Znane dotychczas elektrody z tlenku metalowego i plyty z gabki metalowej stosowane bywaja bardzo czesto przy pier¬ wotnych i wtórnych ogniwach; posiadaja one jednak pewne wady. Z jednej strony sa one zbyt czule na wplywy zewnetrzne i nie tworza dostatecznie wielkiej po¬ wierzchni dzialania, z drugiej zas strony odnowienie pojedynczych elektrod oraz calych bateryj polaczone jest z wielkiemi trudnosciami, a prócz tego niszcza sie one w stosunkowo krótkim czasie.Wynalazek omija te wady w pierwszym rzedzie przez wielokrotne zwiekszenie po¬ wierzchni dzialania, uzyskane zastosowa¬ niem próznych przestrzeni, przechodzacych przez cala mase, przyczem jednak elektro¬ da tworzy silnie spojona calosc. Dla zwiek¬ szenia przewodnosci, a wiec i wydajnosci elektrody, mozna dodac, przy neutralnej fabrykacji, sproszkowanego metalu, który jest obojetny wobec elektrolitu i którego zadaniem jest tylko przewodnictwo elek¬ tryczne.Celem sporzadzenia tego skladu masy, tworzacej elektrody, metale lub tlenki me¬ talowe w proszku lub kostkach zostaja ze soba zmieszane i urobione w ugniatalna ma¬ se przez dodanie kwasów lub zasad, two¬ rzac tym sposobem zamkniety w sobie ele¬ ment, poczem masie nadaje sie odpowied¬ ni ksztalt, a w danym przypadku elektrode zaopatruje sie we wzmocnienia lub cos po¬ dobnego. Wspólne dzialanie tlenków meta¬ lowych, wzglednie tlenku metalowego i me¬ tali z zasadami lub kwasami, na sposób za¬ mknietych w sobie wielu ogniw, pociaga za soba wydzielenie jednej czesci tak, zeJruga czesc pozostaje jako kratowy lub gabczasty ±wcóc*t Przebieg ten moze byc przyspieszony lub ulepszony przez dopro¬ wadzenie ciepla z zewnatrz, a przewodnic¬ two masy moze byc zwiekszone, wzglednie moze byc zwiekszona wydajnosc elektro¬ dy, przez dodanie obojetnego proszku me¬ talowego, Otrzymana tym sposobem po¬ rowata, lecz scisla w sobie masa tworzy, jako elektroda dla pierwotnych i wtórnych ogniw galwanicznych, wielokrotnie zwiek¬ szona powierzchnie dzialania, tak ze trwa¬ losc takiego ogniwa jest bardzo duza. Od¬ nowienie ogniwa po wyczerpaniu jest bar¬ dzo proste, gdyz porowatosc wspiera i przyspiesza przebieg odnowienia. Masa ta nadaje sie szczególnie jako elektroda dla lamp lukowych, jako.materjal do opo¬ rów elektrycznych i podobnych przyrza¬ dów. Korzystnem jest zwiekszenie wytrzy¬ malosci masy na zewnetrzne dzialanie przy elektrodach dla ogniw galwanicznych przez ciala usztywniajace. Najkorzystniej- szemi okazaly sie ciala zaopatrzone w wy¬ stajace jezyczki i otoczone rama w ksztal¬ cie U, przyczem jezyczki przechodza przez otwory ramy i po wygieciu zapewniaja sci¬ sle polaczenie miedzy elektroda a rama.Osiaga sie to tez przez wykonanie nosnika masy z plyty blaszanej, zaopatrzonej jedno lub obustronnie w otwory, podobne do o- tworów skrobaczki, których przegiete kon¬ ce ukladaja sie w masie i zakotwiaja sie z nia. Przez umocowanie kilku plyt w szta¬ by, zaopatrzone wrebami, mozna je pola¬ czyc w jedna elektrode. Plyty wchodza swemi