W uzywanych obecnie urzadzeniach sygnalizacji kolejowej sygnaly sa umie¬ szczone na torach, a zatem zewnatrz po¬ ciagu, wobec tego przeoczenie ich jest la¬ twe. Wynalazek niniejszy dotyczy urza¬ dzenia sygnalizacji kolejowej, które umo¬ zliwia przesylanie sygnalów wprost na lo¬ komotywe — i to zarówno z drugiej loko¬ motywy, jak i ze stacji, a które w razie nie¬ bezpieczenstwa zderzenia pociagów uru¬ chomia samoczynnie sygnaly.Na rysunku przedstawiony jest sche¬ matycznie przyklad wykonania wynalaz¬ ku. Na fig. 1 uwidoczniono urzadzenie, u- mieszczone na torze, stacji i lokomotywie.Wzdluz toru jest ulozona ,,trzecia szyna", t. j. przewód izolowany od szyn kolejo¬ wych, po którym slizga sie jeden z kontak¬ tów slizgowych, umieszczonych po obu stronach lokomotywy. Mniej wiecej w srodku dlugosci torów stacyjnych przewód ten jest przerwany i tworzy dwie odrebne odnogi. Te obie odnogi oraz szyny kolejo¬ we polaczone sa z dwoma analogicznemi urzadzeniami sygnalizacyjnemi i baterja stacyjna Bst, a mianowicie: obie odnogi przewodu slizgowego polaczone sa z jed¬ nym biegunem baterji oraz z kontaktemklucza KI wzglednie Kl±. Kontakt 2 tegoz klucza pólaczpny jest z? drugim biegunem baterji Bst,* a dzwignia aparatu telegra¬ ficznego poprzez dzwonek d (wlaczony równolegle do zarówki l) jest polaczona z szynami kolejowemi. Przy pomocy wtyczki w przewód slizgowy 3 mozna po¬ laczyc poprzez dzwonek d i zarówke / z szynami kolejowemi 4. Na lokomotywie umieszczona jest równiez, jako zródlo e- nergji, baterja akumulatorów E. Jeden jej biegun polaczony jest z jednym kon¬ taktem przelacznika P, a drugi biegun—po¬ przez dzwonek a i wlaczona równolegle do niego zarówke La — z drugim kontak¬ tem przelacznika P. Od tych samych kon¬ taktów P sa przeprowadzone przewody 5, 6 do umieszczonych po obu stronach loko¬ motywy kontaktów slizgowych Sp wzgled¬ nie S m. Drugie dwa kontajkty przelaczni¬ ka P sa polaczone zapomoca kól lokomo¬ tywy z szynami kolejowemi 4. Posrodku miedzy kolami, w osi toru, jest pod loko¬ motywa umieszczony kontakt slizgowy krótkozwierajacy Sk o trzech powierzch¬ niach slizgowych, z których kazda odpo¬ wiednio jest polaczona z innemi dwoma dzwonkami wzglednie lampkami sygnali- zacyjnemi. Wszystkie dzwonki isa umie¬ szczone w jednej skrzynce i sa zaopatrzo¬ ne w klapki z napisami a, p, z, a kazda za¬ rówka jest innego koloru.Fig. 1 uwidocznia polaczenie czesci urzadzenia w chwili wjazdu lokomotywy na stacje. Na stacji wtyczka w (w,) jest wetknieta, a na lokomotywie przelacznik P jest w takiem polozeniu, ze slizgajacy sie po przewodzie slizgowym 3 kontakt slizgowy Sp polaczony jest z jednym bie¬ gunem baterji E, a szyny kolejowe 4 sa po¬ laczone zapomoca przelacznika P z dru¬ gim biegunem baterji E. Jezeli lokomoty¬ wa zblizy sie do stacji na pewna odleglosc, zalezna, od mocy baterji E9 wówczas urza¬ dzenie sygnalizacyjne na stacji i na loko¬ motywie dzialaja samoczynnie, a kierunek pradu zaznaczony na rysunku strzalkami, jest nastepujacy: Od bieguna dodatniego baterji E przez dzwonek a, zarówke La, kontakt slizgowy Sp, przewód slizgowy 3, wtyczke w, dzwonek d, szyny kolejowe 4, przelacz¬ nik P — do bieguna ujemnego baterji E. Równoczesnie dzwonia dzwonki d i a oraz zarza sie zarówki / i La. Urzed¬ nik na stacji po otrzymaniu sygnalu przy pomocy dzwonka d i zarówki / wyjmuje