PL102033B1 - Automatic reader for thermoluminescence dosimeters - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest automatyczny czytnik dawkomierzy termoluminescencyjnych, który stanowi urzadzenie do automatycznego pomiaru dawek promieniowania jonizujacego dla róznych celów, jak np. w celu kontroli otrzymywanych dawek przez osoby narazone na promieniowanie jonizujace; do odczytu dawek radiote- rapeutycznyeh; do pomiaru tla naturalnego promieniowania; do pomiaru tla promieniowania na terenach, na których zlokalizowane sa obiekty energetyki jadrowej itp.

Dawkomierz termoluminescencyjny (w skrócie TL) do automatycznego pomiaru ma postac plytki alumi¬ niowej lub z tworzywa sztucznego, zawierajacej termoluminescencyjny detektor i przelotowe otworki, z których czesc stanowi zakodowany numer dawkomierza, a inne sluza do sterowania praca czytnika za pomoca elektroni¬ cznego ukladu automatyki. Detektor wykonany jest z materialu termoluminescencyjnego, który ma wlasciwosc magazynowania czesci energii promieniowania jonizujacego, a przy podgrzaniu emitowania tej energii w postaci promieniowania swietlnego.

Zadaniem automatycznego czytnika dawkomierzy TL jest wykonywanie nastepujacych zasadniczych ope¬ racji: i. przemieszczanie dawkomierzy z magazynka podawczego do pionowego kanalu kolumny pomiarowej czytnika; 2. wysylanie sygnalów elektrycznych do elektronicznego ukladu automatyki, sterujacego praca czytnika; 3. umieszczanie dawkomierzy w wypelnionej argonem czesci pionowego kanaju czytnika; 4. wygrzewanie detektorów termoluminescencyjnych i pomiar dawek promieniowania; ^ . odczytywanie zakodowanego numeru dawkomierzy; 6. wyprowadzanie dawkomierzy z pionowego kanalu czytnika i zaladowywanie ich do magazynka odbior¬ czego.

Znane sa automatyczne czytniki dawkomierzy TL zaprojektowane do kontroli osób narazonych na promie¬ niowanie jonizujace, w których przemieszczanie dawkomierzy na kolejne pozycje pomiarowe i pomocnicze odby¬ wa sie na zasadzie grawitacji. Dawkomierze spadaja pod wlasnym ciezarem w pionowym kanale kolumny pomia¬ rowej czytnika i zatrzymuja sie w odpowiednich miejscach na uruchamianych elektromagnesami przesuwnych102033 zastawkach, przegradzajacych w poprzek pionowy kanal na róznych poziomach. Wycofanie zastawki powoduje opadniecie dawkomierza w kanale pionowym na nizej wsunieta zastawke, przez co dawkomierz umieszczony zostaje w nastepnej pozycji roboczej lub pomiarowej, wynikajacej z przyjetej technologii pomiaru i odczytu dawki promieniowania. Elektromagnesy, które przesuwaja zastawki, sterowane sa przez fotoelektryczne czujniki, których zadaniem jest wysylanie impulsów elektrycznych do elektronicznego ukladu automatyki. Jak juz wspomniano wyzej, plytki dawkomierzy maja przelotowe otworki, przez które przechodza promienie swietlne ze zródla swiatla do fotoelementów i dlatego niezmiernie waznym jest prawidlowe usytuowanie dawkomierzy w pionowym kanale kolumny pomiarowej czytnika.

Wada dotychczas znanych automatycznych czytników dawkomierzy TL jest, zdarzajace sie dosc czesto 7awi<*gyqniv ftjft" HgwLrnmipryy w kanale pionowym kolumny czytnika. Spowodowane jest to zlym usytuowa- riiem w tym kariale^cLwkomierza na skutek nieprawidlowego wlozenia go do magazynka podawczego czytnika.

Bomylki takie sa nieuniknione ze wzgledu na duza liczbe zaladowywanych do magazynka dawkomierzy. Jakkol¬ wiek^czytniki te posiadaja elektroniczne urzadzenie sygnalizujace nieprawidlowe polozenie dawkomierza w kana- lf pionowym, to jecyiak wypadki takie zmuszaja personel obslugujacy do interwencji, co powoduje przerwy w automatycznym cyklu pracy czytnika, a zatem i zmniejszenie jego wydajnosci.