wystajacemi, hakowatemi czescia¬ mi w te wreby i zostaja utrzymane przez naciagniecie jednej tylko sruby, sciskajacej wszystkie wreby. Umieszczenie i wyjmo¬ wanie pojedynczych plyt odbywa sie tym sposobem szczególnie szybko, przyczem o- trzymuje sie elektrode o bardzo duzej po¬ wierzchni.Rozkladanie bateryj, zlozonych z kilku galwanicznych ogniw, celem odnowienia tlenkowO-metalówych elektrod, jest trudne i wymaga bardzo wiele czasu.Przy elektrodzie wedlug wynalazku szczególnie nadaje sie urzadzenie, przy którem ujemne lub dodatnie elektrody u- mocowane sa w grupach, w nakrywie za¬ mykajacej naczynie ogniwowe, a dodatnie lub ujemne elektrody na dzwigaczu, dosto¬ sowanym do ksztaltu naczyn tak, ze z jed¬ nej strony wszelkie dodatnie elektrody, a z drugiej zas wszelkie njemne, moga byc wspólnie wsadzane i wyjmowane.Wytrzymalosc czynnej masy, sporza¬ dzonej wedlug wynalazku, umozliwia przy takich ogniwach wykonanie zarówno do¬ datnich, jakotez i elektrod .z jednej lub wiekszej ilosci srubowo kreconych tasm dowolnego przekroju, przez co, pominaw¬ szy wlasciwosc samej masy, powierzchnia dzialania elektrod zostaje jeszcze bardziej zwiekszona.Zamiast uzywanych dotychczas naczyn dla ogniw ze szkla lub gumy moga byc, wedlug wynalazku, zastosowane emaljo- wane naczynia, w których podzial dokona¬ ny jest przez wieksza ilosc spojonych, po¬ jedynczych naczyn, przez zaopatrzenie stykajacych sie ze soba scian w wystajace, pokrzywione krawedzie i naciagniecie na nie wlozonych w emalje szyn w ksztalcie litery C. Zamiast emalji moga tez byc za¬ stosowane inne srodki izolacyjne, odporne na kwas i goraco, przylegajace jak emalja scisle do scian naczyn i odporne przeciw wszelkim zewnetrznym dzialaniom.Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania wynalazku, Fig. 1 przedstawia schematycznie przekrój kawalka elektro¬ dy; fig. 2 — 6 przedstawiaja rozmaite ro¬ dzaje wykonania elektrod dla ogniw gal¬ wanicznych i bateryj; fig. 7 i 8 —elektro¬ de zlozona z kliku plyt; fig. 9 jest piono¬ wym przekrojem wedlug linji VII — VII (fig. 10) kilkoogniwowej baterji; fig. 10 — przekrojem wedlug linji VIII — VIII (fig, 9); fig. 11 — 18 pokazuje rózne rodzajewykonania elektrod srubowych; fig, 19 — 25 — trzy rodzie wykonania naczyn dla ogniw zlozonych w baterje; fig. 26 jest widokiem zgóry na baterje wedlug fig. 9 i 10, a fig. 27 — szczególem w zwiekszonej podzialce.Czynna masa tworzaca elektrode, ozna¬ czona we wszystkich przykladach cyfra 26, posiada strukture widoczna na fig. 1; skla¬ da sie ona z zupelnie porowatego, gab¬ czastego tworu, udzielajacego elektrolitowi bardzo duza powierzchnie dzialania, a mimo to tak mocno ze soba spojonego, ze posiada dostateczny opór przeciw dziala¬ niom zewnetrznym.Metale lub tlenki metali zostaja przy fabrykacji same w sobie lub tez ze soba scisle przemieszane i polaczone przez do¬ danie zasad lub kwasów w ugniatalna ma¬ se, która otrzymuje nastepnie zadany ksztalt przez prasowanie lub zwykle sma¬ rowanie jej na