Do wytwarzania pary w sposób taki, aby w zadnym momencie procesu odparo¬ wywania podzial na pare i ciecz nie za¬ chodzil w sposób nieciagly, stosuje sie me¬ tode, zwana sposobem granicznym wytwa¬ rzania pary. Proces ten przebiega w taki sposób, ze czynnik roboczy przetlacza sie pod cisnieniem bliskiem do cisnienia kry¬ tycznego przez ogrzewany uklad rur, re¬ gulujac w ten sposób doplyw ciepla, by w ogrzewaczu panowala temperatura wyz¬ sza od krytycznej, W tych warunkach plyn na zasadzie znanych praw fizycznych prze¬ twarza sie w punkcie krytycznym w pare, w sposób ciagly, w przeciwienstwie do in¬ nych sposobów wytwarzania pary, kiedy to podzial na pare i plyn o jednakowej temperaturze, lecz róznym ciezarze wla¬ sciwym i róznych wlasnosciach fizycz¬ nych, odbywa sie w sposób nieciagly. Po¬ niewaz czynnika roboczego o tak Wyso¬ kiem cisnieniu, które dla wody wynosi 225 atmosfer, nie mozna bezposrednio stoso¬ wac do napedu silników, podlega on dla¬ wieniu do cisnienia uzytkowego, przyczem doplyw ciepla reguluje sie w ten sposób, aby w zadnym punkcie procesu wytwarza¬ nia pary nie zachodzilo nieciagle oddzie¬ lanie sie tejze od cieczy,.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi sposób pracy podobnych instalacyj o parze granicznej, polegajacy na tern, iz cisnienie i temperatura czynnika robocze¬ go reguluja sie jednoczesnie i samoczynnie,zapomooa znanych srodków, w zaleznosci od wahan* V? Sprawnosci instalacji tak mia- nowicie^atryT cisnienie |w ogrzewaczu po¬ zostawalo stale wpoblizu cisnienia kry¬ tycznego, zas temperatura na wszystkich stopniach przebiegu tego sposobu wytwa¬ rzania pary pozostawala na takiej wysoko¬ sci, aby w zadnym okresie tego procesu nie zachodzil nigdy nieciagly podzial na pare i ciecz.Wynalazek niniejszy daje dopiero moznosc poslugiwania sia w praktyce po- dobnemi instalacjami o parze granicznej.Istota wytwarzania pary granicznej pocia¬ ga za soba te konsekwencje, iz gwaltow¬ ny spadek cisnienia wywolywalby przei¬ staczanie sie cieczy w pare w sposób nie¬ ciagly, Co znaczy, ze jednoczesnie istnia¬ lyby obok siebie para i plyn o jednakowej temperasttfze, lecz róznych ciezarach wla¬ sciwych, co wywolywaloby powazne za¬ klócenia w wytwarzaniu pary.Przypuscmy np,, ze w instalacji nagle powstalo wieksze sap&Lrnbowanie pary.Poniewaz pompa zasilajaca jest wyregulo¬ wana na podawanie pewnej okreslonej ilo¬ sci wody, wzrost przeto zapotrzebowania pary wywola nagly spadek cl&iiehia W wytwornicy, zwlaszcza ze nie posiada ona zasobnika, lecz sklada sie w zasadzie je¬ dynie z ogrzewanego ukladu. Gdyby po¬ przestac tutaj na samoczynnem regulowa¬ nia pompy zasilajacej, znanem i stosbwa- nem w innych instalacjach parowych, to moznaby wprawdzie zapomoca powieksze¬ nia Hotel wody zasllezej ponownie po¬ wiekszyc dsntenie w instalacji, jednocze¬ snie spadlaby Jednak temperatura, paleni¬ sko bowiem dostosowana jest do okreslo¬ nej ilotel wody dostarczane) przez pompe.Nie wystarcza przeto regulowanie samej pompy alef w mysl wynalazku niniejszego, nalezy jednocfceSnie regulowac i opala¬ nie.Wzmiankowano Juz, ze czynnik robo¬ czy nalezy *pr*ed uzyciem dlawic. Dla do¬ stosowania energjl Instalacji parowej w zaleznosci od zmiennego zapotrzebowania tejze w silnikach nalezy równiez regulo¬ wac i narzad dlawiacy i ustawiac jego przekrój przeplywu odpowiednio do wa¬ han w zapotrzebowaniu pary, Rysunek przedstawia szereg sposobów regulowania, nader korzystnych w zasto¬ sowaniu, do sposobu stanowiacego przed¬ miot wynalazku niniejszego.Na wszystkich tych schematach cyfra 1 oznacza ogrzewacz, 2 ¦—- przegrzewasz, 3 — pompe zasilajaca, 4 — silnik, 5 — pa¬ lenisko, 6 — przewód pary swiezej, 7 — przeptfstnicd (dlawik) miedzy ogrzewa¬ czem i przegrzewaczem. Linje przerywane wskazuja jakie impulsy oddzialywaja na poszczególne