Pomiary dotychczas znanych automatycznych czytników dawkomierzy TL obarczone sa znacznymi bleda¬ mi, wynikajacymi zarówno z technologii produkcji detektorów i niejednorodnosci struktury materialów termolu¬ minescencyjnych jak i z bledów odczytu. Bledy te nabieraja szczególnego znaczenia i sa procentowo duze przy pomiarach malych dawek promieniowania, np. przy pomiarach tla naturalnego promieniowania, którego srednia wartosc wynosi okolo 5 mradów/miesiac, a wartosc minimalna okolo 2 mradów/miesiac. Dotychczas znane automatyczne czytniki dawkomierzy TL wykonuja odczyt jednego tylko detektora dla otrzymania jednej infor¬ macji odnosnie wielkosci dawki promieniowania.

Automatyczny czytnik dawkomierzy TL wedlug wynalazku posiada elementy konstrukcyjne uniemozliwia¬ jace wkladanie nieprawidlowo usytuowanych dawkomierzy do magazynka podawczego, przez co eliminuje sie przypadki zawieszania dawkomierzy w kanale pionowym kolumny pomiarowej czytnika.

Czytnik wedlug wynalazku ma konstrukcje przystosowana do pomiaru w miejscu pomiarowym trzech detektorów termoluminescencyjnych zmontowanych w jednej plytce dawkomierza, przy czym wartosc srednia z trzech odczytów jest automatycznie obliczana przez odpowiedni czlon elektronic7ny. Dzieki temu osiaga sie nastepujace korzysci: 1. zmniejsza sie blad statystyczny w zakresie dawek 10-50 mradów, 2. poprawia sie próg czulosci, umozliwiajac pomiar dawek promieniowania od kilku mradów z niewielkim bledem pomiarowym, 3. eliminuje sie tzw, bledne odczyty, tj. takie, które z róznych przyczyn zostaly sfalszowane (Metoda TL nie daje mozliwosci powtórnego odczytu detektora).

Automatyczny czytnik: dawkomierzy TL wedlug wynalazku sklada sie z trzech podstawowych zespolów mechanicznych, którymi sa: 1. magazynek podawczy, stanowiacy zasobnik dawkomierzy przeznaczonych do odczytu, wyposazony w urzadzenie podajace; 2. kolumna pomiarowa, posiadajaca pionowy kanal, stanowiaca w czytniku glówny czlon, w którym wykonywane sa wszystkie operacje pomiarowe i pomocnicze; 3. magazynek odbiorczy dla odczytanych dawkomierzy wyposazony w urzadzenie zaladowcze.

Praca czytnika steruje elektroniczny programowany uklad automatyki.

Magazynek podawczy automatycznego czytnika TL wedlug wynalazku ma postac dlugiego waskiego za¬ sobnika z pokrywka osadzona na zawiasie, zamykana za pomoca zatrzasku. Poziomo usytuowany kanal zasobni¬ ka magazynka podawczego automatycznego czytnika wedlug wynalazku ma w przekroju poprzecznym ksztalt asymetryczny, co przy dostosowanych do tego ksztaltu dawkomierzach, wyklucza mozliwosc umieszczenia któregos z nich w zasobniku w nieprawidlowym polozeniu. Innowacja ta eliminuje przypadki zawieszania sie dawkomierzy w pionowym kanale kolunmy pomiarowej czytnika.

Dawkomierze ulozone sa w poziomo usytuowanym kanale zasobnika jeden za drugim w polozeniu piono¬ wym, równolegle do odpowiednich scianek pionowego kanalu w kolumnie pomiarowej czytnika.

