Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie opóz¬ niajace impulsy tarczy numerowej, posiadajace obracajacy sie zespól mimosród — jarzmo, wspól¬ pracujacy z szeregiem nieruchomych kolków za¬ trzymujacych.Znany telefoniczny uklad wybierania zawiera kolowa tarcze wybierajaca, usytuowana na wierz¬ chniej czesci aparatu telefonicznego. Obracanie tej tarczy powoduje naciaganie przekladni zebatej, która przetwarza obrotowy ruch tarczy na ruch obrotowy wspólpracujacego z nia zespolu krzywki mimosrodowej i jarzma tak, ze dzieki oddzialywa¬ niu krzywki nastepuje uruchomienie pary plaskich sprezyn. Sprezyny te zwieraja i rozwieraja styk elektryczny, przetwarzajac w ten sposób wybiera¬ nie obrotowe na okreslone ciagi impulsów ele¬ ktrycznych, z których kazdy ciag odwzorowuje okreslona cyfre wywolywanego numeru.Zazwyczaj potrzebne jest wprowadzenie pewnego czasu opóznienia miedzy obrotem tarczy wybiera¬ jacej, uruchamianej palcem abonenta, a pobudze¬ niem styku elektrycznego. Takie opóznienie mie¬ dzy impulsami miedzycyfrowymi zapobiega bledom wybierania numeru, wybieranego przez abonenta wywolujacego, a poza tym potrzebne jest w nie¬ których telefonicznych systemach laczeniowych przy przeprowadzeniu laczen wzajemnych.Jedna z metod, zastosowana dla zwiekszenia cza¬ su pomiedzy zadzialaniem mechanizmów wybiera¬ nia i impulsowania jest po prostu zwiekszenie od- leglosci pomiedzy polozeniem otworu odpowiadaja¬ cego polozeniu cyfry „jeden" i ogranicznika dla palca w mechanizmie telefonicznej tarczy nume¬ rowej. To wzglednie proste rozwiazanie pozwala na ograniczone tylko zwiekszenie opóznienia.Innym zwykle stosowanym sposobem jest zasto¬ sowanie pomiedzy zespolem przekladni zebatych a stykiem elektrycznym obracajacego sie zespolu mimosród — jarzmo. Umozliwia to kilka obrotów mimosrodu, zanim jarzmo spowoduje przerwanie zestyku elektrycznego.W rozwazaniach, dotyczacych ukladów telefo¬ nicznych wybierania, stosujacych zespól mimo¬ sród — jarzmo w celu uzyskania ofpóznienia po¬ miedzy obrotem tarczy a impulsowaniem, definiuje sie to opóznienie jako „czas ruchu jalowego".W zgloszeniu jako „czas ruchu jalowego" okreslo¬ no czas, jaki uplywa pomiedzy wybieraniem i wy¬ nikajacym z niego impulsowaniem. Dokladne zro¬ zumienie systemów wybierania wymaga doklad¬ niejszego spojrzenia na ich budowe, w zakresie standardowych zespolów telefonicznych.Jako ilustracja stanu techniki i objasnienie tla, na jakim powstal wynalazek, moze posluzyc urza¬ dzenie do opózniania impulsów, stosujace zespól mimosród — jarzmo, które opisane zostalo w opi¬ sie patentowym USA nr 2.963.554, w którym za¬ projektowano zespól mimosród — jarzmo, pozwa¬ lajacy na uzyskanie czasu ruchu jalowego, który jest jednak ograniczony do czasu trwania jednego 100 126100 126 impulsu wybierania przed nastapieniem impulso¬ wania elektrycznego.Urzadzenie to stanowi rozwiniecie znanych do¬ tychczas konstrukcji mechanizmów obrotowych, wykorzystywanych'! w aparatach telefonicznych. * Tarcza wybierajaca sprzezona jest w tym urzadze¬ niu z przekladnia zebata, przetwarzajaca ruch obrotowy tarczy na jeden lub kilka obrotów krzywki miirjosrotipwej, z której wewnetrzna po¬ wierzchnia styka sie pierscien, stanowiacy czesc 10 jarzma. Ta krzywka mimosrodowa wspólpracuje z para sprezyn plaskich (plytkowych), wyposazo¬ nych w usytuowane naprzeciwlegle styki. Sprezyny plytkowe sa wstepnie naprezone tak, ze przy bra¬ ku pobudzenia zewnetrznego sa odseparowane jed- 15 na od drugiej. Dolna z tych sprezyn jest nieco dluzsza, niz górna sprezyna, a ta górna sprezyna jest dolaczona do popychacza, równoleglego do tej sprezyny i stykajacego sie z zewnetrzna powierz¬ chnia krzywki, mimosrodowej. Jarzmo jest zaopa- M trzone w pierscien, sprzezony ciernie wewnetrzna krawedzia otworu srodkowego z zewnetrzna po¬ wierzchnia krzywki mimosrodowej tak, iz ta krzywka wymusza ruchy pierscienia odpowiednio do obrotów krzywki. Jarzmo jest zaopatrzone w zewnetrzny wystep, uksztaltowany i usytuowany tak, ze po zakonczeniu jednego obrotu jarzmo zaj¬ muje takie polozenie, iz jego wystep opiera sie o jedna z wymienionych wyzej sprezyn plytko¬ wych i utrzymuje sie w tym polozeniu. Gdy teraz, na przyklad, zostanie za pomoca tarczy wybrana cyfra „jeden" numeru abonenckiego, krzywka mi¬ mosrodowa wykona, dzieki oddzialywaniu wymie¬ nionej wyzej przekladni, jeden obrót, w wyniku czego wygenerowany zostanie sygnal cyfrowy od¬ powiadajacy cyfrze 1. Nastepnie krzywka mimo¬ srodowa i jarzmo, napedzane przez sprezyne pow¬ rotna, powróca w polozenie poczatkowe.Irina sytuacja ma miejsce, gdy wybierane sa cyfry od 2 do 0 numeru abonenckiego. Po wyko¬ naniu jednego obrotu jarzmo opiera sie wystepem o jedna z wymienionych sprezyn plytkowych i nie ma mozliwosci wykonania dalszego obrotu przy obrotach krzywki mimosrodowej — w odpowiedzi na wybieranie cyfr od 2 do 0. Krzywka mimosro- 45 dowa, napedzana przez przekladnie zebata w spo¬ sób ciagly w kierunku zgodnym z ruchem wskazó¬ wek zegara, dzieki stykowi miedzy jej powierzch¬ nia obwodowa o wiekszym promieniu i wymienio¬ nym wyzej popychaczem, dociska górna dluzsza 50 sprezyne plytkowa i wobec tego wymusza zwarcie styków tyle razy, ile odpowiada wybranej cyfrze, to jest od 2 do 10 razy. W tym rozwiazaniu tocze¬ nie sie krzywki mimosrodowej po popychaczu czes¬ cia powierzchni obwodowej o mniejszej powierzch¬ ni zapewnia rozwarcie styku, zrealizowanego z wy¬ korzystaniem sprezynek plytkowych.W rozwiazaniu wedlug wymienionego wyzej opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki wprowadzono kolek ograniczajacy, usytuowany na glównym kole zebatym. W sasiedztwie przekladni zebatej, to znaczy w poblizu glównego kola zeba¬ tego, umieszczono druga pare sprezyn plytkowych, oddalonych od sprezyn, wspólpracujacych z krzyw¬ ka mimosrodowa. Jedna z tych sprezyn plytkowych w 40 55 80 jest zaopatrzona w wystep tak, iz znajduje sie on na drodze, bedacej odcinkiem okregu, przechodza¬ cym przez kolek oporowy. Gdy za pprrioca tarczy wybierajacej nie przeprowadza sie wybierania, ko¬ lek ten dociska wymieniony wystep i utrzymuje obwód w stanie zwarcia — celem umozliwienia odbioru sygnalów wywolywania. Jednakze, gdy tarcza jest wprowadzana w ruch obrotowy, kolek i wystep zostaja rozdzielone i rozwieraja obwód odbiorczy, co sygnalizuje, iz telefon jest zajety.Udoskonalone urzadzenie opózniajace opisano w opisie patentowym USA nr 3.557.326, gdzie obro¬ towy zespól mimosród — jarzmo zaprojektowano w ten sposób, ze czas jalowego ruchu jest równo¬ wazny czasowi dwóch obrotów mimosrodu przed wytwarzaniem impulsów elektrycznych.W tym rozwiazaniu zastosowano jarzmo z para zasadniczo naprzeciwlegle usytuowanych zewnetrz¬ nych wystepów na obwodzie jarzma, z których je¬ den jest nieco krótszy od drugiego. Przy tym wy¬ stepy te sa usytuowane na obwodzie górnego piers¬ cienia jarzma. Wystepy te stykaja sie w czasie wykonywania ruchu obrotowego jarzma najpierw z krótsza, a nastepnie z dluzsza sprezyna plytkowa i odpowiednio do tego przerywaja obracanie sie jarzma, wywolane przez ruch krzywki mimosrodo¬ wej. W czasie, oddzielajacym te dwa zetkniecia sie najpierw z pierwsza a nastepnie z druga spre¬ zyna, przed rozpoczeciem sie nastepnego ciagu impulsów, wytwarzane dwa impulsy jalowe.Podobne urzadzenie, odznaczajace sie kilkoma odmiennymi szczególami o znaczeniu drugorzed¬ nym, opisane jest w opisie patentowym RFN nr 2 245 482.W opisie patentowym Wloch nr 814 839 przedsta¬ wiony jest wynalazek, bedacy wynikiem prac, pro¬ wadzonych przez ten sam zaklad badawczy, w któ¬ rym zostal opracowany wynalazek wedlug niniej¬ szego zgloszenia. Urzadzenie wedlug tego opisu patentowego wloskiego jest zaopatrzone w jarzmo, sterowane przez wewnetrzna krzywke mimosrodo¬ wa, w którym to urzadzeniu krótsza sprezynka plytkowa styka sie koncem z krótszym ze wspom¬ nianych wystepów, a nastepnie, w wyniku prze¬ mieszczenia sie jarzma, wykonujacego ruch wy¬ muszony przez krzywke mimosrodowa oddala sie od niego, a dluzszy z wystepów styka sie z dluz¬ sza sprezynka i równiez, w wyniku przemieszcze¬ nia sie jarzma, przesuwa sie swoim dolnym zakon¬ czeniem po dluzszej sprezynce plytkowej i powo¬ duje rozwarcie styku, zrealizowanego za pomoca sprezynek.Opis patentowy wloski nr 838 046, stanowiacy patent dodatkowy do opisu patentowego nr 814 839, przedstawia urzadzenie zawierajace pojedynczy kolek ograniczajacy, usytuowany na drodze, po której przemieszczaja sie wystepy pierscienia jarz¬ ma. Przy tym usytuowanie tego ogranicznika za¬ pewnia uzyskanie przedzialu jalowego, odpowiada¬ jacego czasowi trwania dwóch impulsów.Niektóre telefoniczne uklady wybierajace wyma¬ gaja wiekszych czasów ruchu jalowego niz bylo to detad osiagalne. Potrzebne sa takie wartosci czasu ruchu jalowego, aby opóznienia wynosily kilkaset milisekund.100 Celem wynalazku jest zaprojektowanie urzadze¬ nia, zapewniajacego wieksze opóznienia, niz uzys¬ kiwano dotychczas w znanych rozwiazaniach.Cel zostal osiagniety w wyniku zaprojektowania urzadzenia opózniajacego impulsy tarczy numero¬ wej, zapewniajacego zwiekszenie odstepu czaso¬ wego miedzy impulsami wybierajacymi z telefo¬ nicznego mechanizmu impulsujacego, usytuowanego wewnatrz aparatu telefonicznego, zawierajacego tarcze wybierajaca, wykonujaca ruch obrotowy, zamocowana na aparacie telefonicznym, sprzezona z przekladnia zebata, znajdujaca sie wewnatrz aparatu dla przenoszenia na nia obrotów tarczy wybierajacej, krzywke mimosrodowa, ulozyskowa- na w tym aparacie i sprzezona za posrednictwem przekladni z tarcza wybierajaca, jarzmo, zawiera¬ jace co najmniej jeden plaski pierscien z central¬ nym otworem kolowym, stykajacy sie krawedzia tego otworu z krzywka mimosrodowa, przy czym pierscien ten ma pare bocznych zewnetrznych wy¬ stepów wystajacych z niego w zasadniczo przeciw¬ nych kierunkach, pare równoleglych sprezyn plyt¬ kowych usytuowanych poprzecznie wzgledem co najmniej jednego pierscienia, obejmujaca dolna dluzsza sprezyne plytkowa z pierwszym stykiem i górna krótsza sprezyne plytkowa z drugim sty¬ kiem, usytuowanym naprzeciwlegle do pierwszego styku. Na tej krótszej sprezynie jest zamocowany plaski popychacz, wspólpracujacy z krzywka, rów¬ nolegly do tej sprezyny i stykajacy sie ze sciana boczna krzywki mimosrodowej. W urzadzeniu je¬ den z wystepów pierscienia jest tak uksztaltowany, ze w jednym wybranym polozeniu styka sie z krót¬ sza ze sprezyn plytkowych — w odpowiedzi na ruch obrotowy tarczy wybierajacej przetwarzany dzieki zjawisku tarcia na obrót co najmniej jed¬ nego pierscienia. Przy czym ten obrót pierscienia powoduje, dzieki wspólpracy z krzywka mimosro¬ dowa, zetkniecie sprezyn plytkowych, wobec czego zachodzi przetworzenie obrotowego ruchu tarczy, wymuszanego recznie przez abonenta wywoluja¬ cego, na ciag sekwencji o róznej liczbie impulsów stopniowo identyfikujacych wywolywany numer abonencki.Urzadzenie zawiera poza tym zespól, opózniajacy wygenerowywanie przez sprezyny plytkowe sygna¬ lów impulsowych, w wyniku czego uzyskuje sie miedzy sekwencjami impulsów, okreslajacymi po¬ szczególne cyfry numeru abonenckiego wydluzenie przedzialów czasowych o dlugosciach, równych set¬ kom milisekund, co zapobiega wystepowaniu ble¬ dów wybierania i zapewnia wystarczajaco dlugie przedzialy czasowe na wybranie kolejnych cyfr wywolywanego numeru abonenckiego.Zgodnie z wynalazkiem dwa ramiona jarzma sa polaczone ze soba za pomoca poprzeczki, roz¬ ciagajacej sie od wystepu górnego pierscienia jarz¬ ma. Poprzeczka ta wystaje z jednej strony ponizej jarzma, tworzac ruchomy kolek, stanowiacy integ¬ ralna czesc jarzma, majacy przekrój poprzeczny w ksztalcie rombu, którego dluzsza przekatna jest skierowana promieniowo ku srodkowi obrotów jarzma, i majacy dwie sciany przystosowane do sterowania ruchem jarzma — w wyniku zoriento¬ wania jego soiain z jednej strony do wewnatrz, 126 6 a z drugiej na zewnatrz. Górne ramie jarzma ma przy tym postac plaskiego pierscienia, majacego otwór srodkowy w ksztalcie kola. Krzywka mimo¬ srodowa jest sprzezona ciernie z wewnetrzna kra- wedzia pierscienia jarzma, ograniczajaca centralny otwór dla sterowania tym jarzmem. Z tylnej scia¬ ny czolowej plyty aparatu telefonicznego wystaja dwa kolki ograniczajace, przesuniete wzgledem siebie o okreslony kat, którego wierzcholek znaj- io duje sie w srodku obrotów krzywki mimosrodowej.Kolki te sa usytuowane w kolejnosci, odpowiada¬ jacej kierunkowi ruchu wskazówek zegara: naj¬ pierw pierwszy kolek ograniczajacy, a nastepnie drugi kolek ograniczajacy — na kolowej dradze kolka ruchomego. Przy tym pierwszy kolek ogra¬ niczajacy jest umieszczony na okregu kola o pro¬ mieniu wiekszym od promienia kola, na którego okregu umieszczony jest drugi kolek ograniczajacy.Jedna z krawedzi pierwszego usytuowana jest tak, iz krawedz kolka ruchomego o przekroju romboi¬ dalnym slizga sie