Przedmiotem wynalazku jest lorneta obserwa¬ cyjna z giroskopowym ukladem stabilizujacym o- braz w warunkach drgan.W znanych rozwiazaniach konstrukcyjnych lor¬ nety, stabilizacje obrazu mozna uzyskac poprzez zastosowanie jako stabilizatora giroskopu, stabili¬ zujacego cala lamete kib jeden z elementów op¬ tycznych. Brak takiej stabilizacji powoduje pod¬ czas obserwacji lorneta o duzym powiekszeniu drgania i nieczytelnosc obrazu w polu widzenia, na skutek drgania rak obserwatora lub drgania obiektu.Dla uzyskania obrazu bez drgan lub zmniejsze¬ nia drgan do wartosci umozliwiajacej uzyskanie czytelnego obrazu najczesciej stosuje sie stabiliza¬ cje w odniesieniu do calej lornety, poprzez sztyw¬ ne awiajzande z obudowa ukladu optycznego lunety oraz giroskopu.W przypadku drgan ujkladu i przesuniecia kato¬ wego podczas obserwacji przez lornete wystepuje tak zwane uciekanie obrazu. Zachodzi za tym ko¬ niecznosc aby giroskop podazal za lorneta przy ruchach zwlaszcza w plaszczyznie poziomej. Re¬ alizacja tego zalozenia wynika z potrzeby uzyski¬ wania w polu widzenia czytelnego obrazu, a uzys¬ kuje sie je w rozwiazaniu, które polega na tym, ze z ukladem optycznym lornety i giroskopu sprze¬ zony jest mechanicznie uklad elektromagnetyczny, który stanowi czasza kulista osadzona na walku wirnika giroskopu, tak ze os czaszy kulistej po- krywa sie z osia wirnika, zas srodek czaszy ku¬ listej pokrywa sie ze srodkiem zawieszenia wir¬ nika. Czasza kulista znajduje sie w polu magne¬ tycznym magnesu majacego cztery wydatne bie¬ guny rozstawione w plaszczyznie pionowej i po¬ ziomej w taki sposób^ ze limie sil pola magne¬ tycznego przechodza przez czasze prostopadle do jej powierzchni.Zgodnie z wynalazkiem znajdujaca sie w polu magnetycznym czasza kulista posiada w przekroju zmienna grubosc scianki i/lub zmienna powierzch¬ nie, dzieki czemu podczas wirowania powstajace pole magnetyczne wywoluje powstanie odpowied¬ nich sil potrzebnych do stabilizacji kata wychy¬ lenia. Osadzone w ukladzie kolektora rdzenie ob¬ wodu magnetycznego tworza z powierzchnia cza¬ szy kulistej szczeliny o regulowanej wielkosci.W przypadku pokrywania sie osi wirnika z osia obwodu magnetycznego wypadkowa tych sil jest równa zero. Przy odchyleniu osi wirnika od osi obwodu magnetycznego pojawia sie sila wypadko¬ wa, powodujaca precesje giroskopu w kierunku do pokrycia sie osi wirnika z osia obwodu magnetycz¬ nego. Sila ta rosnie wraiz ze zwiejklsBanietn sie ka¬ ta niezgodnosci miedzy osia wirnika a osia obwo¬ du magnetycznego zwiazanego sztywno obudowa lornetki.Uzyskani zgodnie z wynalazkiem uklad magne¬ tycznej korekcji giroskopu stabilizujacego element optyczny lornety o trzech stopniach swobody, za- 103 24910 103 249 3 pewnia stabilizacje obrazu w warunkach drgan umozliwiajac, aby giroskop podazal za lorneta, oraz zapewnia nieuciekanie obrazu podczas powolnych ruchów lornety w plaszczyznie poziomej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schematyczny uklad korekcji magne¬ tycznej, fig. 2 — charakterystyke korekcji, fig. 3 — przedstawia lornete w przekroju osiowym.Jak uwidoczniono na fig. 1 na ramce wew¬ netrznej giroskopu zamocowany jest stabilizowany element optyczny 1.Wirnik 2 giroskopu