Osadzony przesuwnie w kanale zasobnika tlok za pomoca sprezyny naciska na pakiet dawkomierzy, dosu- wajac kolejno kazdy z nich do plaszczyzny oporowej na koncu zasobnika, a zarazem pod dolna plaszczyzne podajnika, sluzacego do wprowadzania dawkomierzy do pionowego kanalu kolumny pomiarowej czytnika, W magazynku podawczym czytnika wedlug wynalazku zastosowano sprezyne o prostokatnych zwojach, co poz¬ wala prowadzic ja w samym kanale zasobnika, bez potrzeby stosowania specjalnej prowadnicy dla sprezyny - po¬ zwala to w znacznym stopniu zmniejszyc gabaryty czytnika. Podajnik ma postac osadzonego w pionowej prowa-102033 3 dnicy, plaskiego suwaka, przy czym wprawiony jest on w ruch posuwisto-zwrotny przez napedzany silnikiem elektrycznym mechanizm korbowy. Zsuwajacy sie podajnik, naciskajac swoja dolna plaszczyzna na górna kra¬ wedz plytki dawkomierza spycha go w dól z magazynka podawczego do pionowego kanalu kolumny pomiaro¬ wej czytnika* Kolumna pomiarowa stanowi w czytniku glówny czlon, w którym realizowane sa wszystkie operacje po¬ miarowe i pomocnicze i z tego wzgledu jej konstrukcja jest stosunkowo dosc skomplikowana. Dla ulatwienia technologii wykonania bardzo dlugiego a przy tym waskiego pionowego kanalu, stanowiacego prowadnice daw¬ komierzy oraz w celu umozliwienia latwego dostepu do tego kanalu i innych elementów przy obsludze i konser¬ wacji urzadzenia, kolumna pomiarowa wykonana jest z dwóch czesci. Plaszczyzna podzialu jest równolegla do wiekszych scianek pionowego kanalu. Plaszczyzna podzialu jest plaszczyzna lamana, dzieki czemu w miejscu styku obu czesci kolumny pomiarowej powstaje labirynt niezbedny dla zapewnienia swiatloszczelnosci polacze¬ nia. Obie czesci kolumny - czesc przednia i czesc tylna polaczone sa ze soba dwoma zawiasami i sa do siebie docisniete za pomoca dwóch rygli. Kanal pionowy kolumny pomiarowej czytnika przegrodzony jest w poprzek na róznych poziomach czterema przesuwnymi zastawkami, które dziela go na piec czesci. Zastawka suwa sie w rowkach wykonanych w bocznych scianach kanalu i zaglebia sie w rowku wykonanym w tylnej scianie. Za¬ pewnia to swiatloszczelnosc zastawek. Kazda zastawka polaczona jest z przesuwnym rdzeniem elektromagnesu, który wycofuje ja na krótki czas potrzebny dla przepuszczenia dawkomierza na nastepna pozycje nizej polozona, po czym zastawka pod dzialaniem sprezyny elektromagnesu zostaje z powrotem wsunieta i zamyka swiatlosz- czelnie pionowy kanal. Elektromagnesy sterowane sa przez programowany elektroniczny uklad automatyki.

W czasie, gdy dawkomierz spoczywa na pierwszej od góry zastawce, nastepuje wyslanie impulsu elektrycz¬ nego do elektronicznego ukladu automatyki na rozpoczecie cyklu pracy czytnika i nastepuje równiez odczytanie zakodowanego numeru dawkomierza. Uzyskuje sie to za pomoca ukladu czujników fotoelektrycznych, który tworza dwadziescia fotoelementów umieszczonych w odpowiednio rozstawionych otworkach wspólnej oprawy osadzonej w otworze wykonanym w przedniej czesci kolumny pomiarowej oraz osadzone w otworze wykonanym w tylnej czesci kolumny zródlo swiatla, zawierajace zarówki elektryczne, matówke i reflektor. Fotoelementy rozstawione sa wspólosiowo z otworkami w plytce dawkomierza. Po odczytaniu zakodowanego numeru dawko- mierza, elektromagnes wycofuje pierwsza od góry zastawke na skutek czego dawkomierz spada w kanale na druga zastawke, po czym zostaje przerwany doplyw pradu elektrycznego do uzwojenia pierwszego elektromagnesu i pod dzialaniem sprezyny pierwsza zastawka zostaje z powrotem wsunieta i zamyka pionowy kanal. W ten sposób dawkomierz zamkniety zostaje w kanale miedzy pierwsza a druga zastawka, przy czym obszar ten wypel¬ niony jest argonem. Argon pod bardzo malym cisnieniem doprowadzony jest z butli do nizej polozonej czesci pionowego kanalu.

Konstrukcja kolumny pomiarowej czytnika dawkomierzy TL wedlug wynalazku w czesci miedzy druga a trzecia zastawka rózni sie calkowicie od dotychczas znanych rozwiazan. W tej bowiem czesci kolumny pomia¬ rowej realizowane jest zadanie wygrzewania i pomiaru dawek promieniowania TRZECH detektorów termolumi¬ nescencyjnych. W tylnej czesci kolumny pomiarowej w wezszej scianie kanalu wykonane sa otwory, w których osadzone sa suwliwie w jednym pionowym rzedzie trzy sworznie stopujace, które sluza do ustawiania dawkomie¬ rza w takich polozeniach, w których kazdy z trzech detektorów jest kolejno ustawiony w osi grzejnika i fotopo- wielacza. Sworznie stopujace wsuwane sa kolejno przez odpowiednie elektromagnesy do kanalów, przy czym wsuniety w swiatlo kanalu, zatoczony koniec sworznia stanowi przeszkode, na której zatrzymuje sie spadajacy dawkomierz. Odleglosc miedzy osiami sworzni stopujacych musi byc równa odleglosci miedzy osiami detekto¬ rów na dawkomierzu. Ze wzgledu na male odleglosci miedzy osiami sworzni stopujacych i stosunkowo duza srednice zewnetrzna elektromagnesów, nie jest mozliwe usytuowanie wszystkich trzech elektromagnesów wspólosiowo ze sworzniami stopujacymi.

Z tego wzgledu dwa elektromagnesy usytuowane sa wspólosiowo ze skrajnymi sworzniami stopujacymi, a jeden usytuowany jest mimosrodowo wzgledem osi srodkowego sworznia stopujacego. Wszystkie trzy elektro¬ magnesy osadzone sa we wspólnej oprawie przymocowanej do bocznej plaszczyzny tylnej czesci kolumny pomia¬ rowej. Skrajne sworznie stopujace na wystajacych z kolumny koncach maja kolnierzyki, które wykorzystane sa jako zaczepy do sprzegniecia tych sworzni z przesuwnymi rdzeniami odpowiednich elektromagnesów. Srodkowy sworzen stopujacy ma na wystajacym z kolumny koncu czesc zgrubiona z szyjka, na która nasuniete sa widelki wysiegnika osadzonego i zamocowanego na rdzeniu mimosrodowo wzgledem osi tego sworznia usytuowanego elektromagnesu. Elektryczny grzejnik do wygrzewania detektorów dosuwany do nich przez elektromagnes osa¬ dzony jest w ojffawie przymocowanej do przedniej czesci kolumny pomiarowej, a wspólosiowo z grzejnikiem do tylnej czesci kolumny przymocowany jest fotopowielacz do pomiaru dawki promieniowania.

Po wytrzymaniu dawkomierza przez okreslony czas w argonie, w czesci pionowego kanalu miedzy pier¬ wsza a druga zastawka, za pomoca elektromagnesu wsuniety zostaje pierwszy od góry sworzen stopujacy, przy4 102033 czym jego koniec wprowadzony zostaje w swiatlo pionowego kanalu. Po wycofaniu drugiej zastawki z kanalu pionowego dawkomierz spada i zatrzymuje sie na tym sworzniu, a jednoczesnie pierwszy detektor ustawiony zostaje w osi elektrycznego grzejnika i fotopowielacza. Odpowiedni elektromagnes dociska elektryczny grzejnik do pierwszego detektora, nastepuje wygrzanie go, pomiar dawki promieniowania za pomoca fotopowielacza i wycofanie grzejnika. Po wykonaniu pomiaru dawki promieniowania pierwszego detektora, zostaje za pomoca elektromagnesu wsuniety do kanalu pionowego drugi sworzen stopujacy, po czym gdy wycofany zostanie pier¬ wszy sworzen, dawkomierz spada i zatrzymuje sie na drugim sworzniu, a jednoczesnie d.ugi detektor ustawia sie w osi grzejnika elektrycznego i fotopowielacza. Dalszy cykl pomiaru dawek promieniowania powtarza sie dla pozostalych detektorów dawkomierzai jest identyczny jak dla pierwszego detektora.

Po zmierzeniu dawki promieniowania ostatniego w danym dawkomierzu detektora TL zostaja przy pomocy elektromagnesów wycofane z kanalu pionowego kolejno: trzeci sworzen, trzecia zastawka i czwarta zastawka, na skutek czego dawkomierz opuszcza kolumne pomiarowa i wpada do przedsionka magazynka odbiorczego, skad za pomoca urzadzenia zaladowczego, dawkomierz zostaje zaladowany do pojemnika tego magazynka.

Automatyczny czytnik dawkomierzy termoluminescencyjnych w< dlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czytnik w przekroju pionowym, fig. 2 - przekrój poprzeczny magazynka podawczego, fig. 3 - fragment kolumny pomiarowej czytnika w widoku z boku, fig. 4 — przekrój kolumny pomiarowej w miejscach osadzenia sworzni stopujacych i elektromagnesów wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 3, a fig. 5 — przekrój poprzeczny kolumny pomiarowej wzdluz linii B—B zaznaczonej na fig. 3. Fig. 6 przedstawia urzadzenie zaladowcze magazynka odbiorczego w przekroju poziomym.