wtyczke w i przy pomocy kontaktu 1 klu¬ cza Kl daje maszyniscie zblizajacej sie lokomotywy sygnal ,,wjazd wolny" lub „zamkniety" (telegrafujac przepisane od¬ powiednie znaki). Maszynista, zaalarmowa¬ ny zapomoca dzwonka a i zarówki La o zblizaniu sie do stacji, jedzie ostroznie i czeka na sygnal. Gdy wjazd jest zamknie¬ ty, staje i rusza dopiero na sygnal ,,wjazd wolny".Po wjechaniu na stacje lokomotywa zajezdza az na druga odnoge; wówczas zostaje uruchomiony dzwonek d1 i zacznie zarzyc sie zarówka Zx. Urzednik stacyjny wyjmuje teraz wtyczke wlf a wtyczke w wsuwa zpowrotem, zamykajac tern samem tor dla wjazdu nastepnego pociagu.Ze stacji wyjezdza pociag dopiero po otrzymaniu sygnalu, nadanego ze stacji przy pomocy kontaktu 1 aparatu /E7r Kontakt 2 sluzy do sygnalizowania nastep¬ nej stacji o wyjezdzie pociagu i wogóle do porozumiewania sie stacyj miedzy soba; energji w tym przypadku dostarcza ba¬ terja Bst.Uklad urzadzen sygnalizacyjnych loko¬ motyw zblizajacych sie ku sobie przedsta¬ wiony jest na fig. 2. Urzadzenie zaczyna samoczynnie dzialac po zblizeniu sie loko¬ motyw na pewna — zalezna od mocy ba¬ terji E i Er — odleglosc, która przynaj¬ mniej musi byc dostateczna dla swobodne¬ go zatrzymania obu pociagów. Kierunek pradu, zaznaczony na rysunku strzalkami, jest nastepujacy: od dodatniego bieguna — 2 —baterji E na lokomotywie 7 przez dzwo¬ nek a, przelacznik P, szyny kolejowe 4, przelacznik Px—do ujemnego bieguna ba¬ terji Ej na lokomotywie //, a od dodatnie¬ go bieguna baterji Ej przez dzwonek a7l kontakt slizgowy Sp/, przewód slizgowy 3, kontakt slizgowy Sm do bieguna ujemne-, go baterji E. Maszynisci obu pociagów zo¬ staja zaalarmowani i pociagi moga byc w pore zatrzymane. Przy pomocy przelacz¬ nika P wzglednie Px moga sie maszynisci obu lokomotyw ze soba porozumiewac, telegrafujac sobie sygnaly przez przery¬ wanie kontaktu (przesuniecie raczki prze¬ lacznika z kontaktu + (plus) wzglednie— (minus) i zpowrotem).Na fig, 3 uwidoczniono urzadzenie, za¬ pobiegajace zderzeniu sie dwu pociagów, które jest wykonane w ten sposób, ze co kilkaset metrów przewód slizgowy jest przerwany, a elektryczne polaczenie obu czesci przewodu jest normalnie zapewnio¬ ne przy pomocy sworznia lacznikowego l, który wykonany jest z materjalu izoluja¬ cego, a tylko w dolnej swej czesci jest oto¬ czony blacha. Sworzen ten przytrzymywa¬ ny jest w górnem swem polozeniu zapomo- ca sprezyny, przyczem dolna jego czesc powoduje kontakt elektryczny obu czesci, przerwanego w tern miejscu przewodu slizgowego. Poza tern przewód slizgowy po obu stronach sworznia lacznikowego na dlugosci kontaktu slizgowego Sp wzgled¬ nie Sm jest tak sheblowany, ze w tem miejscu podczas przejazdu lokomotywy kontakt slizgowy nie dotyka przewodu slizgowego, ale cisnie na sworzen l, który, pokonujac opór sprezyny, wysuwa sie czesciowo wdól i przerywa elektryczne po¬ laczenie obu czesci przewodu slizgowego na czas przejazdu slizgu po sworzniu /.Na wysokosci sworznia t, symetrycznie wzgledem osi szyn kolejowych, znajduja sie trzy izolowane od siebie kontakty Ko, z których jeden polaczony jest z jedna czescia 31 przewodu slizgowego, drugi— z druga jego czescia 32, a trzeci—z szyna¬ mi kolejowemi 4. Podczas przejazdu loko¬ motywy kontakt slizgowy Sk posuwa sie po kontaktach Ko, a równoczesnie sworzen / przerywa elektryczne