Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób i urzadzenie, za posrednictwem których uskutecznia sie uszczelnienie za-pomoca szczeliwa plynnego, proste w swej budowie,.skuteczne w dzialaniu i usuwaja¬ ce wyzej wspominane' niedogodnosci.Nastepnym celem wynalazku jest urza¬ dzenie, uszczelniajace zapomoca plynu, ochladzanego w razie potrzeby.Wynalazek przewiduje samoczynne u- zupelnianie uszczelnienia plynem uszczel¬ niajacym oraz wykonanie uszczelnienia w ten sposób, ze krazenie plynu uszczelnia¬ jacego odbywa sie samoczynnie i powodo¬ wane jest zapomoca róznicy cisnienia ply¬ nu, wywolanej sila odsrodkowa.Zuzytkowanie sily odsrodkowej, wy¬ tworzonej zapomoca obracania sie czesci maszyny, do zwiekszenia skutecznosci u- szczelnienia zapomoca plynu stanowi równiez znamienna ceche wynalazku.Inne cechy znamienne i dodatnie stro¬ ny wynalazku uwidocznione sa w opisie i na rysunkach, przyczem opis obejmuje przyklad zastosowania wynalazku, z tern jednakze zastrzezeniem, ze zastosowanie to jest tylko odmiana jednego z wielu za¬ stosowan niniejszego wynalazku.Jezeli wirujacy plyn obracany jest za¬ pomoca jednej z dwóch czesci maszyny, pomiedzy któremi znajduje sie uszczelnie¬ nie, czesc urzadzenia uszczelniajacego, polaczona z druga z tych czesci maszyny, otoczona jest plynem uszczelniajacym. W mysl wynalazku plyn uszczelniajacy, pod¬ dany dzialaniu sily odsrodkowej, moze sie znajdowac w niestalej równowadze po obu stronach czesci urzadzenia uszczelniajace¬ go tak, ze male róznice w poziomie plynu, znajdujacego sie po obu stronach tej cze¬ sci, moga powodowac wytworzenie sie wy¬ jatkowo znacznego cisnienia, przyczem grubosc warstwy plynu zalezy od sily od¬ srodkowej, dzialajacej na plyn.Krazenie plynu uszczelniajacego odby¬ wa sie nietylko celem zmiany lub uzupel¬ nienia ilosci plynu, lecz równiez celem o- chladzania plynu, naprzykllad w razie ob¬ racania sie walu w prózni.Jeden z licznych przykladów zastoso¬ wania wynalazku stanowi uszczelnienie glównego walu wirówki, przyczem, odpo¬ wiednio do potrzeby, w oslonie wirówki moze byc podtrzymywane nadcisnienie lub próznia; moze krazyc przez oslone gaz o- bojetny lub aktywny, goracy lub zimny, a to celem regulowania dzialania wirówki.Na rysunku fig. 1 przedstawia w piono¬ wym przekroju przyklad zastosowania u- szczelnienia zapomoca plynu do wirówki; fig. 2 — zewnetrzny widok wirówki, fig. 3 — inna odmiane urzadzenia uszczelnia¬ jacego; fig. 4 — uwidocznia schematycznie odmiane uszczelnienia o kilku komorach uszczelniajacych; fig. 5 i 6 przedstawiaja szczególy konstrukcyjne; wreszcie na fig. 7 pokazano w pionowym przekroju inna odmiane urzadzenia, wykonanego wedlug wynalazku.Na rysunku pokazana jest oslona, zao¬ patrzona w otwór, w którym obraca sie wal, przyczem luz pomiedzy boczna po¬ wierzchnia otworu i walem jest uszczelnio¬ ny zapomoca urzadzenia, stanowiacego przedmiot wynalazku. Oslona powyzsza moze sluzyc do umieszczenia w niej wi¬ rówki, obracanej zapomoca kola 2, oraz walu calkowitego lub wydrazonego 3, któ¬ ry wiruje w oslonie, zaopatrzonej w prze¬ wody doplywowe i odplywowe a, 6 i c.W oslonie 1 ,(fig. 1) znajduje sie otwór 