Magazynek podawczy automatycznego czytnika dawkomierzy TL (fig. 1 i fig. 2) stanowi zasobnik (1) dla dawkomierzy termoluminescencyjnych przeznaczonych do odczytu, posiadajacy pokrywke (2) osadzona na za¬ wiasie (3), zamykana za pomoca zatrzasku. Poziomo usytuowany kanal zasobnika ma w przekroju poprzecznym ksztalt asymetryczny. Asymetrie tworzy wystep (4) fig. 2, biegnacy wzdluz kanalu zasobnika. Asymetria ksztal¬ tu poprzecznego przekroju kanalu zasobnika, przy dostosowanych do tego ksztaltu dawkomierzach, wyklucza mozliwosc umieszczenia któregos z nich v/ niewlasciwym polozeniu. Dawkomierze (5) ulozone sa w kanale zasobnika (1) w pozycji pionowej — jeden za drugim, tworzac pakiet, który moze zawierac do 150 sztuk. Przesu¬ wajacy sie w kanale zasobnika prostokatny tlok (6) pod dzialaniem napietej sprezyny (7) naciska na pakiet dawkomierzy, dosuwajac kolejno kazdy z nich do plaszczyzny oporowej na koncu kanalu zasobnika a zarazem pod dolna plaszczyzne podajnika (8) sluzacego do wprowadzania dawkomierzy do pionowego kanalu kolumny pomiarowej czytnika. Sprezyna (7) ma zwoje prostokatne, co pozwala prowadzic ja w samym kanale zasobnika (1) bez potrzeby stosowania dodatkowo specjalnej prowadnicy dla sprezyny - pozwala to w znacznym stopniu zmniejszyc gabaryty czytnika. Tlok (6) wyposazony jest w cztery kólka jezdne (9), osadzone na oskach jednym koncem wcisnietych w odpowiednie otwory wykonane w tloku. Kólka te tocza sie w prowadnicach, które stanowia dlugie otwory wyfrezowane w bocznych sciankach zasobnika. Takie rozwiazanie eliminuje „zacinanie sie" tloka i tarcie jego o powierzchnie kanalu zasobnika. Podajnik (8) osadzony jest przesuwnie w pionowej prowadnicy wykonanej w sciance przymocowanej do zasobnika (1) obudowy (10) mechanizmu korbowego (11) napedzanego elektrycznym silnikiem (12), przymocowanym do zewnetrznej czolowej plaszczyzny tej obudowy.

Mechanizm korbowy (11) wprawia podajnik (8) w ruch posuwisto—zwrotny. Zsuwajacy sie podajnik, naciskajac swoja dolna plaszczyzna na górna krawedz plytki dawkomierza spycha go w dól z magazynka podawczego do pionowego kanalu kolumny pomiarowej czytnika.

W celu ulatwienia technologii wykonania dlugiego a zarazem waskiego pionowego kanalu oraz w celu umozliwienia latwego dostepu do tego kanalu i innych elementów przy obsludze i konserwacji czytnika, kolum¬ na pomiarowa wykonana jest z dwóch czesci, przy czym plaszczyzna podzialu jest plaszczyzna lamana, przez co zapewniona jest swiatloszczelnosc polaczenia. Obie czesci kolumny pomiarowej — czesc przednia (13) i czesc tylna (14) polaczone sa ze soba zawiasami i sa scisniete dwoma ryglami zaciskowymi.

Cztery przesuwne zastawki (15, 16, 17 i 18) przegradzaja pionowy kanal kolumny pomiarowej na czterech poziomach, dzielac go na piec czesci. Zastawka suwa sie w rowkach wykonanych w bocznych sciankach piono¬ wego kanalu i zaglebia sie w rowek wykonany w tylnej sciance, zapewnia to swiatloszczelnosc w miejscach osadzenia zastawek. Kazda zastawka polaczona jest z przesuwnym rdzeniem odpowiedniego elektromagnesu (19, , 21 i 22), który wycofuje ja na krótki czas potrzebny do przepuszczenia dawkomierza na nastepna pozycje, po czym zastawka pod dzialaniem sprezyny elektromagnesu zostaje z powrotem wsunieta i zamyka swiatlosz- czelnie pionowy kanal.

Spychany przez podajnik (8) dawkomierz po zeslizgnieciu z sasiedniego dawkomierza, pozostajacego jesz¬ cze w magazynku spada pod wlasnym ciezarem i zatrzymuje sie na pierwszej od góry zastawce (15).

