Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przyrzad, zapomoca którego mozna dzialo nastawiac dokladnie w sposób cia¬ gly w kierunku celu, gdy ten ostatni jest niewidoczny.Dotychczas w tym celu uzywano natu¬ ralnych lub sztucznych, znajdujacych sie lub umieszczonych na terenie punktów u- stalenia (tak zwanych celów pomocniczych).Poniewaz takie punkty ustalenia nie leza na pionowej osi obrotu dziala, powstaja na skutek odrzutu i przy obrocie dziala bledy i zboczenia. Celem obecnego wynalazku jest usuniecie powyzszych wad.W mysl wynalazku postepuje sie w ten sposób, ze dzialo ustawia sie najpierw w dowolnym kierunku zasadniczym, poczem doprowadza sie znak do celowania, znajdu¬ jacy sie w umieszczonym na dziale przy¬ rzadzie celowniczym w niezmiennem wzgle¬ dem tego ostatniego polozeniu, zapomoca obracania wspomnianego przyrzadu ce¬ lowniczego w plaszczyznie katów azymutu do pokrycia sie ze znakiem ustalenia, u- mieszczonym nad lub pod dzialem, pozio¬ mym, nieruchomym i wskazujacym jakikol¬ wiek dowolny inny kierunek. Z tego wyj¬ sciowego polozenia (polozenia zerowego) obraca sie przyrzad celowniczy o pozada¬ ny kat odchylenia, wkoncu zas obraca sie dzialo wraz z przyrzadem celowniczym do¬ póty, dopóki znak do celowania i znak u-stalenia znowu sie nie pokryja, wzglednie nie przyhiofa równoleglego w stosunku do siebie poldzenia* Na rysunku sa przedstawione niektóre przyklady wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przyrzadu, skladajacego sie z lunety ce¬ lowniczej i nieruchomego punktu ustalenia, przyczem ten ostatni jest polozony pod dzialem, fig. 2 — widok przyrzadu zgóry.Fig. 3 przedstawia zmieniona postac wy¬ konania lunety celowniczej w tym przy¬ padku, gdy znak ustalenia znajduje sie nad dzialem.Os przewodu lufy dziala jest oznaczo¬ na cyfra 1; do kolyski dziala 2 jest przy¬ mocowany wspornik 3. We wsporniku 3 jest osadzony czop x2, równolegly do osi przewodu lufy; okolo niego moze obracac sie obsada z lozyskami 4. W obsadzie tej jest osadzony tak, ze sie nie moze obracac czop xv prostopadly do czopa x2 i przecho¬ dzacy nad nim. Do czopa xA jest przymoco¬ wany pierscien 5, w którym moze sie po¬ ruszac w plaszczyznie katów azymutu pier¬ scien 6. Na pierscieniu 5 jest wykonana po- dzialka 12, na pierscieniu zas 6 jest umie¬ szczony wskaznik 13, który mozna przesu¬ wac po obwodzie pierscienia 6, lecz który mozna takze wraz z tym pierscieniem usta¬ wiac wzgledem skali 12.W wewnetrznym obwodzie pierscienia 6 sa umieszczone srednicowo sobie przeciw¬ legle czopy x3, okolo których mozna obra¬ cac widelki 7 z luneta 8. W plaszczyznie obrazu, wzglednie w polu widzenia lunety, jest wykonana kreska do celowania 9, rów¬ nolegla do osi jc3. Do ustawienia lunety w poziomie sa umieszczone zarówno na obsa¬ dzie z lozyskami 4, jak i na pierscieniu 5, poziomnice 10, 11. Ponizej dziala w ziemi jest zakotwiona poziomo zapomoca ostrz 15 lin ja 14, na której jest wykonany znak ustalenia 16.Aby nie przeszkadzac wyrazistosci przedstawienia, na rysunku nie sa wyobra¬ zone mechanizmy do poruszania dziala, tu¬ dziez urzadzenia do unieruchomiania przy¬ rzadu.W celu ustawienia dziala postepuje sie w sposób nastepujacy.Dzialo sie najpierw ustawia, np. zapo¬ moca busoli, w jakimkolwiek kierunku za- zadniczym OR, np. w kierunku pólnocnym.Linje 14 wraz ze znakiem ustalenia 16 o- sadza w ziemi pod dzialem w dowolnym kierunku. Po ustawieniu lunety poziomo obraca sie ja, kierujac ja jednoczesnie na znak ustalenia dopóty, dopóki kreska do celowania 9 nie pokryje sie ze znakiem u- stalenia 16, wzglednie dopóki obrazy tych znaków nie beda sie pokrywaly. Gdy to zo¬ stalo dokonane, ustawia sie wskaznik 13 pierscienia 6 na zerze podzialki 12 pier¬ scienia 6 i w tern polozeniu zostaje on u- nieruchomiony na pierscieniu 6. Wówczas przyrzad celowniczy bedzie wyregulowany, to jest kazde przez jakakolwiek przyczyne wywolane zboczenie dziala moze zostac na¬ tychmiast w ten sposób poprawione, ze sie obraca zpowrotem loze, a przeto lufe dziala i przymocowana do niej lunete, dopóty, do¬ póki kreska do celowania i znak ustalenia znowu sie nie pokryja lub nie stana sie wzgledem siebie równolegle. Z tego juz wy¬ plywa ustawienie dziala przy celowaniu w kierunku. Podany przez obserwatora w sto¬ sunku do kierunku zasadniczego OR kat ochylenia S zostaje nastawiony na skali 12 zapomoca wskaznika 13 odpowiednio do znaku, przyczem obraca sie luneta 8 wraz z kreska do celowania 9. Jezeli teraz obra¬ cac cale dzialo dopóty, dopóki kreska ce¬ lownicza 9 i znak ustalenia 16 znowu sie nie pokryja, wzglednie nie przybiora polo¬ zen równoleglych, to dzialo w tern nowem polozeniu bedzie ustawione dokladnie w pozadanym kierunku celowania.Znak ustalenia moze byc zamiast na ziemi ustawiony takze nad dzialem. Wów-czas do jego obserwowania uzywa sie lu¬ nety tak wykonanej, jak to przedstawia fig. 3.Na rysunku tym opuszczone sa pierscie¬ nie do nastawiania i tym podobne czesci, gdyz czesci, przedstawione na fig. 1 i 2, moga byc zastosowane w taki sam spo¬ sób, jak wyzej i w tym przypadku. W widelkach 7, obracajacych sie okolo osi x3, tak samo jest osadzona luneta 8.Poniewaz tu trzdba celowac do zna¬ ku ustalenia, znajdujacego sie nad dzia¬ lem, óbjektyw i okular sa umieszczone nad widelkami 7. Promien swietlny, idacy od objektywu, zostaje odbity przez pryzmat 20 do okularu. W polu widzenia lunety, wzglednie w plaszczyznie obrazu objekty¬ wu, znajduje sie znowu kreska do celowa¬ nia 9. Aby ulatwic patrzenie w okular, jest on osadzony w skierowanym ukosnie ku gó¬ rze króccu 21. Ustawianie dziala i obser¬ wowanie znaku ustalenia odbywa sie .do¬ kladnie w ten sam sposób, jak to bylo opi¬ sane powyzej w przypadku umieszczenia znaku ustalenia pod dzialem. PL