nosnikach.Poniewaz masa z ciecza tworzy wielka ilosc zamknietych w sobie elementów, wy¬ twarza sie cieplo, wydzielajace jedna czesc i utleniajace druga. Jezeli to we¬ wnetrzne cieplo nie wystarcza, mozna do¬ prowadzac cieplo z zewnatrz, az do ukon¬ czenia przebiegu wydzielania. Przez doda¬ nie obojetnego proszku metalowego, który podczas opisanego przebiegu w zaden spo¬ sób nie dziala i nie zostaje nagryzany, moz¬ na w wysokim stopniu ulepszyc przewod¬ nosc gotowej porowatej masy.Przyklad wykonania. 100 czesci tlen¬ ku kobaltowego miesza sie z 40 czesciami proszku cynkowego i do tej mieszaniny dodaje sie przy ciaglem mieszaniu, 10 cze¬ sci ciezaru 40%-ego rozczynu zracej wo¬ dy. Przy sporzadzeniu elektrody dla ogniw galwanicznych, naklada sie ten produkt na sitowo przedziurawiona blaszana plyte.Okazalo sie, ze przy nalozeniu okolo 200 g mieszaniny na 100 cm2 powierzchni plyt osiaga sie dobre wyniki. W danym przy¬ padku przez prasowanie mozna mase je¬ szcze scislej polaczyc z blaszana plyta.Wykonana tym sposobem plyte elektrodo¬ wa utrzymje sie jeszcze okolo 10 godzin w temperaturze okolo 7Ó°C, poczem jest ona gotowa do uzytku. Ewentualne doda¬ nie obojetnego proszku metalowego nie zmienia sposobu wykonania.Tym sposobem mozna wykonac najróz¬ norodniejsze elektrody o najrozmaitszych ksztaltach.Fig. 2 i 3 przedstawiaja plyte dla o- gniw galwanicznych, posiadajaca we¬ wnetrzne cialo usztywniajace lub nosnik dla czynnej masy. To usztywniajace cialo sklada sie z poziomo lub pionowo zygza¬ kowatej i przedziurawionej blachy 27, zaopatrzonej wokolo w jezyczki 28 i zlacz¬ ki odwodne, wzglednie przytwierdzajace 29. Masa 26, nalozona na ten nosnik, zo¬ staje otoczona rama 30, celem lepszego zrozumienia, polaczona na fig. 2 tylko do polowy z blacha 27, w drugiej zas polowie — odchylona wbok. Rama ta jest ulozona ze zgietego w ksztalcie litery U blaszanego naska, posiadajacego na swej tylnej stronie odpowiednie otwory dla jezyczków 28, które zostaja nastepnie przegiete.Przyklad wykonania wedlug fig. 4 róz¬ ni sie od wykonania przedstawionego na fig. 2 i 3 tylko tern, ze cialo usztywniajace 27. wzdednie nosnik czynnej masy, nie jest faliste, lecz posiada wygiete w obie strony otwory 31, w formie skrobaczki, których wygiete nazewnatrz ostrza zapew¬ niaja scisle zespolenie masy 26.Przy wykonaniu wedlug fig. 5 i 6 cialo usztywniajace 27 sklada sie z paska bla¬ szanego, zaopatrzonego, jak pokazuje fig. 6, w wygiecia, wzglednie wreby 32, prze¬ stawione wzgledem siebie, i tworzacego po rozciagnieciu twór w ksztalcie cel wia¬ zowych (fig. 5). Jezyczki 28 zostaja prze¬ lkniete przez odpowiednie otwory nie- przedstawionej ramy, przegiete i z nia sci¬ sle zespolone. Po napelnieniu tego wytwo¬ ru czynna masa, otoczeniu i wygladzeniu — 3 —go, a w danym przypadku — prasowaniu masy, otrzymuje sie elektrode, przy której polaczenie miedzy nosnikiem a masa jest zupelnie pewne.Fig. 7 i 8 pokazuja polaczenie kilku plyt w jedna elektrode. Plyty skladajace