przyrzady, a mianowicie lite¬ ra p oznacza impuls cisnienia, Sl T — im¬ puls temperatury. Strzalki wskazuja kieru¬ nek dzialania tych impulsów.Powstajace wahania w wydajnosci in¬ stalacji przejawiaja sie w zmianach cisnie¬ nia lub temperatury czynnika roboczego znajdujacego sie w przewodzie pary swie¬ zej, gdy natomiast silnik napedza pradni¬ ce, te wahania sprawnosci odbijaja sie przedewszystkiem na wydajnosci pradni¬ cy, a nastepnie dopiero ujawniaja sie w przewodzie pary swiezej albo tez przeja¬ wiaja sie one w przewodzie wydychowym maszyny, W zaleznosci od tego czy Insta* lacja pracuje z zasobnikiem ciepla, czy tez bez niego stosuja sie rozmaite sposoby re¬ gulowania. Przedstawione na rysunku schematy nie wskazuja wszystkich mozli¬ wosci regulowania, lecz poprzestaja tylko na najkorzystniejszych.Wedlug fig, 1 urzadzenie dlawiace przestawia sie w zaleznosci od wahan ci¬ snienia w przewodzie pary swiezej, W przypadku np, wiekszego zapotrzebowania przez maszyne 4 pary nalezy dostarczyc jej wiecej do przewodu 6. Poniewaz przy zwickszonem zapotrzebowaniu pary przez silnik 4 cisnienie w przewodzie 6 (pary swiezej) spada, nalezy przeto zastosowac impuls cisnienia p w celu szerszego otwo- — 2 —rzenia przepustnicy 7* Skoro to jednak na¬ stapi, to jednoczesnie spada cisnienie w o- grzewaczu 1. Wobec tego stosuje sie dal¬ szy impuls cisnienia, który reguluje urza¬ dzenie zasilcze, np. zapomoca przestawia¬ nia zaworu 8, w taki sposób, aby zapomo¬ ca odpowiedniego zwiekszenia dostarcza¬ nej ilosci czynnika roboczego podniesc znowu cisnienie w ogrzewaczu 1 prawie do cisnienia krytycznego, Zapomoca dwóch tych srodków mozna wprawdzie utrzymac cisnienie na pozadanej wysokosci nastepo¬ waloby jednak wtedy ochlodzenie, ponie¬ waz palenisko nie jest dostosowane do zwiekszonej ilosci dostarczanej pary.Wskutek tego stosuje sie jeszcze dalszy impuls temperatury T, który reguluje opa¬ lanie w zaleznosci od temperatury czynni¬ ka roboczego w przewodzie pary swiezej w ten sposób, by zapobiec nieciaglemu od¬ dzielaniu sie pary od cieczy. Wysokosc temperatury, na jaka nalezy uregulowac o- palanie, zalezy naturalnie od warunków pracy instalacji, wobec czego blizszych wskazówek podac tutaj nie mozna.Fig, 2 przedstawia te sama instalacje.Palenisko podobniez jak na fig, 1 rozrza¬ dza impuls temperatury. Impuls tloczny z przewodu pary swiezej oddzialywa jed¬ nak w tym przypadku nie na dlawienie miedzy ogrzewaczem i przegrzewaczem, lecz bezposrednio na urzadzenie zasila¬ jace. Regulowanie przebiega przeto obec¬ nie w ten sposób, ze przy zmniejszajacem sie cisnieniu w przewodzie 6, zasilanie wzrasta i wskutek powstajacego przytem wzrostu cisnienia w ogrzewaczu 1, otwiera sie szerze] przepustnica 7, w zaleznosci od cisnienia w tymze, dzieki czemu przewód 6 otrzymuje zwiekszona ilosc pary.Poniewaz temperatura w przewodzie 6 zalezy od ilosci czynnika roboczego do¬ starczanej przez urzadzenie zasilajace, to, jak to wskazuje fig, 3, pompe reguluje sie w zaleznosci od temperatury w przewo¬ dzie 6 podohnie jak palenisko i dlawienie reguluje sie w zaleznosci od cisnienia.Dzialanie urzadzenia wynika z poprzedza¬ jacego opisu.W urzadzeniach powyzszych jako im¬ pulsy regulujace stosowano tylko cisnienie i temperature. Natomiast fig, 4 przedsta¬ wia urzadzenie stosujace impuls ilosciowy 9. Mozna w tym celu uzyc naprzyklad ru¬ ry Venturiego lub tarczy spietrzajacej. U- rzadzenie zasilajace 3, 8 mozna regulowac badzto w zaleznosci od cisnienia, badz tez od temperatury i odpowiednio a stosow¬ nie do tego regulowac palenisko w zalez¬ nosci od temperatury lub od cisnienia w przewodzie 6. Przepustnice 7 ustawia sie wówczas w zaleznosci od ilosci dostarcza¬ nego czynnika, mianowicie w taki sposób, aby powiekszonej ilosci przeplywu przez przyrzad 9 odpowiadal