W czasie gdy dawkomierz spoczywa na pierwszej zastawce, nastepuje wyslanie impulsu elektrycznego do programowanego elektronicznego ukladu automatyki na rozpoczecie cyklu pracy czytnika i nastepuje odczyta-102033 5 nie zakodowanego numeru dawkomierza. Do tego celu sluzy uklad czujników fotoelektrycznych, który sklada sie z dwudziestu fotoelementów, umieszczonych w odpowiednio rozstawionych otworkach (4 rzedy x 5) wspólnej oprawy (23) osadzonej w otworze wykonanym w przedniej czesci kolumny (13) oraz z osadzonego w otworze wykonanym w tylnej czesci kolumny (14), zródla swiatla (24) wyposazonego w zarówki elektryczne, matówke i reflektor. Fotoelementy rozstawione sa wspólosiowo z odpowiednimi otworkami wykonanymi w plytce dawkomierza.

Po odczytaniu zakodowanego numeru dawkomierza, elektromagnes (19) wycofuje pierwsza od góry za¬ stawke (15), na skutek czego dawkomierz spada na druga zastawke (16) po czym zostaje przerwany doplyw pradu elektrycznego do uzwojenia pierwszego elektromagnesu (19) i pod dzialaniem sprezyny pierwsza zastawka zostaje z powrotem wsunieta i zamyka pionowy kanal. W ten sposób dawkomierz zamkniety zostaje w obszarze pionowego kanalu miedzy pierwsza a druga zastawka, przy czym obszar ten wypelniony jest argonem. Argon pod bardzo malym cisnieniem zostaje doprowadzony z butli do nizej lezacej czesci kanalu pionowego przez rurke (25).

W czesci kolumny pomiarowej miedzy druga zastawka (16) a trzecia zastawka (17) fig. 3, fig. 4 i fig. 5 zostaje wykonany pomiar dawki promieniowania TRZECH detektorów (26, 27 i 28) zmontowanych w jednej plytce dawkomierza (5). Sluza do tego: przesuwany za pomoca elektromagnesu (29) elektryczny grzejnik (30) osadzony w oprawie (31) przymocowanej do przedniej czesci kolumny pomiarowej (13), fotopowielacz (32) do pomiaru dawki promieniowania, przymocowany wspólosiowo z grzejnikiem do tylnej czesci kolumny (14) oraz trzy przesuwane przy pomocy elektromagnesów sworznie stopujace (33, 34 i 35) fig. 3, fig. 4 i fig 5, ustawiajace kolejno os kazdego z trzech detektorów w osi grzejnika i fotopowielacza. Sworznie stopujace (33, 34 i 35) osa¬ dzone sa suwliwie w jednym pionowym rzedzie w otworach wykonanych w tylnej czesci kolumny pomiarowej w wezszej sciance kanalu. Sworznie stopujace wsuwane sa kolejno przez odpowiednie elektromagnesy (36, 37 i 38) w swiatlo pionowego kanalu, przy czym wystajacy do kanalu zatoczony koniec wsunietego sworznia stanowi przeszkode, na której zatrzymuje sie spadajacy dawkomierz.

Wszystkie trzy elektromagnesy osadzone sa we wspólnej oprawie (39) przymocowanej do bocznej plasz¬ czyzny tylnej czesci kolumny pomiarowej, przy czym dwa elektromagnesy (36 i 37) usytuowane sa wspólosiowo ze skrajnymi sworzniami stopujacymi (33 i 35), a jeden elektromagnes (38) usytuowany jest mimosrodowo wzgledem srodkowego sworznia stopujacego (34). Skrajne sworznie stopujace (33 i 35) na wystajacych z kolum¬ ny koncach maja kolnierzyki, które wykorzystane sa jako zaczepy do sprzegniecia tych sworzni z przesuwnymi rdzeniami odpowiednich elektromagnesów. Na kolnierzyku opiera sie z jednej strony wewnetrzna czolowa plaszczyzna kolpaczka (40), a z drugiej strony czolowa plaszczyzna tulejki (41) osadzonej na rdzeniu elektro¬ magnesu i wlozonej do kolpaczka. Kolpaczek (40), tulejka (41) i rdzeii elektromagnesu sa razem przewiercone i polaczone kolkiem (42). Srodkowy sworzen stopujacy (34) ma na wystajacym zkolamny koncu zgrubiona czesc z szyjka, na która nasunieta jest widelka wysiegnika (43) osadzonego i zamocowanego na przesuwnym rdzeniu mimosrodowo wzgledem osi tego sworznia usytuowanego elektromagnesu (38). Przy zapewnieniu odpo¬ wiednich luzów pomiedzy poszczególnymi detalami, zarówno sposób polaczenia skrajnych sworzni stopujacych (33 i 35) jak i sposób polaczenia srodkowego sworznia (34) z przesuwnymi rdzeniami elektromagnesów (36,37 i 38), pozwala na niewielkie poprzeczne przestawienie i skoszenie osi laczonych elementów.