sie z czynnej masy 26 posiadaja zwrócone wgóre, po dwie zaciete zboku zlaczki 38, polaczone bezposrednio z nosnikiem, ulo¬ zonym w masie, i zwrócone ku dolowi po dwie takiez same zlaczki 33. Zlaczki te sa, jak pokazuje rysunek, zawieszone w zaci¬ ski 34, zaopatrzone dla tego celu we wcie¬ cia 35, posiadajace na koncach przewier¬ cenia, tak ze powstaje pewna sprezystosc, a zlaczki zostaja mocno scisniete po nacia¬ gnieciu sruby 37. Do odprowadzania pradu i umocowania calej elektrody sluza zerdzie 36, polaczone stale z górnym zaciskiem 34.Jasnem jest, ze elektroda utworzona z kilku plyt posiada szczególnie wielka powierzchnie, mozna ja jednak równiez latwo i prosto obrabiac, jak zwykla elek¬ trode, np, przy odnawianiu, Mozliwem jest takze zarówno skladanie, jak i rozklada¬ nie jej bez straty czasu, gdyz celem przy¬ gotowania elektrody do uzytku lub rozlo¬ zenia jej na pojedyncze czesci wystarcza naciagniecie lub rozluznienie trzech na- srubków.Fig. 9 i 10 przedstawiaja kilka ogniw, zlozonych w jedna baterje. Posrednie scia¬ ny 39 tworza w naczyniu 38 komory 40, z których kazda zawiera jedna elektrode tlenkowa 26 oraz podwójna elektrode cyn¬ kowa 41. Wedlug wynalazku, wszelkie e- lektrody 26 sa umocowane wraz z przy- mócowanemi do nich zerdziami 42, sluza- cemi do odwodu, na szczególnym nosniku 43, dostosowanym do ksztaltu naczynia i posiadajacym dla tego celu wystajace do wewnatrz zlaczki 44, podczas gdy elektro¬ dy cynkowe 41, spojone parami zapomoca mostków 45, umocowane sa w nakrywie na¬ czynia 47 zapomoca zerdzi 46, utwierdzo¬ nej na mostku 45. Tym sposobem mozna przy podniesieniu nakrywy wyjac wszel¬ kie elektrody cynkowe, a przy podniesie¬ niu nosnika 43 — wszelkie elektrody tlen* kowo-metalowe. Naturalnie, ze mozna tez umocowac elektrody metalowo-tlenkowe na nakrywie, a cynkowe—na nosniku. Mie¬ dzy górna krawedzia naczynia 38 a no¬ snikiem 43 i miedzy tym a nakrywa 47 za¬ stosowane sa uszczelniajace krazki 48, do¬ stosowane do ksztaltu krawedzi naczynia i zapewniajace niezawodne zamkniecie na¬ czynia calego, po wcisnieciu nakrywy 47.Celem umozliwienia przycisniecia nakry¬ wy prostym sposobem, górna krawedz na¬ czynia 48 posiada podciety wieniec 49, a nakrywa, tuz" przy krawedzi, male koryt¬ ko 50. Jedna lub kilka klamer 51 podchwy¬ tuja wieniec 49 i ukladaja sie ponad kra¬ wedz nakrywy 47, przyczem zostaja one ustawione w tern polozeniu przez dostoso¬ wanie wiencowego wytloczenia 52 do ko¬ rytka 50. Klamra taka moze tez sluzyc ja¬ ko zbieracz pradu (fig. 9), Umocowanie elektrody 26 na nosniku 43 musi byc izo¬ lowane, jezeli ten wykonany jest z mate- rjalu przewodzacego (fg, 9 w srodku).Szeregowe polaczenie pojedynczych o- gniw dokonane jest przez szyny 54, lezace na nakrywce 47 lub wpuszczone w nia i u- mocowane srubami stykowemi 55.Nakrywa twarzy wedlug wynalazku takze zawór, wyrównywujacy cisnienie przez zastosowanie na górnej i dolnej stro¬ nie nakrywy, odpowiednio do ilosci komór, jednego lub kilku otworów 