po niej podczas ruchu obrotowe¬ go jarzma. Obydwa kolki ograniczajace maja trój¬ katne przekroje poprzeczne i sa usytuowane w taki sposób, ze pierwszy kolek ograniczajacy ma zao- kraglona krawedz robocza, skierowana do wnetrza, a drugi kolek ograniczajacy ma zaokraglona kra¬ wedz robocza skierowana na zewnatrz.Kolek ruchomy o przekroju romboidalnym ma zaokraglone krawedzie robocze: jedna wewnetrzna i jedna zewnetrzna, usytuowane na tym samym promieniu. Ten kolek jest usytuowany w taki spo¬ sób, iz kolejno styka sie zaokraglonymi krawe¬ dziami roboczymi z odpowiednimi krawedziami kolków ograniczajacych.Sciany i krawedzie stykowe ruchomego kolka sa usytuowane wzgledem scianek i krawedzi ro¬ boczych kolków i drugiego tak, ze najpierw opie¬ raja sie, a nastepnie slizgaja sie po tych kolkach i wymuszane dzieki temu zatrzymanie jarzma 40 przeciwdziala ciernemu napedowi w postaci krzyw¬ ki mimosrodowej i zapewnia opóznienie calego ru¬ chu obrotowego o F 200 ms zanim jarzmo osiagnie polozenie, w którym sprezyny plytkowe generuja impulsy wybierajace, odpowiadajace kolejno wy- 45 bieranym cyfrom numeru abonenckiego.Korzystnym jest, gdy na okregu tego samego kola, co i drugi kolek ograniczajacy, usytuowany jest trzeci kolek ograniczajacy, który ma zaokrag¬ lona krawedz robocza, skierowana promieniowo na 50 zewnatrz oraz, gdy wszystkie trzy kolki ograni¬ czajace sa przesuniete wzgledem siebie o okres¬ lony kat i rozmieszczone w kolejnosci, zgodnej z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, a miano¬ wicie: trzeci kolek ograniczajacy, nastepnie pierw- 55 szy kolek ograniczajacy, a potem drugi kolek ogra¬ niczajacy.Korzystnym jest poza tym, gdy ruchomy kolek o przekroju romboidalnym i trzy kolki ogranicza¬ jace sa tak rozmieszczone, ze ich zetkniecie zapew- 60 nia calkowite opóznienie nadawania kolejnych im¬ pulsów wybierajacych, odpowiadajacych cyfrom numeru abonenckiego równe F 240 ms.Jarzmo jest zamocowane tak, iz w polozeniu poczatkowym wystep spoczywa na trzpieniu o za- 65 sadniczo prostokatnym przekroju, usytuowanym100 7 na: obrzezu jarzma. Ze sprezynami plytkowymi wspólpracuje inny trzpien o zasadniczo prostokat¬ nym przekroju, usytuowany tak, ze jarzmo, po wykonaniu obrotu o kat, odpowiadajacy przedzia¬ lowi opóznienia, poprzedzajacemu wygenerowanie 5 impulsów wybierajacych, opiera sie krawedzia ru¬ chomego kolka na dluzszym boku tego trzpienia, po czym krawedz ta slizga sie ze stala predkoscia podczas okresowego ruchu krzywki mimosrodowej, kiedy nastepuje zwieranie i rozwieranie styku na io sprezynach plytkowych, zapewniajace wytwarzanie impulsów wybierajacych.Oprócz tego jest bardzo korzystnym gdy krzyw¬ kamimosrodowa ma postac cylindrycznego czlonu, wystajacego z plyty nosnej która, z kolei, ma os, w osadzona obrotowo w usytuowanym pod nia gniez¬ dzie. Przy tym ta os plyty nosnej i os czlonu cylindrycznego sa przesuniete wzgledem siebie, a jarzmo ma postac pary odsunietych od siebie pierscieni o wzajemnie przesunietych srodkach, 20 usytuowanych tak, ze zapewnione jest cierne sprze¬ zenie w roznych warunkach obrotowych wewnetrz¬ nej krawedzi jednego lub drugiego pierscienia z czlonem cylindrycznym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy- 25 kladach wykonania na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia widok z przodu jarzma w polaczeniu z mimosrodem wedlug pierwszego przykladu wy¬ konania wynalazku, fig. 2 przedstawia polozenie wyjsciowe jarzma pokazanego na fig. 1, gdy me- M chanizm tarczy jest naciagniety, fig. 3 przedstawia polozenie jarzma osiagniete bezposrednio po roz¬ laczeniu sie z pierwszym kolkiem zatrzymujacym, fig. 4 przedstawia przekrój ruchomego jarzma wy¬ twarzajacego lub umozliwiajacego wytwarzanie 35 impulsów .wybierania wedlug drugiego przykladu wykonania wynalazku; fig. 5 przedstawia widok z góry jarzma pokazanego na fig. 4 w polozeniu wyjsciowym, fig. 6 7, 8, 9 i 10 przedstawiaja ko¬ lejne polozenia obracajacego sie jarzma przy opóz- *° nianiu impulsów do 200 milisekund, a fig. 11, 12 i 13 przedstawiaja kolejne polozenia, poczawszy od polozenia wyjsciowego* obracajacego sie jarzma przy opóznianiu impulsów do 240 milisekund; oraz fig. 14 przedstawia przekrój z przodu jarzma 45 z podstawka uozajdzania opózniajacego wedlug trzeciego