13, w którym umieszczony jest czesciowo wydrazony wycinek walcowy 14, uszczel¬ niony zapomoca pierscienia 14', i zamoco- wujaca wycinek 14 oslona lozyskowa 10, przymocowana do oslony / srubami 7.Wycinek 14 ii oslona lozyskowa 10 sa wy¬ drazone tak, ze zawieraja wewnatrz komo¬ re 15, w której umieszcza sie plyn u- szczelniajacy.Na wale 3 osadzona jest tuleja 4, za¬ mocowana zapomoca nakretek 5 i 6, które przyciskaja tuleje 4 do lozyska, umie¬ szczonego w przestrzeni 4', które to lozy¬ sko nie moze slizgac sie wzdluz walu 3, — 2 —poniewaz posuwaniu sie lozyska stoi na przeszkodzie zgrubienie 8. Lozysko umie¬ szczone w przestrzeni 4' utrzymuje wal 3 posrodku otworu 13 w oslonie 1. Z tuleja 4 polaczony jest kolnierz 9 o cylindrycz- nem wydluzeniu 9', na którem nasmbowa- ny jest lub przymocowany w inny sposób zawiniety ku wewnatrz kolnierz 30. Kol¬ nierze 9' i 30 tworza uszczelniajaca komo¬ re 31, która przymocowana jest do walu 3 za posrednictwem tulei 4. W srodkowym otworze wycinka 14 umieszczona jest nie¬ ruchoma oslona 35, przycisnieta do wy¬ cinka 14 zapomoca nakretki 24 i pierscie¬ niowego wystepu 24'. Pozadane jest umie¬ szczanie pierscieni 6 pomiedzy wycinkiem 14 oraz nakretka 24 i wystepem 24' oraz pomiedzy nakretka 5 i tuleja 4.Kolo napedowe 2 zamkniete jest zgóry, celem uniemozliwienia przechodzenia 'gazu lub oparów wewnatrz walu 3.Zawarty w komorze 31 plyn, wiruja- J cy jednoczesnie z nia, bedzie sie znajdo- \ wac pod dzialaniem sily odsrodkowej. Na ' nieruchomej tulei 35 osadzony jest kol¬ nierz 37, otoczony plynem, znajdujacym sie w komorze 31; poniewaz kolnierz 37 za po¬ srednictwem oslony 35 i wycinka 14 stano¬ wi czesc oslony /, plyn, otaczajacy kol¬ nierz 37, tworzy plynowe uszczelnienie luzu pomiedzy obracajacym sie walem 3 a oslona /. Cisnienie wewnatrz oslony 1 u- dziela sie przez pierscieniowy luz pomie¬ dzy nieruchoma tuleja 35 i tuleja 4 prze¬ strzeni komory 31, znajdujacej sie ponad kolnierzem 37, i tloczy plyn z górnej czesci komory do dolnej, znajdujacej sie pod kol¬ nierzem 37. Plyn w komorze 31 znajduje sie jednak pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej, wskutek czego róznica w umiejsco¬ wieniu powierzchni plynu nad i pod kol¬ nierzem 37 jest znacznie mniejsza, niz mialoby to miejsce, gdyby jednakowe ci¬ snienie dzalalo na plynne szczeliwo, na o- bie czesci którego dzialalaby tylko sila ciezkosci. Celem zabezpieczenia wirowa¬ nia plynu w komorze 31, opóznianego wskutek umieszczenia w komorze nierucho¬ mego kolnierza 37, w komorze 31 znajdu¬ ja sie pierscienie 32, zaopatrzone w wyzlo¬ bienia 33 i wystepy 34, jak to przedstawia fig, 6. Celem zabezpieczenia dostatecznej ilosci plynu uszczelniajacego w komorze 31 wycinek 14 zawiera komore 17, która przez rure 18 zasila sie plynem uszczelnia¬ jacym, przyczem plyn ten doplywa do ko¬ mory 31 -przez jeden lub kilka kanalów 38.Górny koniec 36 nieruchomej tulei! 35 jest umieszczony ipomiedzy tuleja 4 i pier¬ scieniem 32 tak, iz luz jest bardzo maly, aby plyn uszczelniajacy nie mógl przecie¬ kac wdól do oslony 1, zmiana zas cisnie¬ nia w oslonie / nie udzielala sie zbyt szyb¬ ko szczeliwu plynnemu. Górna powierzch¬ nia kolnierza 9 zaopatrzona jest w wyste¬ py 9a, przedstawione na fig. 5, celem u- mozliwienia krazenia powietrza i tloczenia go z przestrzeni 4' przez przewód 39 do komory 31 tak, aby plyn uszczelniajacy nie przedostawal sie do przestrzeni 4'.Nadmiar plynu uszczelniajacego oraz za¬ nieczyszczenia, które moglyby sie dostac do komory 15 przez przewód 39, usuwane zostaja przez otwór 27 do rury 28.Odmiana urzadzenia, pokazana na fig. 3, jest naogól podobna w budowie i zasa¬ dach dzialania do pokazanej na fig. 1, z wyjatkiem tego, ze plyn uszczelniajacy za¬ sila komore 31 przez otwór, znajdujacy sie ponad kolnierzem 37. W tym celu na wy¬ cinku 14 osadzona jest dodatkowa tuleja 40 w pewnej odleglosci od tulei 35', która otacza. Tuleja 35* odpowiada tulei 35 fig. 1 i jest umocowana równiez na wycinku 14. Zasadnicza róznica pomiedzy tulejami 35 i 35' polega na tem, ze tuleja 35' nie jest zaopatrzona w kolnierz uszczelniaja¬ cy 37', przymocowany w tej odmianie do tulei 40. W ten sposób tworzy sie pomie¬ dzy tulejami 35' i 40 kanal 38', doprowa¬ dzajacy plyn uszczelniajacy ponad kol¬ nierz 37'. W odmianie uszczelnienia, wy- — 3 —konanej wedlug fig. 3, plyn, umieszczony ponad kolnierzem 37', posiada polaczenie z wnetrzem oslony i, w razie istnienia prózni w oslonie 1, daznosc plynu uszczel¬ niajacego do grzania sie lub wyparowywa¬ nia pod próznia usuwana jest zapomoca do¬ plywu zimnego plynu uszczelniajacego.Nadmiar plynu uszczelniajacego wyplywa przez otwór 27 i rure 28 i moze byc skiero¬ wany do oziebialnika 41. Rura doplywowa 18 polaczona jest z oziebialnikiem 41 i plyn zostaje wessany z oziebialnika do komory 31 zapomoca dzialania prózni w oslonie 1.Jezeli uszczelnienie, pokazane na fig. 3, ma byc zastosowane w wirówkach, pracuja¬ cych pod pewnem cisnieniem w oslonie 1, doplyw plynu uszczelniajacego, doprowa¬ dzanego zapomoca rury 18, uskuteczniony "zostaje pod odpowiednio zwiekszonem ci¬ snieniem.Przyklad wykonania wynalazku, przed¬ stawiony na fig. 7, rózni sie od uwidocz¬ nionego na fig. 1 tern, ze zasilanie komory 31 plynem uszczelniajacym odbywa sie sa¬ moczynnie. Na fig. 7 pierscien 32', znajdu¬ jacy sie w dolnej czesci komory 31, zaopa¬ trzony jest w wystajaca wdól czesc cylin¬ dryczna 42 z pierscieniowym wystepem 43.W walcowym wycinku 14 wydrazona jest duza komora 1T, przeznaczona na plyn u- szczelniajacy, a tarcza 44, stanowiaca gór¬ na scianke tej komory, zaopatrzona jest w wystajacy ku dolowi pierscien 45. Pier¬ scien 45, umieszczony tuz przy zewnetrz¬ nej sciance czesci cylindrycznej 42, unie¬ mozliwia przy obracaniu sie czesci 42 wy¬ rzucanie plynu z komory 17'. Plyn uszczel¬ niajacy utrzymuje sie w komorze 17' na wlasciwym poziomie zapomoca rury do¬ plywowej 18, doprowadzajacej plyn z ko¬ mory zasilajacej 46, w której przegroda 47 utrzymuje pozadany poziom plynu, naply¬ wajacego przez rure 48, nadmiar zas ply¬ nu wychodzi przez rure 49. Poziom plynu w komorze 17', utrzymywany na dosta¬ tecznej wysokosci, ulega i zalezny jest od wspóldzialania czesci 45 i 42. Rurka 50, u- stawiona promieniowo w komorze 31, przechodzi przez wyzlobienie 33 pierscie¬ nia 32', przyczem