56, tak ze mie¬ dzy niemi pozostaje cienka sciana, W scia¬ nie tej zostaje, zapomoca szpilki lub inne¬ go podobnego narzedzia, utworzony otwór, przez co powstaje wyrównanie cisnienia z wnetrza nazewnatrz, przyczem ciecz nie przeplywa. Opisana cienka scierna moze tez byc wykonana i innym sposobem.Celem rozlozenia baterji rozluznia sie klamry 51, poczem jednym chwytem moz¬ na wyjac wszelkie elektrody tlenkowe lub cynkowe kazdej grupy zosobna. Po ukon* — 4 —czeniu procesu odnawiania grupy elek¬ trod tlenkowych, polaczonej w nosniku 43, skladanie bateryj dokonywuje sie tym sa¬ mym prostym sposobem, wymagajacym tylko kilku chwytów.Zastosowanie jednej elektrody na na- krywie 47, a drugiej na nosniku 43 umoz¬ liwia szczególnie proste polaczenie poje¬ dynczych elektrod w baterje (fig. 26 i 27).Na trzpieniu 74f przechodzacym przez na- krywe 41 i sluzacym do umocowania na niej elektrod 41, zastosowane sa styki 75 w ksztalcie nozy, które pracuja wspólnie z wcietemi trzpieniami 76, noszacemi elek¬ trody 26, tak ze przy nasadzeniu nakrywy noze 75 wcinaja sie we wciecia 76, two¬ rzac zadane polaczenie. Podobnym sposo¬ bem moze byc tez polaczony z jednym za¬ ciskiem 51 styk nozowy 78, przyczem przy nasadzeniu zacisku zostaje wywolane za¬ mkniecie pradu z ostatnia elektroda 26, podczas gdy drugi zacisk 51 zachodzi na blache stykowa 79, polaczona z elektroda 41, lezaca naprzeciw, W ten sposób, przez nasadzenie i umocowanie nakrywy, ogni¬ wo jest odpowiednio polaczone, tak ze mozna odebrac prad z zaciskó»w 53.Poniewaz przy skladaniu ogniwa, wzglednie bateryj, elektrody 26 zajmuja \ odpowiadajace im polozenie, gdy tylko nosnik 43 zostaje nalozony, mozliwem jest takie dobranie elektrod 26 od nosnika 43, ze górna krawedz elektrod jest równiez wskaznikiem majacego byc dobranym sta¬ nu cieczy. Wystarcza wiec napelnienie wszelkich ogniw przed nasadzeniem nakry¬ wy 47 ciecza az do górnej krawedzi elek¬ trody 26, przyczem zbednem jest zastoso¬ wanie jakiegos innego urzadzenia wskazu¬ jacego, a zarazem z jednej strony ciecz stoi we wszystkich ogniwach na tej samej wysokosci, a z drugiej strony ogniwa nie sa napelnione ani zbyt wielka, ani tez zbyt mala iloscia cieczy.Celem zwiekszenia wydajnosci przez nadanie elektrolitowi ruchu okreznego lub wirowego, jeden lub obydwie elektrody moga posiadac dowolny srubowy ksztalt (fig. 11 —- 18). Przekrój moze byc przy- teni kolowy, kwadratowy, czworograniasty lub dachowy. Elektroda cynkowa moze byc równiez tym sposobem wykonana.Przy wykonaniu wedlug fig. 11, elek¬ troda posiada ksztalt srubowej tasmy, przyczem powierzchnia tejze jest równo¬ legla do osi ogniwa, podczas g-dy przy wy¬ konaniu wedlug fig. 12 powierzchnia ta¬ smy jest prostopadla do osi. Wedlug fig. 13 powierzchnia ta nachylona jest do osi ku wnetrzu, a wedlug fig, 14 — naze- wnatrz. Tasma moze tez byc w kierunku podluznym — korytkowata (fig. 15 i 16) i wskazywac wierzcholkiem wgóre lub na- dól. Przy wykonaniu wedlug fig. 17 i 18 elektroda sklada sie ze srubowo skreconej zerdzi o przekroju kwadratowym lub o- kraglym. Jak wspomniano wyzej, druga elektroda moze byc wykonana w podobny sposób, przyczem zwoje obydwóch elek¬ trod moga byc równobiezne lub przeciw¬ biezne.Fig, 19 do 21 pokazuja naczynie dla bateryj, zlozone z kilku pojedynczych na¬ czyn. Kazde z trzech naczyn ha ogniwa 58, 59, 60 sklada sie z otwartej na górze w opisanym przykladzie czworograniastej metalowej skrzyni, w której dnie umoco¬ wane sa przez przynitowanie lub tez przez autogeniczne spawanie zerdzie 61, sluza¬ ce jako nosniki do elektrod. Przylegajace boczne sciany dwóch naczyn zaopatrzone sa po obu stronach w wystajace, wygiete katowo krawedzie 62 tak, ze wygiecia te biegna w przeciwnym kierunku. Na te wy¬ giecia nasuniete sa w przekroju zgiete w ksztalcie litery C szyny 63, chwytajace widlowo krawedzie 62 V tym sposobem la¬ czace ze soba sasiadujace naczynia. Za¬ równo naczynia, jak tez szyny 63 zostaja emaljówane przed zlozeniem, nastepnie zostaja napelnione emalja prózne prze¬ strzenie miedzy szyna 63 i krawedziami 62, — 5 —jak równiez prózna przestrzen miedzy sty- kajaoemi sie naczyniami (fig. 20 i 21). Do emalji mozna dodac inny izolujacy mate- rjal, np, mielony krzemien. Nastepnie na- stepujie ponowne wypalanie, tak ze po¬ wstaje wielodzietne naczynie o stalym ze¬ spole, przyczem pojedyncze naczynia 58, 59 i 60 nie stykaja sie metalicznie. Górne konce zerdzi 61 nie sa emaljowane i zaopa¬ trzone w gwint, celem umocowania na nich jednego zestawienia elektrod i uzywania ich równoczesnie jako odbieraczy pradu.Przy wykonaniu wedlug fig. 22 i 23, wspólna skrzynia 64 podzielona jest scia¬ nami 65 na trzy oddzialy: 66, 67, 68 i z ze¬ wnatrz, jak tez i wewnatrz, emaljowana.Równiez emaljowane zerdzie 61 kazdego naczynia sa umocowane na plytach 69, po¬ laczonych przez wlaczenie warstwy emalji, po ponownem mocnem wypaleniu, z dnami oddzialów 66 ,67, 68. Zarówno oddzialy te jako tez i zerdzie 61 sa wzgledem siebie izolowane.Przy wykonaniu wedlug fig. 24 i 25, w pojedyncze naczynie 70, emaljowane we¬ wnatrz i zewnatrz, umieszczone sa równiez obustronnie emalJGwane naczynia 71, 72, 73, w dnach których umocowane sa zerdzie 61. Prózne przestrzenie, powstajace mie¬ dzy naczyniami 71, 72, 73 i otaczajacem je nacryniem 70 zostaja napelnione emalja, poczem zapomoca dalszego przebiegu laczy sie wszelkie naczynia w jedna calosc. Rów¬ niez w tym przypadku naczynia 71, 72, 73 sa izolowane wzgledem siebie i naczynia 7o: Przedstawione i opisane naczynia sa tyl¬ ko przykladami przeprowadzenia wynalaz¬ ku, który sie na nich nie ogranicza. Zasto¬ sowanie i uksztaltowanie naczyn moze byc odmienne przy rozmaitych ogniwach, zalez¬ nie od warunków. Blachy, tworzace naczy¬ nia i oddzielajace scianki, moga byc prze¬ dziurawione i sluzyc tylko w pewnej mie¬ rze do noszenia i usztywniania emalji, za¬ miast której moze byc zastosowany i w podobny sposób uzywany inny znany, od¬ porny na kwasy i goraco srodek izolacyjny. PL