cieczy zwykly plawTik,' który bedac lzejszym od wypartej przezen cieczy, musi byc odpowiednio obciazony, równiez przez sprezyne lub ciezarki, dzialajace w kierunku przeciwnym do jego wlasci¬ wego wyporu i utrzymujace go przy pewnej okreslonej glebokosci zanurzenia w zawieszeniu. Dzialanie jest takiez same jak i przy pelnym plywaku.W obu wypadkach urzadzenie posiada te zalete, ze, nawet przy duzych rózni¬ cach wysokosci poziomów cieczy, maja miejsce tylko nieznaczne poruszenia ply¬ waków i ich czesci, co zwlaszcza jest pomyslnem dla uszczelnienia wychodza¬ cych nazewnatrz czesci, poniewaz po- wst?ija nieznaczne tarcie i zuzywanie.Dla usuniecia wszelkiego tarcia wy¬ chodzacej na zewnatrz osi h w jej lozy¬ skach i osiagniecia latwego i mozliwie bezoporowego ruchu osi, tak, by nawet najmniejsze ruchy plywaka zostaly prze¬ noszone na sprezyne i odwrotnie, uzywa sie urzadzenia, przedstawionego na fig. 2.W tern urzadzeniu os h osadzona jest w nasadce g za posrednictwem dwóch elastycznych krazków /, otaczajacych szczelnie os h i przyciskajacych do scianki nasadki g zapomoca pierscieni przycis¬ kowych r. Jezeli teraz os k} w ten spo¬ sób osadzona," zostanie obrócona przez drazek e lub i, to nie obraca sie ona w elastycznych krazkach, lecz takowe obracaja sie razem z nia, a wiec pozo¬ staje do przezwyciezenia tylko opór, odpowiadajac}' podatnosci krazków s.Odpowiednio do celu krazki te wyrabiaja sie z miekkiej, gumy. To urzadzenie posiada te zalete, ze os h przechodzi nazewnatrz przez nasadke g zupelnie szczelnie.Wedlug wykonania, przedstawionego na fig. j do 6, w dolnej czesci okrywy c1 znajduje sie blona m, na której jest pret zaworowy b1. Przestrzen c1, znajdu¬ jaca sie pod blona m, laczy sie z prze- — 3 —wodem tlocznym pompy—podczas gdy przestrzen^1, powyzej blony, znajduje sie pod cisnieniem pary z kotla. Pret zawo¬ rowy bl dziala na umieszczony wewnatrz okrywy a1 drazek e, osadzony na wale/?.Wal.spoczywa w elastycznych lozyskach5 zatrzymywanych przez krazki pierscie¬ niowe r w przerwach okrywy. Na kazdym zewnetrznym koncu walu h osadzony jest drazek 2, zakonczony panewka i1. Powy¬ zej tych drazków znajduja sie drazki kl, obracajace sie naokolo osi Z1, na których osadzone sa ciezarki obciazajace g1 i które sa zaopatrzone w panewki f\ Pomiedzy drazkami 1 oraz kl osadzone sa podpory w1, których konce zaostrzone spoczywaja w panewkach i1 i k1.Panewki tworza punkt przylozenia dodatkowego obciazenia g\ dzialajacego na drazek i, zas miejsce zaczepienia draz¬ ka e z pretem zaworowym b1 stanowi opore e1 drazka e. Oba punkty przylo¬ zenia i oraz punkt oparcia el leza w jednej plaszczyznie. Ciezarki rf1, cisna za posred¬ nictwem opory n1 na drazek i i obciazaja wal h z góry lecz drazek h laczy sie z dolna czescia preta zaworowego b1, zas blona m okazuje w stanie spoczynku odpowiedni opór. Jezeli cisnienie w prze¬ strzeni e sie zmniejszy, to blona wygina sie ku dolowi, pret zaworowy b1 opusz¬ cza sie i otwiera zawór wpustowy przez który przechodzi para i wprawia pompe w ruch. Przy obnizeniu sie preta zaworowe¬ go drazek e opuszcza sie równiez i opusz¬ czaja sie tez drazki k2 z dodatkowemi cie¬ zarkami. Poniewaz jednak wszystkie punk¬ ty przylozenia i oporu znajduja sie w jednej plaszczyznie, to sily, dzialajace z obu stron na wal a, znosza sie nawzajem, a przeto wal nie kolysze sie naokolo zewnetrznej osi lecz wykonywa tylko krótki obrót.Tozsamo odbywa sie gdy cisnienie w przewodzie tlocznym pompy a przezto i w prze¬ strzeni c1 wzrasta, przyczem wal h obraca sie w odwrotnym kierunku.Zewnetrzne drazki i nie koniecznie musza byc jednakowo dlugie, lecz równiez i w tym wypadku nalezy dbac o to, zeby oba zewnetrzne punkty przylozenia na drazkach znajdowaly sie w jednej plasz¬ czyznie z wewnetrznym punktem opo¬ rowym.Jezeli pozadanem jest zrównowazenie wagi samego walu, to ramiona drazków, na które dziala dodatkowe obciazenie, sa zrobione o tyle dluzsze od drugiego draz¬ ka, by oprócz zrównowazenia przeciw¬ dzialajacych sil otrzymac jeszcze dodat¬ kowe dzialanie drazkowe, utrzymujac wal w zawieszeniu i przez to równowazac jego wage. Wtedy elastyczne lozyska sa w zupelnosci odciazone i sa wystawione tylko na wewnetrzny obrót. Dzieki opi¬ sanemu urzadzeniu osiaga sie te zalete, ze wal bedzie %sie obracac w swych lo¬ zyskach bez tarcia, a pomimo to zupelnie szczelnie. Wskutek zmniejszonego w ten sposób oporu odczuwa (nasladuje) naj¬ mniejsze zmiany napedu, przez co osiaga sie wysoka czulosc dzialajacych na wal przyrzadów regulujach i nastawniczych. PL