przykladu wykonania wynalazku, a fig. 15 i 16 przedstawiaja widok z góry zespolu jarzma z fig. 14 w dwu pozycjach jego dzialania.Zgodnie z powyzszym na fig. 1 i 2 przedstawiono 50 jarzmo 11. Jak jest znane ze stanu techniki, po¬ dobne jarzma mialy górne ramie, zaopatrzone w plaski pierscien z okraglym otworem srodkowym i para zasadniczo naprzeciwleglych zewnetrznych wystepów: pierwszego wystepu 3 i drugiego wy- 55 stepu 4. W strefie umieszczenia pierwszego Wyste¬ pu 3 wymieniony pierscien jest polaczony za po¬ moca skierowanej pionowo w dól poprzeczki 12 z dolnym ramieniem jarzma, równoleglym do gór¬ nego ramienia. Miedzy tymi dwoma ramionami M jarzma, górnym i dolnym, umieszczona jest krzyw¬ ka mimosrodowa 2, która jest polaczona ciernie powierzchnia obwodowa z wewnetrzna krawedzia wspomnianego otworu okraglego w plaskim piers¬ cieniu. Ta krzywka mimosrodowa wyposazona jest 65 S w trzpien, skierowany w dól, wystajacy poza dolne ramie jarzma 11 i ulozyskowany w cylindrycznym, slepym otworze, wykonanym w tloczonej czesci 16, na tylnej sciance pod spodem jplytki apairatu tele¬ fonicznego z naniesionymi cyframi. Krzywka mi¬ mosrodowa 2 jest sprzezona z glównym kolem ze¬ batym, stanowiacym zazwyczaj czesc skladowa przekladni zebatej uruchamianej przez okragla tarcze usytuowana w wierzchniej czesci aparatu telefonicznego. Jarzmo 11 równiez jest osadzone tak, ze moze obracac sie wokól tego trzpienia.Dzieki polaczeniu ciernemu z mimosrodowa krzyw¬ ka 2 równiez jarzmo 11 obraca sie podczas obra¬ cania tarczy wybierajacej, gdy abonent palcem obraca tarcze w kierunku, zgodnym z ruchem wskazówek zegara.Podobnie, jak w przypadku urzadzen, stanowia¬ cych stan techniki, przekladnia zebata przeksztalca ruch obrotowy tarczy wybierajacej na wybrana liczbe obrotów krzywki mimosrodowej i wymusza za posrednictwem tej krzywki jedno lub wiecej zamkniec obwodu za pomoca pary styków usytuo¬ wanych na plytkowych sprezynach 1. To zamknie¬ cie obwodu nastepuje tyle razy, ile razy od 1 do , krzywka mimosrodowa 2 docisnie te sprezyny tak, zeby zetknely sie one ze soba w odpowiedzi na obrót tarczy wybierajacej od polozenia 1 do 0 wzgledem plyty z naniesionymi cyframi.Sprezyny stykowe 1 wspólpracuja z krzywka mi¬ mosrodowa 2 i z jarzmem 11. Jedna z tych spre¬ zyn jest bairdziej oddalona od obwoidu jarzma 11 i jest równolegla do drugiej z tych sprezyn, która jest krótsza i zaopatrzona w równolegle umiesz¬ czony popychacz 5, stykajacy sie z obrzezem krzywki mimosrodowej 2 tak, ze ta krzywka przy zetknieciu z tym popychaczem 5 czescia obwodu o mniejszym promieniu, to znaczy kiedy styka sie z popychaczem 5 swoim garbem, dociska go, a wo¬ bec tego wymusza sprowadzenie styków, usytuowa¬ nych na sprezynach plytkowych do polozenia zetk¬ niecia.Jak to pokazano na fig. 2, i objasniono powyzej, popychacz 5 usytuowany jest równolegle ze spre¬ zynami plytkowymi 1 i styka sie swobodnym kon¬ cem ze sciana krzywki mimosrodowej 2. Widoczna jest równiez nowa cecha wynalazku, mianowicie kolki oporowe 6 i 7, wystajace z tylnej czesci przedniej plyty 10 aparatu telefonicznego, stano¬ wiace jej integralna czesc. Kolki oporowe: pierw¬ szy 6 i drugi 7 maja przekroje poprzeczne o za¬ sadniczo trójkatnym ksztalcie i nieznacznie zao¬ kraglone krawedzie robocze. Krawedzie robocze kazdego z kolków oporowych sa umieszczone tak, ze pierwszy kolek 6 jest skierowany promieniowo w kierunku osi obrotowej krzywki mimosrodowej 2 a drugi kolek oporowy 7 jest skierowany promie¬ niowo w strone przeciwna, niz pierwszy; kolek.Kazdy z tych dwóch kolków oporowych 6 i 7 jest usytuowany na wspólsrodkowych obwodach.Ponadto pierwszy wystep 3 i poprzeczka 12 jarz¬ ma; usytuowana pod tym wystepem, sa tak uksztal¬ towane, aby podtrzymywac ruchomy kolek 8, sta¬ nowiacy integralna czesc jarzma. Os tego rucho¬ mego kolka 8 jest równolegla do osi obydwu kol¬ ków oporowych 6 i 7. Ramiona jarzma 11 sa po-100 12* II laczone tak, jak to uwidoczniono na rysunku, to znaczy za posrednictwem usytuowanej po spodniej stronie wystepu 3 poprzeczki 12, której jeden ko¬ niec wystaje poza dolne ramie jarzma do wnetrza ruchomego kolka 8, który ma przekrój .romboidal¬ ny i, którego jedna z krawedzi roboczych skiero¬ wana jest do wewnatrz, a druga na zewnatrz wzgledem srodkowego punktu jarzma.Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: tarcza numerowana w wyniku obrotu z naciagnieta do konca sprezyna rozpoczyna swobodny ruch powrot¬ ny. Podczas obrotu, zgodnego z kierunkiem ruchu wskazówek zegara wewnetrzna krawedz ruchome¬ go kolka 8 styka sie ze skosna plaszczyzna odpo¬ wiedniej krawedzi drugiego nieruchomego kolka 7.Krawedzie robocze drugiego kolka oporowego 7 i ruchomego kolka 8 zostaja w ten sposób odsu¬ niete od siebie i jarzmo 11 moze znowu obracac sie swobodnie. Podczas ruchu zgodnego ze wska¬ zówkami zegara mimosrodu 2 jarzmo przesuwa sie w plaszczyznie poziomej w taki sposób, ze powo¬ duje to przesuniecie ruchomego kolka 8 ze wzgledu na wzajemne przesuniecie osi obrotu jarzma i mi¬ mosrodu. Krawedz ruchomego kolka 8 oddala sie od odpowiedniej roboczej krawedzi drugiego nieru¬ chomego kolka 7. Robocze krawedzie zostaja w ten sposób oddzielone od siebie i jarzmo moze swobod¬ nie znowu wykonywac swój obrót. Podczas obrotu4 jarzma, zewnetrzna robocza krawedz ruchomego kolka 8 styka sie z odpowiednia robocza krawedzia pierwszego nieruchomego kolka 6 i powoduje jego zatrzymanie, gdy jarzmo i mimosród nie sa zgodne w fazie obrotu. Jezeli mimosród 2 kontynuuje ob¬ rót w polaczeniu z ruchem translacyjnym (prze¬ sunieciem osi obrotu) nastepuje rozlaczenie z nie¬ ruchomym kolkiem 6. Jarzmo rozpoczyna wówczas ponownie obracanie sie, az drugi zewnetrzny wy¬ step 4 pierscienia jarzma oprze sie na dluzszym ramieniu zestyku 1, w momencie, gdy ramie to zatrzyma sie, opierajac sie na drugim, krótszym ramieniu, wobec czego sprezyny te zostaja roz¬ warte i unieruchomione w tym polozeniu. Zacze¬ pienie i zatrzymanie jarzma w polozeniu odpowia¬ dajacym polozeniu pierwszego nieruchomego kol¬ ka 6 przeciwdziala wywolanemu tarciem przesu¬ nieciu, wynikajacemu z ruchu krzywki mimosro- dowej wewnatrz jarzma i umozliwia w miedzy¬ czasie obrót mimosrodu przez okres czasu odpo¬ wiadajacy przerwie pomiedzy dwoma jalowymi impulsami o wymaganym minimalnym czasie trwa¬ nia 200 milisekund, liczac od poczatku obrotu tar¬ czy numerowej.W celu spelnienia nastepnego wymagania, mia¬ nowicie czasu przerwy wynoszacego minimum 240 milisekund, zastosowany zostal drugi nierucho¬ my kolek 7, który zatrzymuje jarzmo w odpowied¬ niej pozycji, zanim nie zacznie sie on obracac.Fig. 4 w sposób ogólny, a fig. 5 bardziej doklad¬ nie przedstawia drugi przyklad wykonania wy¬ nalazku.Jarzmo 11 stanowia dwa wspólosiowe pierscienie, które polaczone sa z jednej strony poprzeczka 12.Wystepuje tu tylko jeden wystep 3. Wewnatrz pierscieni jarzma 11 obraca sie mimosród 2 nape¬ dzany sprezyna naciagana przez perforowana tar¬ cze, która dzieki tarciu powoduje równiez obrót jarzma 11. Poprzeczka 12 wystaje z jednej strony ramienia jarzma 11 przy tylnej stronie plyty cyf¬ rowej. Wystep ten ma postac ruchomego kolka 8 o przekroju w ksztalcie rombu z dwoma zaokrag¬ lonymi naroznikami, jednym zwróconym w kie¬ runku osi obrotu jarzma a drugi w kierunku prze¬ ciwnym. Tutaj na drodze wymienionego ruchome¬ go kolka 8 na okregach kól o róznych promieniach, io usytuowana jest para kolków oporowych, to zna¬ czy pierwszy kolek oporowy 6a i drugi 7a, Wów¬ czas, gdy tarcza perforowana jest napieta, jarzmo 11 rozpoczyna obrót od polozenia, gdy ruchomy kolek 8 opiera sie o dlugi bok prostokatnego wy- stepu 15, polaczonego w sposób trwaly z plyta cyfrowa. Podczas obrotu w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara zaczepia ona pierw¬ szy nieruchomy kolek 6a (fig. 6) o przekroju trój¬ katnym, z zaokraglonym naroznikiem roboczym przesuwajac srodek obrotu jarzma.Jedna z plaszczyzn kolka 8 o przekroju w ksztal¬ cie rombu porusza sie po odpowiedniej plaszczyz¬ nie nieruchomego kolka 6a o przekroju trójkatnym i plaszczyzny te sa w stosunku do siebie równo- legle. Poniewaz mimosród 2 obraca sie w sposób ciagly, jarzmo wykonuje ruch translaeyjny, powo¬ dujac powolne przesuwanie sie kolka 8 na lewo, az jego powierzchnia opierajaca sie o nieruchomy kolek 6a rozlaczy sie od mimosrodu. Nastepuje to so wówczas, gdy zaokraglone narozniki kolków nie stykaja sie juz ze soba. Pozwala to jarzmu wyko¬ nac ponownie obrót. Obrót ten rozpoczyna sie po pewnym opóznieniu dzieki dzialaniu drugiego nie¬ ruchomego kolka 7a (fig. 