Wynalazek niniejszy dotyczy zapalni¬ ków uderzeniowych dla pocisków dzialo¬ wych i ma na celu wykonanie zapalnika w ten sposób, ze jest on zabezpieczony od przedwczesnego wybuchu podczas prze¬ chowywania na skladzie, manipulowania i przewozenia podczas jego ruchu w prze¬ wodzie lufy dziala i okresu nastepujacego potem przez przeciag czasu okreslony przez warunki strzelania.Fig. 1 rysunku przedstawia przekrój zapalnika calkowicie zlozonego, gdy cze¬ sci skladowe znajduja sie w stanie nie¬ czynnym, jak to ma miejsce przed wy¬ strzeleniem pocisku z dziala, fig. 2—szcze¬ gól w perspektywie dwóch podstawowych czesci skladowych zapalnika.Na fig. 1 pokazany jest kadlub 10 glo¬ wicowego zapalnika 10 o odpowiednim profilu, posiadajacy zprzodu czesc na¬ gwintowana, do której przykreca sie glo¬ wica 11, ztylu zas jest nagwintowany aby go mozna bylo wkrecic w pocisk. Kadlub zapalnika i jego glowica tworza przednia komore 12, zawierajaca mechanizm zapal¬ nika, a trzon sam zawiera komore tylna 13 dla umieszczenia detonatora posrednie¬ go. Komory 12 i 13 zamyka sie od tylu na- gwintowanemi korkami 14 i 15. W glowi¬ cy zapalnika 11 jest wywiercony przewód, w którym sie miesci czesc uderzeniowa 17 mechanizmu detonujacego, oraz jest wy¬ konany rowek okólny 16 w sposób opisany ponizej. Narzad uderzeniowy 17, wydra¬ zony w srodku dla zmniejszenia ciezaru, jest ztylu zakonczony iglica 18, wykonanaz jednego kawalka, skladajaca sie z plas¬ kiej podstawy, i grp*u w jednej sztuce; iglica ta jVst osadzona w nalezytem polo¬ zeniu zapomoca okólinego zwezenia, wzglednie rowka 19, wykonanego w narza¬ dzie uderzeniowym bezposrednio tuz przed iglica.Detonator 20 sklada sie z tulei 21, w której wywiercony jest przewód centralny 22, z glówki nagwintowanej 23, w której osadza sie splonke 25 i otoczki detonatora 24, zawierajacej wzmocniony detonator glówny 28 przymocowanej ztylu do tulei 21. Glówka nagwintowana 23 jest ze stro¬ ny zewnetrznej na czesci! swej dlugosci wykonana jako stozek, przedni jej koniec jest przewiercony, aby grot 18 iglicy mógl przez ten otwór przejsc. Tuleja 21 w za¬ palniku zmontowanym przechodzi przez korek 14 ku tylowi i wystaje w komorze tylnej 13 o tyle, ze glówny detonator 28 przypada w srodku detonatora posred¬ niego.Dwie podstawowe czesci mechanizmu detonujacego, a mianowicie iglica 17 i de¬ tonator 20, oddziela od siebie cewka od- sadcza 30. Cewka ta, przedstawiona bar¬ dziej szczególowo na fig. 2, sklada sie z wydrazonej cylindrycznej tulei, na przed¬ nim koncu której znajduja sie lapki spre¬ zyste 31, o ksztalcie dopasowanym do zwezenia kolowego 19 narzadu uderzenio¬ wego 17, przyczem konce ich sa zagiete wtyl nazewnatrz tak, ze wystaja poza scianki tego narzadu; skutkiem tego maja one przekrój haczykowaty i pasuja do¬ kladnie do przewodu 29 glowicy zapalni¬ ka. Poza tern cewka 30 ma cztery wysta¬ jace nazewnatrz szpony 32 z zagietemi nazewnatrz koncami 33, oraz zwezenie 34, wykonane nieco przed szponami 32. Z cewka 30 jest sprzezone strzemie o czte¬ rech lapkach 35 z otworem srodkowym, osadzone tak, ze szpony 32 nasuwaja sie na lapki 36 strzemienia 35, a zwezenie 34 opiera sie o przednia powierzchnie wspo¬ mnianego strzemienia. Przedni koniec glo¬ wicy detonatora 23 równiez podtrzymuje strzemie 35.Bezwladnik 37 jest luzno nasadzony na cewke 30 i jest tak wykonany, ze przy pchnieciu z sila ku tylowi moze zacisnac sie na zewnetrznym stozku 26 glowicy de¬ tonatora. Grubosc scianek bezwladnika jest tak dobrana, ze scianki moga sie rozejsc na boki przy nasunieciu ich z sila na sto¬ zek 26. Jeden koniec sprezyny odsadczej opiera sie na korku zamykajacym 14, drugi zas koniec opiera sie o kolnierz bez¬ wladnika 37, wywierajac parcie do przodu.W zapalniku juz zlozonym lapki spre¬ zyste 31 cewki 30 ujmuja czesc uderzenio¬ wa 17 w jego rowku kolistym 19, przyczem cisnienie scianek przewodu glówki zapal¬ nika zatrzymuje je tam i zlekka je sciska, zapobiegajac w ten sposób ' wszelkiemu przesunieciu sie czesci uderzeniowej wzgledem cewki 30 i detonatora 20. Bez¬ wladnik 37 opiera sie na przodzie o glów¬ ke zapalnika 11, przykrecona nieruchomo do kadluba zapalnika 10, ztylu zas spo¬ czywa na wystajacych lapkach 33 cewki 30, uniemozliwiajac w ten sposób wszelki ruch czesci uderzeniowej 17 do przodu.W podobny sposób jakiemukolwiek prze¬ sunieciu sie detonatora 20 staja na prze¬ szkodzie lapki 36 strzemienia 35, które takze wystaja ztylu bezwladnika 37, oraz obrzeze 34 cewki 30. Jest równiez jasnem, ze jakikolwiek ruch wsteczny mechanizmu detonatora nie jest mozliwy skutkiem te¬ go, ze glowica czesci uderzeniowej 17 o- piera sie o dno wydrazenia w glowicy za¬ palnika //, a nagwintowana glówka 23 o- piera sie o korek zamykajacy 14.W tylnej komorze 13 znajduje sie de¬ tonator posredni 40, mogacy sie skladac ze sprasowanych pastylek trójnitrotolue¬ nu, czteronitrofenylometylonitroaminy, czteronitraniliny lub jakiegokolwiek po¬ dobnego zwiazku nitrowego aromatyczne¬ go, nadajacego sie do tego celu. Detonator — 2 -posredni 40 jest umieszczony tak, ze pozo¬ stawia wolna przestrzen 41 strefie, bezpo¬ srednio otaczajacej glówny detonator 28, gdy ten ostatni jest w polozeniu spoczyn¬ ku, lecz nie wtedy, gdy jest w polozeniu bojowem. Pozadanem jest wypelnienie tej przestrzeni jakims materjalem plastycz¬ nym podobnym do wosku, jak np. wosk parafinowy, cerezynowy, bitum i t d., któ¬ ry jest w stanie zahamowac lub stlumic rozchodzenie sie fali detonacji, wysylanej przez detonator glówny 28, gdy te dwa detonatory znajduja sie w bezposredniem zetknieciu. Detonator posredni 40 wraz z materjalem, w rodzaju wosku, wypelnia¬ jacym przestrzen 41, jest zabezpieczony od zetkniecia sie z wystajacym tylnym koncem otoczki detonatora 24 przy pomo¬ cy odpowiedniej powloki metalowej lub otoczki 42 z kolnierzem 43 na przednim koncu zacisnietym pomiedzy korkiem za¬ mykajacym 14 i nakretka zaciskajaca 44.Komora tylna jest zupelnie zamknieta za- pomoca cienkiego korka 15.Dzialanie zapalnika skutkiem wstrzasu przy wystrzale jest nastepujace: bezwlad¬ nik 37 osiada, odginajac wtyl konce 33 szponów cewki 30 i lapki 36 strzemienia 35 oraz sciskajac sprezyne odsadcza 38, dopóki ten bezwladnik 37 nie nasunie sie gleboko i nie zacisnie sie mocno na ze¬ wnetrznej stozkowej powierzchni czesci 26 nakrecanej glowicy 23 i nie zostanie z nia sztywno sprzezony. Czesc uderzenio¬ wa 17, cewka 30, strzemie 35 i detonator 20, nie powstrzymywane juz wiecej przez bezwladnik 37, maja moznosc wskutek te¬ go poruszac sie ku przodowi.Skoro tylko pocisk wraz z zapalnikiem wyszly z wylotu dziala, to jest skoro tyl¬ ko ich ruch przyspieszony ustal, sprezyna odsacza 38 stara sie poruszyc caly mecha¬ nizm detonacyjny ku przodowi, a miano¬ wicie czesc uderzeniowa 17, cewke 30, strzemie 35 i detonator 20, lecz temu ru¬ chowi do przodu przeciwdziala cisnienie powietrza, wywolane szybkoscia lecace¬ go pocisku. Wskutek ciagle zmniejszaja¬ cego sie cisnienia powietrza'w miare po¬ suwania sie pocisku po torze lotu, sprezy¬ na odsacza 38 posunie ewentualnie caly mechaniztoi detonatora naprzód, dopóki rzeczony ruch postepowy nie zostanie wstrzymany przez to, ze kolnierz tulei de¬ tonatora 21 oprze sie o korek zamykajacy 14. Punkt toru,w którym ten ruch postepo¬ wy zostanie calkowicie zakonczony, moze byc dokladnie nastawiony na skutek re¬ gulowania sprezyny odsadczej 38.W tern przedniem polozeniu lapki spre¬ zyste 31 i rowek okólny 19 przypadna na- wprost rowka okólnego 16 w glowicy za¬ palnika 11. Wobec tego lapki sprezyste 31 maja moznosc wskutek tego rozewrzec na- zewnatrz i wejsc w rowek 16 w razie, gdy czesc uderzeniowa bedzie pchnieta wtyl ku splonce 25. W tern przedniem czyli bojo¬ wem polozeniu detonator glówny 28 be¬ dzie takze wyciagniety z plaszcza ochron¬ nego 41 w detonatorze posrednim 40 i wskutek tego, znajdujac sie nawprost nie¬ oslonietej czesci detonatora posredniego, moze latwo przekazac mu fale detonacji/ zapoczatkowanej przez splonke 25 w chwi¬ li przebicia jej przez grot iglicy 18.Przy uderzeniu o cel, czesc uderzenio¬ wa 17, poruszajac sie wraz z zapalnikiem i pociskiem z ich szybkoscia pozostala, jest natychmiast zatrzymana. Dzieki bezwlad¬ nosci ukladu detonatorowego, a mianowi¬ cie detonatora 20 strzemienia 35 i cewki 30, uklad ten porusza sie dalej ku przodo¬ wi z tym wynikiem, ze lapki sprezyste 31 zostaja rozwarte nazewmatrz i wchodza w rowek kolisty 16 glówki zapalnika 11, grot zas iglicy 18 czesci uderzeniowej 17 wcho¬ dzi gwaltownie w zetkniecie ze splonka 25.Powstaly plomien z tej splonki 25 prze¬ dostaje sie wtyl do glównego detonatora 28 przez przewód 22 i wywohije jego de¬ tonacje. Dzieki jego polozeniu, w którem go juz nie oslania podobny do wosku ma- — 3 -terjal w przestrzeni 41, fala detonacji la¬ two sie przekazuje detonatorowi posrednie- mu 40, a od niego glównemu ladunkowi wybuchowemu pocisku.Z powyzszego opisu widac jasno, ze ulepszony w mysl wynalazku zapalnik jest specjalnie zabezpieczony przed niebezpie¬ czenstwem przedwczesnej detonacji.Pirzedewszystkiem sposób zalozenia od- sadczego narzadu zabezpieczajacego o specjalnej budowie pomiedzy iglice a splonke narzadu mocno sprzegnietego z czescia uderzeniowa przez caly czas, z wy¬ jatkiem pozycji bojowej, czyni niemozli- wem zetkniecie sie iglicy z detonatorem, dopóki czesci skladowe mechanizmu deto- natorowego nie przybiora polozenia bojo¬ wego. Opuszczenie tego narzadu odsadcze- go przy niedbalem zlozeniu nie czyni jed¬ nak zapalnika niebezpiecznym dopóki sam detonator pozostaje w polozeniu nieczyn- nem; poza tern przewrócenie zapalnika spodem do góry podczas manipulowania, w razie braku czesci odsadczej zabezpie¬ czajacej, pociagnie za soba wogóle wy¬ padniecie czesci uderzeniowej z zapalni¬ ka. Mechanizm detonatorowy zabezpieczo¬ ny jest w polozeniu nieczynnem przez bez- wladnik i wyzwala sie od tego zabezpiecze¬ nia po wstrzasie, doznanym w chwili wy¬ strzalu. Wypadkowe upuszczenie zaopa¬ trzonego w zapalnik pocisku przed wy¬ strzalem nie wywoluje takiego zwolnienia.Nawet gdy takie zwolnienie juz nastapi, to przy osiadaniu czesci zapalnika ku tylowi dziala zapalnik pozostanie w przewodzie lufy dziala nieuzbrojony dzieki przyspie¬ szeniu pocisku w lufie, dalsze przesuniecie sie zapalnika w polozenie uzbrojone moze byc odroczone az do osiagniecia zadanego punktu toru pocisku.Nakoniec, jezeli nawet wskutek jakiejs nieprzewidzianej przyczyny detonator wy¬ buchnie na skladzie podczas manipulowa¬ nia lub juz w lufie dziala, jego polozenie w stosunku do detonatora posredniego i je¬ go plaszcza zabezpieczajacego bedzie ta- kiem, ze detonacja detonatora posredniego nie bedzie miala miejsca. PL