Po wytrzymaniu dawkomierza przez okreslony czas w argonie, w czesci pionowego kanalu miedzy pier¬ wsza a druga zastawka, za pomoca elektromagnesu (36) wsuniety zostaje pierwszy sworzen stopujacy (33), przy czym jego koniec wchodzi w swiatlo pionowego kanalu. Po wycofaniu z kanalu za pomoca elektromagnesu (20), drugiej od góry zastawki (16), dawkomierz spada i zatrzymuje sie na tym sworzniu (33), a jednoczesnie pierwszy od dolu detektor (26) ustawiony zostaje w osi elektrycznego grzejnika (30) i fotopowielacza (32). Elektromagnes (29) dociska grzejnik do pierwszego detektora (26), który zostaje wygrzany, nastepuje pomiar dawki promienio¬ wania tego detektora za pomoca fotopowielacza (32) i wycofanie grzejnika.

Po wykonaniu pomiaru dawki promieniowania pierwszego detektora, za pomoca elektromagnesu (38) zostaje wsuniety do pionowego kanalu drugi sworzen stopujacy (34) i wycofany z kanalu pierwszy sworzen (33).

Dawkomierz spada i zatrzymuje sie na drugim sworzniu, a jednoczesnie drugi detektor (27) ustawia sie w osi grzejnika i fotopowielacza. Dalszy cykl pomiarów dawek promieniowania powtarza sie dla pozostalych detekto¬ rów dawkomierza i jest identyczny jak dla pierwszego detektora.

Po zmierzeniu przez fotopowielacz dawki promieniowania ostatniego na danym dawkomierzu detektora TL, trzeci sworzen stopujacy (35) zostaje wycofany z kanalu i dawkomierz spada na trzecia zastawke (17), a po wycofaniu jej z kanalu spada na czwarta zastawke (18). Aby zabezpieczyc fotopowielacz (32) przed naswietle¬ niem, nastepuje najpierw zamkniecie kanalu przez trzecia zastawke, a dopiero pózniej wycofanie czwartej naj¬ nizej polozonej zastawki, przy czym dawkomierz spadajac opuszcza kanal kolumny pomiarowej i wpada do „przedsionka" magazynka odbiorczego. Ponizej czwartej zastawki (18) zainstalowany jest fotoelektryczny czuj-6 102033 nik, zawierajacy fotoelement (44) osadzony w otworze wykonanym w przedniej czesci kolumny pomiarowej (13) i zródlo swiatla (45) osadzone w otworze tylnej czesci kolumny (14). Opuszczajacy kolumne pomiarowa dawko¬ mierz powoduje wyslanie do elektronicznego ukladu automatyki sygnalu elektrycznego, który uruchamia silnik elektryczny (12) a zarazem rozpoczyna sie nowy cykl pracy czytnika.

Magazynek odbiorczy sklada sie z prowadnicy ustalajacej (46) przymocowanej od dolu do kolumny po¬ miarowej, wsunietego do tej prowadnicy pojemnika (47) dla odczytanych dawkomierzy i z urzadzenia zalado¬ wczego, które sluzy do automatycznego ladowania dawkomierzy do pojemnika. W kanale pojemnika o prosto* katnym ksztalcie przekroju poprzecznego umieszczone sa: przesuwny przycisk (48) i sprezyna (49), których zadaniem jest utrzymywanie dawkomierzy w pionowej pozycji, scisnietych w pakiet. Sprezyna (49) podobnie jak sprezyna magazynka podawczego ma zwoje prostokatne, dzieki czemu moze byc prowadzona w samym kanale pojemnika, przez co zbytecznym staje sie stosowanie specjalnej prowadnicy dla sprezyny. Na prowadnicy przymocowany jest zatrzask, którego trzpien (50) dociskany sprezynka wchodzi swoim koncem w otwór wywier¬ cony w górnej sciance pojemnika (47), ustalajac polozenie pojemnika i nie pozwalajac mu cofnac sie i wysunac z prowadnicy* Wyjmowanie pojemnika z prowadnicy wymaga wycofania trzpienia z otworu.