7) podobnego do nieru- chomego kolka 6a z tym wyjatkiem, ze zaokrag¬ lony naroznik roboczy skierowany jest tym razem na zewnatrz.Ponadto odleglosc kolka 7a od osi obrotu jest mniejsza niz analogiczna odleglosc dla kolka 6a. 40 Równiez w tym wypadku odpowiednia powierzch¬ nia ruchomego kolka powoli przesuwa sie po od¬ powiedniej powierzchni nieruchomego kolka i na¬ stepuje ich rozlaczenie w wyniku ruchu przesu¬ wajacego gdy odpowiednie narozniki robocze od- 45 dalaja sie od siebie. Jarzmo 11 rozpoczyna ponow¬ nie obrót i poprzeczka 12 opiera sie wówczas na dluzszej sprezynie zestyku 1 (fig. 8). Ze wzgledu na ciagly ruch obrotowy mimosrodu 2 sprezyny zestyku odsuwaja sie od srodka obrotu jarzma 11, so poniewaz czesc jarzma zalezna od polozenia pary sprezyn zestyku 1 odsuwa sie od powierzchni obra¬ cajacego sie mimosrodu i przenosi swoje perio¬ dyczne zmiany odleglosci od srodka obrotu na sprezyny zestyku 1 (fig. 8). w W wyniku powyzszych periodycznych zmian po¬ lozenia sprezyn zestyku, poprzeczka 12 na swym koncu opiera sie na wiekszym boku prostokatnego wystepu 9 (fig. 9) wystajacego z tylnej strony plyty cyfrowej. Gdy jarzmo w swoim ruchu obro- 66 towym osiagnie polozenie koncowe w wyniku dzia¬ lania sprezyn zestyku, mimosród w wielokrotnej sekwencji jego obrotów powoduje wytworzenie ciagu impulsów odpowiadajacych wybieranemu nu¬ merowi na telefonicznej tarczy numerowej. 65 Fig. 10 przedstawia wystepujacy miedzy sekwen*11 100 126 1* Cjami, okreslajacymi poszczególne cyfry, stan roz¬ warcia sprezyn plytkowych 1, wymuszony przez wystep 3 na górnym pierscieniu jarzma lla.Nalezy zwrócic uwage, ze chociaz oba kolki 6a i 7a na rysunkach zostaly przedstawione w polo¬ zeniu przesunietym,, o 180° stopni w stosunku do polozenia wyjsciowego jarzma, jak to przedstawia fig. 5*:przy którym ruchomy kolek 8 opiera sie o wystep 15, i mimo ze polozenie to jest szczegól¬ nie dogpdne* podobny rezultat mo^na uzyskac w kazdym innym polozeniu obracajacego sie jarz¬ ma na obwodzie kola. Musza jednak byc spelnione opisane wyzej wzajemne zaleznosci katowe.Przedstawiony wyzej sposób znajduje zastosowa¬ nie przy wybieraniu tarcza numerowa numerów z opóznieniem impulsowania na przyklad z dwoma jalowymi impulsami o czasie 200 milisekund.Fig. 11, 12 i 13 przedstawiaja wykonanie wy¬ nalazku przy wybieraniu numerów z opóznieniem impulsu na przyklad z dwoma jalowymi impulsami o czaisie trwania 240 milisekund. Jarzmo skonstruo¬ wane jest w tym przypadku podobnie do przed¬ stawionego na fig. 5 do. 10. Zamiast dwu nieru¬ chomych kolków stosuje sie wówczas trzy kolki 20, 6 i 7 (fig. 11). Wszystkie inne elementy urzadzenia sa podobne do opisanych uprzednio i oznaczone sa one tymi samymi odnosnikami.Ponizej opisane zostana jedynie te czesci urza¬ dzenia, które róznia sie w dzialaniu od dzialania w urzadzeniu przedstawionym uprzednio.W wyniku naciagniecia sprezyny przez obrót tar¬ czy perforowanej mimosród obraca sie w sposób ciagly, a jarzmo rozpoczyna swój obrót zgodny z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. Wówczas ruchomy kolek 8, który przesuwa sie po obwodzie kola, styka sie z nieruchomym kolkiem 20 (fig. 12) znajdujacym sie na tym samym obwodzie, co nie¬ ruchomy kolek 7. Nieruchomy kolek 20 znajduje sie w odleglosci, katowej równej odleglosci pomie¬ dzy nieruchomymi kolkami 6 i 7.Zaokraglony naroznik roboczy, nieruchomego kolka 20 skierowany jest na zewnatrz, podobnie jak w przypadku drugiego kolka 7. Wówczas, gdy robocza powierzchnia kolumny 8 zatrzymuje sie przy odpowiedniej równoleglej powierzchni nieru¬ chomego kolka 20, slizgaja sie one po sobie w zwiazku z translacyjnym ruchem mdmosrodu przenoszacym na jarzmo, do chwili az naroznik roboczy 8 rozlaczy sie od zaokraglonego naroznika roboczego 6 (fig. 13). Jarzmo rozpoczyna wówczas ponownie ruch obrotowy w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara z przerwami i sek¬ wencja ruchów, jak podano upfezednio w przykla¬ dzie wykonania wynalazku z opóznieniem impul¬ sowania o wartosci 200 milisekund.Ponizej opisane zostanie dzialanie prostokatnego wystepu 9 (fig. 9). W momencie zakonczenia ruchu obrotowego jarzma wraz z ruchomym kolkiem 8, pojawia sie periodyczny ruch slizgowy czesci rom¬ bowej ruchomego kolka 8 po powierzchni bocznej dluzszej niz