polaczenie obu czesci przewodu slizgowego i nastepuje polaczenie jednej czesci przewodu slizgo¬ wego poprzez dzwonek p, a drugiej—po¬ przez dzwonek z z szynami kolej owemi.Jezeli w tej chwili znajduje sie pociag // za pociagiem 7 (jak przyjeto na rysunku), wówczas na lokomotywie / zacznie dzwo¬ nic dzwonek z, a na lokomotywie //— dzwonek a, przyczem obieg pradu jest na¬ stepujacy: od bieguna dodatniego baterji Ex na lokomotywie // poprzez dzwonek alf kontakt slizgowy SpJ1 odnoge 32 przewodu slizgowego, polaczony z ta odnoga jeden z trzech kontaktów Ko, a dalej poprzez kon¬ takt slizgowy Sk lokomotywy /, dzwonek z, druga powierzchnie slizgowa konitaktu slizgowego Sk, drugi z kontaktów Ko, po¬ laczone z nim szyny kolejowe 4-ku loko¬ motywie 77, a przez kola tejze lokomoty¬ wy i przelacznik P1 ku biegunowi ujemne¬ mu baterji Et. Gdy pociag // jest przed po¬ ciagiem I, wówczas analogicznie otrzyma sygnal a, & pociag 7—sygnal p. Maszynisci obu pociagów moga nadawac telegraficznie sygnaly przez przesuwanie raczki prze¬ lacznika P wzglednie P1 z kontaktu minus na plus i zpowrotem, co powoduje krótkie spiecie miedzy przewodem slizgowym a szynami kolejowemi, a tem samem odezwa¬ nie sie na drugiej lokomotywie dzwonka alf wzglednie a oraz zaswiecenie sie za¬ rówki La1 wzglednie La, Przyklad zastosowania powyzszych urzadzen przy rozgalezieniach toru uwi¬ doczniony jest na fig. 4a. Odgalezienie ograniczone jest trzema grupami kontak¬ tów Kolt Ko2 i Koz i odpowiadajacemi im sworzniami lacznikowemi, które sa wyko¬ nane podobnie jak sworzen l w urzadze¬ niu, przedstawionem na fig. 3. Przewody slizgowe toru glównego i bocznego sa z so- — 3 —ba elektrycznie polaczone. Jezeli pociag / jedzie w kierunku Ko3—Kon a pociag II w kierunku KoIT—KoL , wówczas na lo¬ komotywie / otrzymuje sie przy Ko3 sy¬ gnal zapomoca dzwonka z, a na lokomoty¬ wie // otrzymuje sie sygnal zapomoca dzwonka a; maszynisci obu pociagów po spostrzezeniu sygnalów hamuja pociagi.Obieg pradu jest analogiczny do przedsta¬ wionego wyzej w przypadku jechania dwu pociagów po jednym torze w tym samym kiertfnku. Nastepnie np. maszynista II po¬ ciagu podaje sygnal wolnej jazdy, poczem dopiero maszynista pociagu / jedzie dalej.Pewinte trudnosci sprawia nastawianie przelaczlrika P; pozostawienie bowiem przelacznika w nieodpowiedniem poloze¬ niu czyni watpliwem dzialanie calego urza¬ dzenia.. Zaradzic temu mozna czesciowo— przy zastosowaniu odpowiednich przepi¬ sów ruchu, dajacych kontrole nalezytego nastawienia przelacznika P. Naprzyklad przepis, ze pociag wyjechac moze ze stacji dopiero po otrzymaniu sygnalu, zezwala¬ jacego na wyjazd, a nadawanego jak wy¬ zej, ze stacji przy pomocy klucza KIr; o- debramie tegoz sygnalu mozliwe jest jedy¬ nie przy nalezytern nastawieniu przelacz¬ nika P.Na fig. 4b uwidocznione jest urzadze¬ nie, które pozwala na stala kontrole na- statorienia przelacznika P. Kontakty sliz¬ gowe Sp i Sm posiadaja po dwie po¬ wierzchnie slizgowe, od siebie odizolowa¬ ne. Glówna, wieksza powierzchnia slizgowa jest stale polaczona z jednym kontaktem przelacznika (tern samem z jednym biegu¬ nem baterji); druga zas, mniejsza po- wierzchnija slijzgowa, polaczona jest ze sprezynowym przyciskiem, kontaktujacym z drugim kontaktem przelacznika, a tern samem z przeciwnym biegunem baterji.Raczka przelacznika, zachodzaca