wiekszy przeplyw przepustnicy i odwrotnie.Fig, 5 i 6 przedstawiaja przypadek na¬ pedu silnikiem pradnicy. Zmiany w obcia¬ zeniu oddzialywuja przedewszystkiem na zmiany elektrycznej sprawnosci zanim o- dezwa sie na zapotrzebowanie pary. Dla¬ tego tez moze byc rzecza celowa zastoso¬ wanie w charakterze impulsu regulujace¬ go pierwotnego oddzialywania zmian w wydajnosci energj i elektrycznej, W ukladzie wedlug fig. 5 urzadzenie zasilajace, zas w ukladzie wedlug fig. 6 palenisko, reguluja wahania wydajnosci elektrycznej. Wedlug fig, 5 przepustnica 7 znajduje sie, podobnie jak na fig. 2, pod dzialaniem cisnienia w ogrzewaczu, a pa¬ lenisko pod dzialaniem temperatury czyn¬ nika roboczego w przewodzie 6. Wedlug fig. 6 przepustnice reguluje impuls tempe¬ ratury T; w przypadku tym impuls cisnie¬ nia, regulujacy przyrzad zasilajacy, nalezy zastosowac poza ogrzewaczem, celem u- trzymania okreslonego cisnienia przed przepustnica.Przy stosowaniu pomp odsrodkowych wystarcza w wielu przypadkach regulo¬ wanie zapomoca samej przepustnicy, wo¬ bec czego dodatkowe regulowanie przy¬ rzadu zasilajacego staje sie zbyteczne. — 3 -!?ig. 7 i 8 uwidoczniaja instalacje z za¬ sobnikiem ciepla. W urzadzeniach podob¬ nych udaje sie usunac wplyw wahan tem¬ peratury i cisnienia srodka roboczego na wytwornice pary, co pozwala pominac przestawianie urzadzen zasilajacych prze- pustnicy i paleniska; mianowicie mozna miarkowac doplyw ciepla do zasobnika badz to wedlug fig. 7, w zaleznosci od ci¬ snienia srodka roboczego w przewodzie 6 pary swiezej, badz tez, jak to przedstawia fig. 8, w zaleznosci od cisnienia w przewo¬ dzie prtzeciwcisnieniowym 10. Schemat we¬ dlug fig. 7 posiada maszyne dodatkowa 11 oddzialywujaca na przewód przeciwtloczny 12, do którego z jednej strony jest przyla¬ czony zasobnik 13, z drugiej zas — maszy¬ na ze skraplaniem 14. Maszyny dodatko¬ wa i skraplajaca reguluja regulatory szyb¬ kosci. Gdy zapotrzebowanie pary opada, to poniewaz wytwornica dostarcza te sama ilosc pary, cisnienie w przewodzie 6 zno¬ wu wzrosnie. Przyrost cisnienia otworzy zawór przelotowy 15 przed zasobnikiem ciepla i nadmiar pary doplywa do zasob¬ nika 13, dzieki czemu wahania cisnienia w wytwornicy nie daja sie odczuwac. W in¬ stalacji wedlug fig. 8 maszyna dodatko¬ wa posiada zawór przelotowy 16. Niezu- zyta para wywolywalaby wzrost cisnienia w przewodzie przecisnieniowym 10. Zja¬ wisko to wyrównywuje sie w ten sposób, ze otwiera sie zawór przelotowy 17, roz¬ rzadzany w zaleznosci od cisnienia w prze¬ wodzie 10, dzieki czemu para moze odply¬ wac ido zasobnika.Fig. 9 przedstawia przyklad, w którym palenisko pozostaje pod wplywem dwu impulsów, mianowicie impulsu cisnienia i impulsu temperatury. Uklad ten jest ko¬ rzystny ze wzgledów nastepujacych.Przepustnica 7 rozrzadza impuls ci¬ snienia w zaleznosci od cisnienia w prze¬ wodzie 6; podobniez urzadzenie zasilaja¬ ce rozrzadza impuls preznosci w zalezno¬ sci od cisnienia w wytwornicy. Palenisko zes reguluje impuls temperatury, w zalezno¬ sci odt temperatury srodka roboczego W przewodzie 6. Moze sie zdarzyc, ze acz¬ kolwiek cisnienie w wytwornicy i w prze¬ wodzie pary swiezej posiada odpowiednia wysokosc i temperatura srodka roboczego w przewodzie tym jest wlasciwa, to jed¬ nakze temperatura w ogrzewaczu jest zbyt niska. Gdy jednak, jak to wskazuje sche¬ mat, palenisko jednoczesnie reguluje ten sam impuls cisnienia, co i urzadzenie zasi¬ lajace, to temperatura przy zmienionej ilo¬ sci pary równiez ulegnie zmianie. Impuls cisnienia dziala wówczas jako miarkowa¬ nie zgrubsza, miarkowania zas scisle usku¬ teczniaja zmiany temperatury. Stosownie do powyzszego mozna oczywiscie urzadze¬ nie zasilajace poddac dzialaniu impulsu cisnienia oraz impulsu temperatury.Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL