PL101698B1 - A method of producing new choline salts of ryfamycyn antibiotics - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych soli cholinowych antybiotyków ryfamycyno¬ wych, które to sole sa rozpuszczalne wwodzie. - .

Antybiotyki ryfamycynowe stanowia wazna dla chemioterapii grupe zwiazków. Wsród wielu substancji tej grupy, otrzymywanych na drodze biosyntezy oraz na drodze modyfikacji antybiotyków naturalnych,*znaczenie jako leki maja ryfamycyna SV, ryfamid, a zwlaszcza ryfampicyna. Poszczególne zwiazki wykazuja rózne nieko¬ rzystne wlasciwosci, jak np. zla rozpuszczalnosc w wodzie, brak wchlanialnosci ryfamycyny SV po podaniu doustnym, wyzsza toksycznosc ryfamidu w porównaniu z ryfamycyna SV, reakcje uboczne przy stosowaniu ryfampicyny bedace wynikiem toksycznosci preparatu i objawiajace sie zaburzeniami w dzialaniu watroby i ukladu zólciowego.

Niektóre z powyzszych cech negatywnych udalo sie usunac przez otrzymanie nowych zwiazków na drodze modyfikacji chemicznych czasteczek antybiotyków macierzystych. Najprostsza modyfikacja tego typu jest otrzy¬ manie soli stanowiacych polaczenie róznych ryfamycyn o podanym wzorze ogólnym z cholina.

W sposobie wedlug wynalazku na pochodna ryfamycyny, ewentualnie jej sól sodowa lub potasowa, o poda¬ nym wzorze ogólnym, w którym R oznacza reszte kwasu glikolowego lub dwuetyloamidu kwasu glikolowego lub grupe hydroksylowa, a Ri oznacza atom wodoru lub grupe 4-metylopiperazynyloiminometylowa, dziala sie w srodowisku wodnym lub nizszego alkoholu o 1—4 atomów C, w temperaturze pokojowej lub podwyzszonej zblizona do stechiometrycznej iloscia choliny, weglanu choliny lub chlorku choliny, a otrzymany produkt wyo¬ drebnia sie z roztworu. Z uzyskanych roztworów wyodrebnia sie stale sole cholinowe na drodze liofilizacji, badz krystalizacji albo poprzez dodanie innych rozpuszczalników, w których sole te nie rozpuszczaja sie, np. eteru etylowego lub n-heksanu. Sole cholinowe przekrystalizowuje sie, korzystnie z octanem etylu, badz z mieszaniny rozpuszczalników np. eter etylowy-etanol, dioksan-etanol. W przypadku gdy ryfamycyny nie posiadaja grupy karboksylowej, tak jak ryfamycyna SV, ryfamid i ryfampicyna otrzymuje sie sole zjedna czasteczka choliny, podczas gdy w przypadku ryfamycyny B, która zawiera wolna grupe karboksylowa, otrzymuje sie pochodne zawierajace 1 badz 2 czasteczki choliny.2 101698 \ Substancje otrzymane sposobem wedlug wynalazku w wielu przypadkach, zwlaszcza w przypadku ryfam¬ picyny, posiadaja wlasciwosci korzystniejsze od antybiotyku wyjsciowego.

Wartosc LD50 dla soli cholinowej ryfamycyny SV podawanej doustnie myszom miesci sie w granicach 2500—3000 mg/kg, która to wartosc jest korzystna w porównaniu ze znana z literatury wartoscia LD50 dla soli s,odowej ryfamycyny SV wynoszaca 2120 mg/kg. Równiez sól cholinowa ryfampicyny wykazuje przy podawaniu doustnym mniejsza toksycznosc w porównaniu z ryfampicyna. Mianowicie dla soli cholinowej ryfampicyny poda¬ wanej doustnie myszom oznaczona wartosc LD50 wynosi 1150 mg/kg podczas gdy dla ryfampicyny pismiennic¬ two podaje wartosc LD5 o równa ok. 800 mg/kg.

Stwierdzono, ze przy doustnym podaniu soli cholinowej ryfampicyny szczurom w dawce 20 mg/kg (odpo¬ wiada dawce ryfampicyny 17,75 mg/kg) uzyskuje sie poziomy analogiczne jak w przypadku podania ryfampicy¬ ny w dawce 20 mg/kg.

Wskazuje to na pewne polepszenie wchlanialnosci sposodowane wprowadzeniem do czasteczki antybiotyku ukladu cholinowego.

Stwierdzono równiez, ze przy podaniu doustnym szczurom soli cholinowej ryfamidu w dawce 20 mg/kg uzyskuje sie w plucach w trzy godziny po podaniu poziom stanowiacy 95% analogicznego poziomu ryfampicyny.

Zakres dzialania przeciwbakteryjnego soli cholinowych zblizony jest do zakresu dzialania antybiotyków rnacierzystych. Jednakze dzialanie przeciwbakteryjne soli cholinowych ryfamycyn jest na ogól wieksze od dzialania przeciwbakteryjnego antybiotyków macierzystych wyrazonego jako moc antybiotyku, która oznacza sie metoda cylinderkowo-plytkowa wobec Bacillus subtilis ATCC 6633 jako szczepu testowego. Wyniki ^oznaczen wedlug róznych standardów przedstawialy sie przykladowo nastepujaco: sól cholinowa ryfamycyny SV—865 j/mg (wobec standardu soli sodowej ryfamycyny SV o mocy 795 j/mg), sól cholinowa ryfampicy¬ ny — 1030 j/mg (wobec standardu ryfampicyny o mocy 994 j/mg).