posiada wydluzony walek 3, na koncu którego osadzona jest czasza kulista 4.Os czaszy pokrywa sie z osia wirnika, zas srodek czaszy pokrywa sie ze srodkiem zawieszenia wir¬ nika. Czasza, wykonana z materialu o duzej prze¬ wodnosci znajduje sie w polu magnetycznym mag¬ nesu majacego cztery wydatne bieguny 5, roz¬ stawione w plaszczyznie pionowej i poziomej. Li¬ nie sil pola magnetycznego przechodza przez cza¬ sze prostopadle do jej powierzchni. Czasza wiruje wraz z wirnikiem, Podczas wirowania czaszy w polu magnetycznym powstaja prady wirowe, które oddzialywuja na pole magnetyczne, powodujac powstawanie sil dzialajacych na czasze.Dla prawidlowego dzialania stabilizacji girosko¬ pu konieczne jest, aby przy katach wychylenia gi¬ roskopu bliskich zeru, wypadkowa sila dzialajaca na czasze giroskopu byla na tyle mala aby nie powodowala zaburzen w stabilizacji obrazu, zas przy wiekszych katach wychylenia giroskopu, byla na tyle duza aby powodowala podazanie osi gi¬ roskopu za osia lornety wedlug charakterystyki przedstawionej na fig. 2.Dla uzyskania takiej charakterystyki nadaznosci ukladów czasza posiada zmienna przewodnosc, ma¬ la przewodnosc przy wychyleniu katowym bliskim zera, zas duza przewodnosc przy wiekszym wy¬ chyleniu katowym. Zmienna przewodnosc zapew¬ nia zmienny przekrój grubosci scianki oraz zmien- 40 na powierzchnia uzyskana przez wykonane otwory w czaszy.IZ a st rzezie ni a paite autowe 1. Lorneta obserwacyjna z giroskopowym ukla¬ dem stabilizujacym obraz w warunkach drgan, przez korekcje kata wychylenia osi ukladu optycz¬ nego gójroiskiopiu od osi loinnelty, znamienna tym, ze z ukladem optycznym lornety i giroskopu sprze¬ zony jest mechanicznie obwód magnetyczny który stanowi czasza (4) osadzona na walku (3) wirnika (2) giroskopu, znajdujaca sie w polu magnetycz¬ nym magnesu majacego cztery wydatne bieguny (5) rozstawione w plaszczyznie pionowej i pozio¬ mej w taki sposób, ze linie sil pola magnetyczne¬ go przechodza przez czasze (4) prostopadle do jej powierzchni. 2. Lorneta wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze obwód magnetyczny jest sztywno zwiazany z obu¬ dowa lornety, przy czym w przypadku pokrywa¬ nia sie osi wirnika z osia obwodu magnetyczne¬ go wypadkowa sil dzialajacych na czasze jest rów¬ na zero, zas przy odchyleniu osi wirnika (2) od osi obwodu magnetycznego pojawia sie sila wy¬ padkowa, powodujaca precesje giroskopu w kie¬ runku do pokrycia sie osi wirnika (2) z osia ob¬ wodu, która to sila zwieksza sie wraz ze zwiek¬ szaniem sie kata odchylenia osi wirnika. 3. Lorneta wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze znajdujaca sie w polu magnetycznym czasza (4) posiada w przekroju zmienna grubosc scianki i/lub zmienna powierzchnie, dzieki czemu podczas wi¬ rowania powstajace prady wirowe dzialajace na pole magnetyczne wywoluja powstanie odpowied¬ nich sil potrzebnych do stabilizacji kata wychy¬ lenia. 4. Lorneta wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze obwód magnetyczny zawiera rdzenie (6) tworzace z powierzchnia czaszy (4) szczeliny o regulowanej wielkosci. w? obudów lornety fig,1103 249 i bita wypadkowo dzialajace* na czasze wirnika kat wychylenia giroskopu wzgi lornety Figi Fig. 3 PL PL