odleglosc prostokatnego wystepu 9.Przesuwanie sie naroznika jest równomierne, na¬ stepuje bez nieregularnosci, powodujacych wibra¬ cje sprezyn zestyku. Uzyskano w ten sposób ulep¬ szenie w stosunku do poprzedniego przykladu wy¬ konania wynalazku. Dotychczas ezesc, która przed¬ stawiona jest na fig. 1 i fig. 2 jako wystep 3, w czasie slizgowego ruchu posuwisto-zwrotnego opiera sie bezposrednio na koncu sprezyn zestyku, co powoduje nieregularnosci z powodu ich zuzy¬ wania sie przez stopniowe ich scinanie. Wibracje przenoszone na sprezyny powoduja powstanie fal¬ szywych impulsów, W dotychczasowych rozwiazaniach wystepowaly io ponadto inne niedogodnosci, na przyklad w wy¬ niku upadku aparatu telefonicznego na- podloge jarzmo uderzalo koniec sprezyny zestyku, zatrzy¬ mujac ja w polozeniu ciaglego zwarcia. Niedogod¬ nosci te zostaly calkowicie usuniete przez opisany wyzej przyklad wykonania wynalazku.Fig. 14, 15 i 16, a szczególnie fig. 15 i fig. 16 przedstawiaja ramiona 17b równolegle wzgledem siebie, zakonczone dwoma równoleglymi pierscie¬ niami 15b. Srodki otworów w obu pierscieniach 15b, o wspólnej osi na obu jej koncach otacza cylindryczny, element 2b w taki sposób, ze pomie¬ dzy nim i pierscieniami 15b jarzma llb wystepuje tarcie. Zalezy ono równiez od jednego z pierscieni jarzma opierajacego sie o tarcze 13 zaczepiona kol- kiem 14, która obraca sie w zamknietej przestrzeni przez wypukle wygieta z tylnej strony tarczy cyf¬ rowej czesc 16.Cylindryczny element 2b polaczony jeset na stale z tarcza 13, której os obrotu nie pokrywa sie z osia obrotu cylindrycznego elementu 2b, ale, sa one w stosunku do siebie przesuniete. Przesuniecie to, gdy tarcza obraca sie w kierunku zgodnym z ru¬ chem wskazówek. zegara w wyniku .rozciagania sie sprezyny tarczowej powoduje, ze cylindryczny ele- ment 2b przesuwa sie po obwodzie kola wokól osi tarczy 13. Sily tarcia powoduja, ze jarzmo llb obraca sie, bedac napedzane obrotem cylindryczne¬ go elementu 2b wykonujac jednoczesnie ruch tran- slacyjny. Ramiona 17b Jarzma llb tworzace dwa 40 wystepy na odpowiednich czesciach pierscieni 15b sa w stosunku do siebie równolegle i polaczone na zewnetrznych koncach z poprzeczka równolegla do osi obrotu tarczy 13. Poprzeczka 12 wystaje poza polaczenie z ramieniem jarzma, powodujac, ze 45 przylega ono do tylnej strony tarczy cyfrowej, wyznaczajac ruch ruchomego kolka 8. Oczywiscie ruchomy kolek 8 wystawac moze poza polaczenie z drugiej strony w kierunku drugiego równoleg¬ lego ramienia, lub nawet w kierunku dowolnego 50 miejsca w poblizu górnego lub dolnego pierscienia.Ruchomy kolek 8 ma przekrój w ksztalcie rombu ze scianami równoleglymi do ramienia jarzma, wspomniany kolek polaczony jest na stale z wspom¬ nianym ramieniem jarzma, umozliwiajac przeno- 55 szenie ruchu.Podczas obrotu jarzmo stopniowo uwalnia prosto¬ katny wystep 15, o który opiera sie ono w poloze¬ niu spoczynku i nastepuje zaczepienie o przeszko¬ dy lub kolki zatrzymujace 21 i 19 dla opóznienia $° 200 milisekund oraz 19 i 22 dla opóznienia 240 mili¬ sekund, które spotyka ono na swojej drodze w celu opóznienia o okreslony czas impulsowania. Zostalo to juz przedstawione na przyklad, w opisie pa¬ tentowym wloskim nr 814.839 i w opisie patento- 65 wym uzupelniajacym nr 838.076. Obydwa zostaly100 126 1$ 14 omówione powyzej w czesci opisu, dotyczacej sta¬ nu .techniki. Na teoncu'drogi jarzma, gdzie znaj¬ duja sie elementy opózniajace, ruchomy kolek 8 zaczepia o prostokatny wystep 9. Element podtrzy¬ mujacy (tarcza) 13 i cylinder 2b sa zlaczone ze soba na stale i kontynuuja obrót, powodujac, ze ruchomy kolek 8 wykonuje ruchy posuwisto-zwrot¬ ne, podczas gdy jego krawedz porusza sie po dluz¬ szej plaszczyznie wystepu 9. Ruch posuwisto-zwrot¬ ny przenoszony jest z poprzeczki 2b na dluzsze ra¬ mie sprezyny zestyku, powodujac ze poprzeczka opiera sie na wspomnianym ramieniu. Sprezyna odsuwana, jest w sposób przerywany przez druga krótsza sprezyne. Zestyki na koncach obu ramion okresowo sa zwierane i rozwierane, powodujac impulsowanie; Nieruchomy kolek zabezpiecza krót¬ sza sprezyne przed przesunieciem sie podczas zwie¬ rania zestyku.Nalezy rozumiec, ze powyzszy opis jest tylko przykladem wykonania wynalazku i ze nie ogra¬ nicza oa zakresu jego zastosowania. PL