Przyklad I. Do zawiesiny 2,0 g (0,0025mola) ryfamidu w 200 ml wody dodawano przy mieszaniu 200 ml roztworu wodnego choliny, który zawieral 0,3 g (0,0025 mola) choliny. Mieszano w temperaturze poko¬ jowej do rozpuszczenia osadu, przesaczono od sladowych ilosci stalej pozostalosci, a klarowny przesacz podda¬ wano liofilizacji. Otrzymano 2,2 g soli cholinowej ryfamidu o temperaturze, topnienia okolo 152—158°, % N — o- bliczono 4,59, otrzymano 4,80; [a]2D° + 72,9 (c = 0,1% w metanolu).

Przyklad II. Do 50 ml etanolowego roztworu weglanu choliny, zawierajacego 0,67 g (0,0025 mola) weglanu choliny, wsypywano porcjami przy mieszaniu 3,78 g (0,005 mola) ryfamycyny B. Po okolo 30 minu¬ tach mieszania w temperaturze pokojowej odsaczono nierozpuszczony osad. Klarowny przesacz zageszczono do polowy objetosci. Nastepnie dodano 50 ml n-heksanu i pozostawiono w temperaturze —10°C przez okolo 12 godzin. Osad odsaczono i wysuszono pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 50°C. Otrzymano 3,9 g soli monocholinowej ryfamycyny B o temperaturze topnienia okolo 205—211°C (rozklad); % N — obliczono 3,26, otrzymano 3,2; [a]l? = —157,1° (c = 0,1 w metanolu).

Przyklad III. Do 100 ml etanolowego roztworu weglanu choliny, zawierajacego 1,34 g (0,005 mola) weglanu choliny, wsypywano porcjami przy mieszaniu 3,78 g (0,005 mola) ryfamycyny B. Po 30 minutach mieszania w temperaturze pokojowej uzyskany roztwór przesaczono, a klarowny przesacz zageszczono do malej objetosci. Dodano 200 ml suchego eteru etylowego, ochlodzono do temperatury 0°C przy mieszaniu, a uzyskany osad odsaczono, przemyto suchym eterem etylowym i suszono pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 50°C. Otrzymano 4,2 g soli bis cholinowej ryfamycyny B o temperaturze topnienia okolo 160—175°C (rozklad); % N - obliczono 4,37, otrzymano 4,47; [a]2D° = -33,4° (c = 0,1% w wodzie).

Przyklad IV. Do 3,6 g (0,005 mola) soli sodowej ryfamycyny SV dodano 0,69 g (0,005 mola) chlor¬ ku choliny i 50 ml izopropanolu. Ogrzewano we wrzeniu okolo 1 godziny. Oziebiono do temperatury 0°C, odsaczono chlorek sodowy, a z przesaczu oddestylowano izopropanol. Uzyskany osad krystalizowano z octanu etylu, suszono pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze okolo 50°C. Otrzymano 3,3 g soli cholinowej ryfamycyny SV o temperaturze topnienia okolo 171—190°C (rozklad); % N — obliczono 3,49, otrzymano 3,38; [a]2D° = -214,8 (c = 0,1% w wodzie).

Przyklad V. Do 28 ml etanolowego roztworu weglanu choliny, zawierajacego 0,67 g (0,0025mola) weglanu choliny, wsypywano porcjami przy mieszaniu 4,11 g (0,005 mola) ryfampicyny. Mieszano w temperatu¬ rze pokojowej okolo 30 minut, nastepnie pozostawiono do krystalizacji na okolo 48 godzin w temperaturze —10°C. Otrzymany osad odsaczono i wysuszono pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze okolo 50°C.

•Uzyskano 4,2 g soli cholinowej ryfampicyny o temperaturze topnienia okolo 193—201°C (rozklad); % N — obli¬ czono 7,56, otrzymano 7,54.101698 3

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wytwarzania nowych soli cholinowych antybiotyków ryfamycynowyeh, znamienny tym, ze na pochodna ryfamycyny, ewentualnie jej sól sodowa lub potasowa o podanym wzorze ogólnym, w którym R oznacza reszte kwasu glikolowego lub dwuetyloamidu kwasu glikolowego lub grupe hydroksylowa, a R! oznacza atom wodoru lub grupe 4-metylopiperazynyloiminometylowa dziala sie zblizona do stechiometrycznej iloscia choliny lub weglanu choliny lub chlorku choliny, a utworzona sól cholinowa wyodrebnia sie z mieszaniny reakcyjnej.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pochodna ryfamycyny o podanym wzorze ogól¬ nym, w którym R i Ri maja podane wyzej znaczenie, poddaje sie reakcji z cholina w wodzie, a otrzymane sole cholinowe wyodrebnia sie przez liofilizacje.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, z n a m i e n n y ty m, ze reakcje pochodnych ry famycyn o podanym wzorze ogólnym, w którym R i Ri maja podane wyzej znaczenie, z weglanem choliny przeprowadza sie w srodowisku nizszego alkoholu alifatycznego, korzystnie etanolu, a produkt wyodrebnia sie przez bezposrednia krystalizacje, badz wytracenie za pomoca rozpuszczalnika organicznego korzystnie n-heksanu, a zwlaszcza eteru etylowego. .

4. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze reakcje soli sodowej lub potasowej pochodnej ryfa- 'mycyny o podanym wzorze ogólnym, w którym R i Ri maja podane wyzej znaczenie, z chlorkiem choliny przeprowadza sie w srodowisku wrzacego izopropanolu, a otrzymany produkt wyodrebnia sie przez krystalizacje badz wytracenie za pomoca rozpuszczalnika organicznego. Wzór