skierowany ku osi walu koniec rurki umieszczony jest blizej walu, niz wystep 43.Wystepy 9a powoduja krazenie powie¬ trza w sposób wyzej opisany. Wskutek wi¬ rowania ruki 50, powietrze, wyrzucane z niej w kierunku odsrodkowym, wciaga sie z przestrzeni 51, znajdujacej sie pomiedzy czescia cylindryczna 42 i tuleja 35', wobec czego plyn z komory 17' wciagany jest do przestrzeni 51, przezwyciezajac odrzucaja¬ ce zpowrotem dzialanie wirujacej czesci cylindrycznej 42. Przy obracaniu sie komo¬ ry 31 wraz z czescia cylindryczna 42 i wystepem 43 polozenie wewnetrznej pionowej powierzchni plynu w tej ko¬ morze okresla sie przez polozenie wy¬ stepu pierscieniowego 43. W przykla¬ dzie wedlug fig. 7, powietrze z komory 15 przechodzi przez kanal 51' do komory 17' i w ten sposób uniemozliwia nagromadze¬ nie sie w komorze 15 powietrza, które mo¬ globy przeszkadzac wciaganiu plynu u- szczelniajacego do przestrzeni 51.W razie potrzeby mozna zastosowac wieksza ilosc komór, zawierajacych plyn uszczelniajacy i zaopatrzonych w odpo¬ wiednia ilosc nieruchomych kolnierzy 37, wzglednie 37', jak pokazano schematycz¬ nie na fig. 4. Przy zastosowaniu w oslonie silnika prózni pozadane jest, aby luz po¬ miedzy koncem 36 tulei 35 i tuleja 4 byl mozliwie maly, Z powyzszego wynika, ze zapomoca sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku moze byc uskutecznione uszczelnienie za posrednictwem plynu, przyczem w urza¬ dzeniu tern dzialanie sily odsrodkowej u- zyte jest do wzmozenia skutecznosci u- szczelnienia, plyn zas uszczelniajacy u- trzymywany jest w takiem polozeniu, ze tworzy uszczelnienie nawet w razie bardzo szybkiego obrotowego ruchu walu. U- — 4 —szczelnienie powyzsze zachowuje swe wla¬ sciwosci równiez w razie drgan wiruja¬ cych czesci lub w razie niejednostajnego ruchu tych czesci £ powyzszego wyplywa równiez, ze zasilanie plynem uszczelniaja¬ cym moze byc samoczynna. Zastosowanie niniejszego wynalazku umozliwia dowolne ochladzanie plynu uszczelniajacego, zwla¬ szcza w razie wirowania walu w prózni w oslonie 1. Poza tern nie zachodzi potrzeba zasilania pod cisnieniem plynem uszczel¬ niajacym, bez wzgledu na to, czy w oslonie / istnieje pewne cisnienie, czy tez próznia.Poszczególne czesci urzadzenia zapewniaja równowazenie sie sily odsrodkowej na obu stronach nieruchomego kolnierza oraz zwiekszona skutecznosc dzialania plynu uszczelniajacego, dzieki oddzialywaniu nan sily odsrodkowej, przyczem dzialanie to przezwycieza tarcie o nieruchomy kol¬ nierz, dazace do zahamowania obrotowego ruchu plynu uszczelniajacego lub do znie¬ ksztalcenia go w ten sposób, iz uszczelnie¬ nie nie daloby sie utrzymac. W mysl wy¬ nalazku, samoczynne zasilanie plynem u- szczelniajacym moze byc uskutecznione zapomoca prózni, która sie utrzymuje dzieki uszczelnieniu. Zasilanie plynem u- szczelniajacym moze powodowac krazenie powietrza, wywolane przez obracanie sie komory uszczelniajacej wraz z plynem u- szczelniajacym.Opisane powyzej rózne odmiany u- szczelniania zapomoca plynu nie ograni¬ czaja wynalazku; przeciwnie, wynalazek moze obejmowac wszystkie odmiany, wzmiankowane w podanych nizej zastrze¬ zeniach patentowych. PL