na jeden z jego kontaktów, podnosi równoczesnie przycisk swa górna czescia, przerywajac w ten sposób polaczenie tegoz przyeisku z biegunem baterji. Jezeli np. po przewo¬ dzie slizgowym 3 slizga sie kontakt slizgo¬ wy Sm, stale polaczony z ujemnym biegu¬ nem baterji, a przelacznik P jest nieodpo¬ wiednio, t. j. równiez na minus nastawio¬ ny, wówczas przycisk prz. plus, polaczo¬ ny z kontaktem slizgowym Sm, powoduje zwarcie baterji E, przyczem obwód pradu bedzie nastepujacy: minus baterji, wieksza powierzchnia slizgowa, przewód slizgowy, mniejsza powierzchnia slizgowa, przycisk prz. plus, kontakt plus przelacznika, plus baterji; a jednoczesnie zostaje nadany sygnal alarmowy zapomoca dzwonka a i zarówki La, który trwa tak dlugo, póki przelacznik nie zostanie nalezycie nasta¬ wiony, t. j. póki przycisk prz. plus nie zo¬ stanie oderwany od kontaktu.Zamiast baterji elektrycznej jako zró¬ dlo energji dla uruchomienia sygnalów mozna zastosowac pradnice, która bylaby napedzana zapomoca osi lokomotywy.Schemat takiego urzadzenia uwidoczniony jest na fig. 4c. Do przewodów rozdziel¬ czych zalaczona jest pradnica G w ten sposób, ze jeden biegun jej polaczony jest wprost z przewodem rozdzielczym, a dru¬ gi poprzez wylacznik wc. Wylacznik ten jest w ten sposób wykonany, ze polacze¬ nie elektryczne miedzy dwoma pierscie¬ niami p1 i p2, swobodnie na osi pradnicy osadzonemi, nastepuje zapomoca ciezar¬ ków c, osadzonych ruchomo w kierunku promienia tarczy wewnetrznej tw i sprze¬ zonych ze soba. Ciezarki te, po osiagnieciu przez pradnice przepisanej ilosci obrotów (a tern samem przepisanego napiecia), zo¬ staja zapomoca sily odsrodkowej dopro¬ wadzone do zetkniecia z wewnetrzna po¬ wierzchnia pierscieni plt p2, i powoduja o- brót tychze. Przy pomocy szczotek slizga¬ jacych sie po pierscieniach p1 i p2, pradni¬ ca zostaje wlaczona do sieci. Równolegle do pradnicy G wlaczona jest baterja Ba i to poprzez samoczynny wylacznik wn który uzalezniony jest od napiecia pradni- — 4 —cy. W chwili, gdy pradnica po osiagnieciu normalnej ilosci obrotów (a wiec i napie¬ cia), wlaczona zostaje do sieci, wówczas wylacznik wn powoduje samoczynnie od¬ laczenie baterji Ba. Wylacznik ten powo¬ duje równiez samoczynne wlaczenie ba¬ terji po odlaczeniu pradnicy przez wy¬ lacznik w . Jezeli pradnica G i baterja Ba maja pracowac równolegle, lub jezeli maja byc ladowane akumulatory, wówczas przy pomocy wylacznika W zostaje odlaczony wylacznik wH od pradnicy. Z przewodami rozdzielczemi polaczone jest dalej urza¬ dzenie sygnalizacyjne lokomotywy, a przy pomocy wylacznika wf moze byc wlaczo¬ na instalacja swietlna pociagu.Uzycia szyn kolejowych jako przewodu drugobiegunowego mozna uniknac przez zastosowanie drugiego przewodu izolowa¬ nego, umieszczonego po przeciwnej stronie toru, W tym przypadku zbedny stalby sie przelacznik B, a do przesylania sygna¬ lów móglby byc uzyty zwykly klucz tele¬ graficzny. Przy obliczaniu mocy instalacji elektrycznej lokomotywy nalezy uwzgled¬ nic zmiane oporów, powodowana róznica¬ mi temperatury i warunków atmosferycz¬ nych, która staje sie przyczyna zmiennosci odleglosci dzialania urzadzenia. Przez przyjecie wiekszej odleglosci (np. 800— 1000 m) i sredniego oporu mozna uzyskac pewnosc, ze odleglosc ta nie bedzie nigdy mniejsza od odleglosci koniecznej do za¬ trzymania pociagu. PL