Urzadzenie zaladowcze (fig. 6) stanowia: elektromagnes (51) z przesuwnym rdzeniem, osadzony na tym rdzeniu popychacz (52) z nasadzonym talerzykiem (53) oraz dwie uchylne zapadki szczekowe (54) osadzone obrotowo na oskach (55), przymocowanych z prawej i lewej strony do pojemnika (47). Skretne sprezyny (56) nalozone na oski utrzymuja zapadki szczekowe w polozeniu zamknietym. Sterowany elektronicznym ukladem automatyki elektromagnes (51) z przesuwnym rdzeniem, za posrednictwem popychacza z talerzykiem naciska na dawkomierz, który slizgajac sie swoimi bocznymi krawedziami po skosnych plaszczyznach zapadek (54) samo¬ czynnie rozchyla je, przy czym dawkomierz zostaje wprowadzony do pojemnika (47), a zapadki (54) pod dziala¬ niem skretnych sprezyn (56) wracaja do polozenia wyjsciowego. Po przerwaniu doplywu pradi do uzwojenia elektromagnesu (51), jego sprezyna cofa rdzen wraz z popychaczem do polozenia wyjsciowego.

Claims (6)

Zastrzezenia patentowe

1. Automatyczny czytnik dawkomierzy termoluminescencyjnych, sterowany elektronicznym ukladem automatyki, posiadajacy magazynki podawczy i odbiorczy oraz kolumne pomiarowa z pionowym kanalem prze¬ grodzonym na róznych poziomach zastawkami uruchamianymi elektromagnesami, wyposazony w znany grzejnik elektryczny i fotopowielacz, znamienny tym, ze w magazynku podawczym kanal zasobnika (1) ma w przekroju poprzecznym ksztalt asymetryczny, przy czym osadzony przesuwnie w tym kanale prostokatny tlok (6) wyposazony jest w cztery osadzone na oskach kólka jezdne (9), a naciskajaca na tlok sprezyna (7) ma zwoje prostokatne, ze w kolumnie pomiarowej w trzech otworach wykonanych w bocznej mniejszej scianie pio¬ nowego kanalu osadzone sa przesuwnie w jednym pionowym rzedzie trzy sworznie stopujace (33, 34 i 35) polaczone z przesuwnymi rdzeniami trzech elektromagnesów (36, 37 i 38), z których dwa (36 i 37) usytuowane sa wspólosiowo ze skrajnymi sworzniami stopujacymi (33 i 35), a jeden (38) usytuowany jest mimosrodowo wzgledem srodkowego sworznia stopujacego (34) i ze w magazynku odbiorczym urzadzenie zaladowcze posiada dwie uchylne zapadki szczekowe (54) osadzone obrotowo na oskach (55) umocowanych z prawej i lewej strony do pojemnika, a umieszczona w kanale tego pojemnika sprezyna (49) ma zwoje prostokatnego ksztaltu.

2. Czytnik wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze w bocznych sciankach zasobnika (1) wykonane sa dlugie waskie otwory, które stanowia prowadnice, w których tocza sie kólka jezdne (9).

3. Czytnik wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze skrajne sworznie stopujace (33 i 35) na wystajacym z kolumny pomiarowej koncu maja kolnierzyk i ze kolnierzyk ten osadzony jest miedzy wewnetrzna czolowa plaszczyzna nasadzonego na sworzen kolpaczka (40) i czolowa plaszczyzna wlozonej do tego kolpaczka tulejki (41) osadzonej na rdzeniu elektromagnesu, przy czym kolpaczek (40), tulejka (41) i rdzen elektromagnesu sa razem przewiercone i polaczone kolkiem (42).

4. Czytnik wedlug zastrz. 1,znamienny t y m, ze srodkowy sworzen stopujacy (34) na wystajacym z kolumny pomiarowej koncu ma zgrubienie z szyjka i ze na szyjke te nalozone sa widelki wysiegnika (43) osadzonego i zamocowanego na przesuwnym rdzeniu elektromagnesu (38).

5. Czytnik wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze trzy elektromagnesy (36, 37 i 38) do przesuwania sworzni stopujacych (33, 34 i 35) osadzone sa we wspólnej oprawie (39), przy czym otwory, w których osadzone sa elektromagnesy sa tak usytuowane, ze ich osie przechodza przez wierzcholki równoramiennego trójkata i sa prostopadle do plaszczyzny czolowej oprawy.

6. Czytnik wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze uchylne zapadki szczekowe (54) sa tak uksztalto¬ wane, ze na czole szczeki maja skosna plaszczyzne, a z boku maja wydrazenie, w którym miesci sie nalozona na oske (55) skretna sprezyna (56).102 033 fffr Fig.2102 033 Fig.3 11 Fig.-4 Fig. 5 53 U 55 ^§6 47 $*§.€ Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 45 zl